Περιορίζονται τα χρονικά περιθώρια αποφάσεων για το δημοσιονομικό κενό του 2014, επισημαίνει η Eurobank, στην εβδομαδιαία ανάλυσή της “7 Ημέρες Οικονομία”, τονίζοντας ότι η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος προϋποθέτει την συνέχιση βελτίωσης του ρυθμού αύξησης των φορολογικών εσόδων.
Οι βασικοί άξονες της στάσης της κυβέρνησης στις διαπραγματεύσεις για τα δημοσιονομικά, σύμφωνα με την ανάλυση, περιλαμβάνουν:
– Αποφυγή οριζόντιων μέτρων για το κλείσιμο του δημοσιονομικού κενού του 2014.
– Συμβιβασμό στο θέμα της αναδιάρθρωσης των αμυντικών βιομηχανιών.
• Τα στοιχεία Γενικής Κυβέρνησης δείχνουν ότι η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος για το 2013 δεν είναι δεδομένη αλλά προϋποθέτει συνέχιση βελτίωσης του ρυθμού αύξησης των φορολογικών εσόδων.
• Η συνολική χρηματοδότηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και οι τελικές πληρωμές για το τέλος Σεπτεμβρίου 2013 κρίνονται ως μη-ικανοποιητικές.
• Μέρος από τα αδιάθετα κεφάλια για εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων παλαιότερων ετών θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του δημοσιονομικού κενού του 2013 ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο το πρωτογενές πλεόνασμα της συγκεκριμένης χρονιάς.
• Δείκτης Οικονομικού Κλίματος: υποχώρησε τον Οκτώβριο στις 91,2 μονάδες, ενώ αντιθέτως η Καταναλωτική Εμπιστοσύνη ενισχύθηκε για δεύτερο συνεχόμενο μήνα στις -66,2 μονάδες.
Οι εκπρόσωποι των δανειστών (τρόικα) επέστρεψαν στην Ελλάδα τις προηγούμενες ημέρες και ήδη ξεκίνησε ο διάλογος με την ελληνική κυβέρνηση για τα ανοικτά ζητήματα. Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να έχει υπάρξει συμφωνία ούτε για το μέγεθος του δημοσιονομικού κενού του 2014 αλλά ούτε και για τις εναπομένουσες προαπαιτούμενες δράσεις που θα οδηγήσουν στην αποδέσμευση της δόσης του €1,0 δισ., αναφέρει η Eurobank.
Ξεκινώντας από τις προαπαιτούμενες δράσεις παραμένει ανοικτό το θέμα των αμυντικών βιομηχανιών. Σύμφωνα με πληροφορίες έχουν υπάρξει κάποιες δυνατότητες σύγκλισης σε μια λύση που θα περιλαμβάνει συγχώνευση των αμυντικών βιομηχανιών και απολύσεις συγκεκριμένου αριθμού εργαζομένων. Όπως είχαμε επισημάνει και σε προηγούμενα δελτία θεωρούμε ότι πολύ δύσκολα οι δανειστές θα κινηθούν σε λύσεις που λίγο έως πολύ θα συνεχίζουν την παρούσα κατάσταση. Η κυβέρνηση δεν έχει περιθώρια να απορρίψει μια τέτοια λύση με δεδομένα τα θέματα που παραμένουν ανοικτά προς διαπραγμάτευση. Η προσμέτρηση του αριθμού των απολύσεων στις συνολικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων προσφέρει μια διέξοδο για συμβιβασμό.
Το θέμα του δημοσιονομικού κενού του 2014 παραμένει ακόμη ανοικτό με τις δύο πλευρές να εμμένουν στις διαφορετικές εκτιμήσεις για το μέγεθος του. Η κυβέρνηση επιμένει σε ένα δημοσιονομικό κενό περίπου στα €0,5 δισ. ενώ η τρόικα το ανεβάζει στα €2,0 δισ. Η κυβέρνηση στην παρούσα φάση έχει επικεντρωθεί στο να πείσει τους δανειστές αναφορικά με την ορθότητα του υπολογισμού της και με τον τρόπο που θα καλύψει το συγκεκριμένο δημοσιονομικό κενό.
Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με το Προσχέδιο Προϋπολογισμού 2014 μέρος του δημοσιονομικού κενού θα καλυπτόταν από μέτρα που έχουν ήδη αποφασιστεί σε προηγούμενες αναθεωρήσεις του μνημονίου και των οποίων η εφαρμογή θα ξεκινούσε από τις αρχές του 2014. Κρίνουμε ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τα θέματα του 2014 (δημοσιονομικό και χρηματοδοτικό κενό) χωρίς την επιβολή νέων οριζόντιων μέτρων. Δεν αποκλείουμε όμως στοχευμένες παρεμβάσεις για να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς αποτελέσματος του 2014.
Στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκαίο να ολοκληρωθεί σύντομα ο διάλογος για τον νέο φόρο στα ακίνητα έχοντας πάντα ως βασικούς άξονες τόσο την συγκέντρωση των απαραίτητων φορολογικών εσόδων όσο και την δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών.
Ο νέος φόρος αν και δικαιότερος από το τέλος ηλεκτροδοτούμενων επιφανειών που θα αντικαταστήσει δεν παύει να αποτελεί ένα πρόσθετο και σημαντικό φορολογικό βάρος για τον φορολογούμενο. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να ολοκληρώσει τον δημόσιο διάλογο για το νέο νόμο σε προγενέστερη φάση ώστε να μην βρισκόμαστε τώρα αντιμέτωποι είτε με την επιλογή της επιβολής του τέλους ηλεκτροδοτούμενων επιφανειών για μια ακόμη χρονιά είτε με ένα επιπλέον δημοσιονομικό κενό (σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία σχετικά με το νέο φόρο). Παράλληλα, η αναδιάρθρωση του ευρύτερου δημοσίου τομέα και ο εξορθολογισμός των δαπανών αν είχε εφαρμοστεί αποτελεσματικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση του δημοσιονομικού κενού και σε συνεπακόλουθη μείωση των προσδοκώμενων εσόδων από το νέο φόρο ακινήτων.
Η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος προϋποθέτει την συνέχιση βελτίωσης του ρυθμού αύξησης των φορολογικών εσόδων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Κυβέρνησης για την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2013, το δημοσιονομικό ισοζύγιο σε ταμειακή, μη ενοποιημένη, βάση ήταν αρνητικό (δημοσιονομικό έλλειμμα) στα €4,0 δισ. αλλά μειωμένο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012 κατά €5,5 δισ. ή -58,0%. Το πρωτογενές ισοζύγιο σε ταμειακή, μη ενοποιημένη, βάση ήταν θετικό στα €1,5 δισ. αυξημένο κατά €0,1 δισ. ή 0,9% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012.
Η βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου, αν και σημαντική, δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό στην κυβέρνηση. Το ζητούμενο από εδώ και πέρα είναι η επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος για το σύνολο του 2013. Υπενθυμίζουμε ότι ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης για το 2013 είναι €0,3 δισ. ή 0.2% του ΑΕΠ σύμφωνα με το Προσχέδιο Προϋπολογισμού 2014.
Δύο είναι τα κρίσιμα σημεία όσον αφορά τα έσοδα του προϋπολογισμού για την επίτευξη του παραπάνω στόχου. Το πρώτο σημείο έχει να κάνει με το ρυθμό αύξησης των φορολογικών εσόδων μέχρι το τέλος του 2013 ή με άλλα λόγια από την δυνατότητα των φορολογουμένων (το 2013 θα είναι η 6η συνεχόμενη χρονιά με αρνητικό ρυθμό μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ) να εκπληρώσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Για το εννεάμηνο, όπως γνωρίζουμε και από τα στοιχεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού της Κεντρικής Κυβέρνησης τα αποτελέσματα δεν ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αφού:
• Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος (φυσικών και νομικών προσώπων) ήταν μειωμένα κατά -21,4% σε ετήσια βάση και -3,7% σε σχέση με τον αντίστοιχο στόχο του ΜΠΔΣ 2013-16.
• Τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ ήταν μειωμένα κατά -9,7% σε ετήσια βάση και -0,6% σε σχέση με τον αντίστοιχο στόχο του ΜΠΔΣ 2013-16. Εξαίρεση μόνο αποτελούν τα έσοδα από ΦΠΑ εκτός καπνού και πετρελαιοειδών (αύξηση 3,1% σε σχέση με τον στόχο του ΜΠΔΣ2013-16).
Βέβαια θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι τα έσοδα προ επιστροφών φόρων του Οκτωβρίου 2013 είναι αυξημένα κατά 24% έναντι του σχετικού μηνιαίου στόχου σύμφωνα με τις χθεσινές δηλώσεις του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Χ. Σταϊκούρα.
Το δεύτερο σημείο όσον αφορά τα έσοδα του προϋπολογισμού έχει να κάνει με το ρόλο και τις επιδόσεις της νεοσυσταθείσας Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων. Πολλές φορές έχουμε επισημάνει τόσο την χρησιμότητά της όσον αφορά την είσπραξη των φορολογικών εσόδων όσο και το γεγονός ότι ενεργοποιήθηκε σχετικά καθυστερημένα για να έχει σημαντικά αποτελέσματα μέσα στο 2013. Η πρόσφατη ανακοίνωση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων Χ. Θεοχάρη ήταν ενθαρρυντική για τα συνολικά φορολογικά έσοδα. Σύμφωνα με την Γενική Γραμματεία Δημόσιων Εσόδων , τον Σεπτέμβριο 2013 τα συνολικά φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 37,2% σε σχέση με τον αντίστοιχο μηνιαίο στόχο με αποτέλεσμα τη μείωση της απόκλισης των εσόδων από -5,7% το οκτάμηνο σε -1,4% στο εννεάμηνο. Η συγκεκριμένη επιτυχία οφείλεται στη βελτίωση των εισπράξεων από έμμεσους και άμεσους φόρους παρελθόντων οικονομικών ετών. Τον Σεπτέμβριο 2013 οι συνολικές εισπράξεις από έμμεσους και άμεσους φόρους παρελθόντων ετών ήταν €0,3 δισ. έναντι μόλις €0,1 δισ. την αντίστοιχη χρονική περίοδο του 2012.
Η συγκεκριμένη επίδοση όμως αποτελεί και μια ένδειξη για το τι θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί αν η Γενική Γραμματεία Εσόδων είχε ενεργοποιηθεί νωρίτερα το 2012 ή ακόμη και το 2011. Οι προοπτικές για τις εισπράξεις φόρων παρελθόντων οικονομικών ετών (ο σχετικός στόχος στο ΜΠΔΣ2013-16 είναι για €3,3 δισ. στο τέλος του 2013) δεν είναι ευοίωνες με δεδομένες τις συνθήκες ρευστότητας στην οικονομία.
Επίσης, όπως ήδη γνωρίζουμε και από τα στοιχεία της Κεντρικής Κυβέρνησης, η βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου μπορεί να αποδοθεί και σε μια σειρά από άλλους παράγοντες, όπως:
1. Τα έσοδα από τη μεταφορά των αποδόσεων των Ελληνικών ομολόγων από τις Κεντρικές Τράπεζες του Ευρωσυστήματος (Securities Market Programme – SMPs).
2. Η συνέχιση της πρακτικής της αναβολής επιστροφής των φόρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Κυβέρνησης, τα καθαρά έσοδα για την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2013 ανήλθαν σε €34,7 δισ. αυξημένα κατά 1,7% σε ετήσια βάση. Σε σύγκριση με τον αντίστοιχο στόχο του ΜΠΔΣ 2013-16 τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 4,1%. Οι επιστροφές φόρων για τη συγκεκριμένη περίοδο ήταν μειωμένες τόσο σε ετήσια βάση κατά -40,9% όσο και σε σχέση με τον αντίστοιχο μηνιαίο στόχο του ΜΠΔΣ 2013-16 κατά -26,6%. Αν υποθέσουμε ότι οι επιστροφές φόρων ήταν ίσες με τον στόχο ΜΠΔΣ 2013-16 τότε ο ρυθμός μεταβολής των καθαρών εσόδων θα ήταν -0,2% σε ετήσια βάση και 2,2% σε σχέση με τον στόχο του ΜΠΔΣ 2013-16.
. Οι αυξημένες εισροές από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Κυβέρνησης για την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2013 τα έσοδα από το ΠΔΕ ήταν €4,0 δισ. αυξημένα κατά 56,9% σε ετήσια βάση και 19,8% σε σχέση με τον αντίστοιχο στόχο του ΜΠΔΣ2013-16. Η συγκεκριμένη αύξηση οφείλεται σε αύξηση των εισροών από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι θετική για τις δημόσιες επενδύσεις. Όμως η ενίσχυση του πρωτογενούς ισοζυγίου είναι προσωρινή.
4. Η συνέχιση της πρακτικής της συγκράτησης συγκεκριμένων πρωτογενών δαπανών κάτω από τους μηνιαίους (σωρευτικούς) στόχους όπως αυτοί ορίζονται στον Προϋπολογισμό 2013.
Δεν είναι ικανοποιητικός ο ρυθμός εξόφλησης των χρεών Δημοσίου
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Κυβέρνησης, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ελληνικού Δημοσίου, στο τέλος Σεπτεμβρίου 2013, ανέρχονταν στα €6,0 δισ. μειωμένες κατά €0,2 δισ. ή -2,9% σε σχέση με το τέλος Αυγούστου 2013. Σε σχέση με το τέλος Δεκεμβρίου 2012 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις ήταν μειωμένες κατά -26,3%.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της κυβέρνησης για την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών η συνολική χρηματοδότηση μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου ανερχόταν σε €4,7 δισ. ενώ οι τελικές πληρωμές σε €3,9 δισ. Για το τέλος Οκτωβρίου 2013 τα αντίστοιχα ποσά αναμένονταν σε €5,2 δισ. και €4,4 δισ. αντίστοιχα. «Για άλλη μια φορά επισημάνουμε ότι ο ρυθμός εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών δεν είναι ικανοποιητικός», τονίζει η Eurobank.