Σε μια συμφωνία ιστορικής εμπορικής σημασίας κατέληξαν οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και άλλες 10 χώρες του Ειρηνικού, μεταξύ των οποίων Σιγκαπούρη, Μαλαισία, Αυστραλία και Βιετνάμ. Η συμφωνία με την ονομασία Trans-Pacific Partnership (ΤPP), ενσωματώνει κοινά κριτήρια και κανόνες από τη μεταποίηση και τα αγροτικά προϊόντα μέχρι τα πνευματικά δικαιώματα.
Έχει ως στόχο τη διευκόλυνση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ 12 κρατών που βρέχονται από τον Ειρηνικό Ωκεανό και οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της παγκόσμιας οικονομίας.
Η συμφωνία του Ειρηνικού βρισκόταν υπό διαβουλεύσεις επί μια πενταετία και τώρα έφτασε η στιγμή που θα τεθεί προς έγκριση από τα εθνικά κοινοβούλια των εμπλεκόμενων χωρών, διαδικασία που αναμένεται να πάρει μήνες.
Παρά τις διαμάχες που εκτιμάται να ξεσπάσουν στο αμερικανικό Κογκρέσο πριν από την επικύρωση της συμφωνίας από τον Αμερικανό πρόεδρο, πολιτικοί και οικονομικοί αναλυτές αναγνωρίζουν πως είναι ένα μεγάλο επίτευγμα του Μπαράκ Ομπάμα. Πέραν του οικονομικού και εμπορικού οφέλους για τη χώρα, δημιουργείται ένα νέο κλαμπ χωρών του Ειρηνικού που μπορούν να αντισταθμίσουν την επιρροή της Κίνας.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε μετά από μια εβδομάδα τελικών συνομιλιών στην Ατλάντα των ΗΠΑ και θα εγγυάται τα πνευματικά δικαιώματα για τις φαρμακοβιομηχανίες, κυρίως στον κρίσιμο τομέα της βιοτεχνολογίας, ενώ θα μειώνει τους εμπορικούς δασμούς των προϊόντων, από τρόφιμα μέχρι και αυτοκίνητα. Παράλληλα, οι Αμερικανοί αγρότες θα μπορούν να πωλούν περισσότερο ρύζι στην Ιαπωνία, ενώ οι Ιάπωνες αυτοκινητοβιομήχανοι θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά.
Ιδιαίτερα ωφέλιμη αναμένεται να είναι η συμφωνία για τις ΗΠΑ διότι εξάγουν μεγάλο μέρος της βιομηχανικής και αγροτικής παραγωγής τους στις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στην ΤΡΡ. Αντίθετα, οι επιπτώσεις στις ΗΠΑ από τη συμφωνία εκτιμάται πως θα είναι περιορισμένες. Επειδή το 80% των εξαγωγών των υπολοίπων χωρών προς τις ΗΠΑ δεν επιβαρύνονταν με δασμούς πριν από τη σύναψη της ΤΡΡ, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει πως η χώρα έχει περισσότερα να κερδίσει από το να χάσει από τη συμφωνία.
Η Αντιπροσωπεία Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR) τονίζει πως με τη συμφωνία του Ειρηνικού θα καταργηθούν σταδιακά 18.000 δασμοί που είχαν επιβάλει οι υπόλοιπες χώρες σε αμερικανικές εισαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, του μηχανολογικού εξοπλισμού, της τεχνολογίας, των καταναλωτικών προϊόντων και του αγροτικού κλάδου. Σταδιακά, για παράδειγμα, πρόκειται να καταργηθούν εμπόδια που ίσχυαν στην Ιαπωνία, όπως αυστηρές προδιαγραφές στον σχεδιασμό των οχημάτων, που καθιστούσαν απαγορευτικές τις εισαγωγές αμερικανικών αυτοκινήτων και ελαφρών φορτηγών. Στην ΤΡΡ προβλέπεται, επίσης, η σταδιακή κατάργηση δασμών 40% στις εισαγωγές πουλερικών στην Μαλαισία από τις ΗΠΑ. Αλλες χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία του Ειρηνικού είναι η Χιλή, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και το Βιετνάμ.
«Η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ χωρών που αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας οικονομίας, στέλνει ένα θετικό μήνυμα σε όλο τον κόσμο», αναφέρει ο Doug Lippoldt, επικεφαλής οικονομολόγος στον τομέα του εμπορίου στην τράπεζα HSBC. «Τα αποτελέσματα της συμφωνίας θα φανούν με την πάροδο των ετών και θα στερεώσει το έδαφος για τη φιλελευθεροποίηση μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα».
Στις δηλώσεις του ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα ανέφερε ότι η συμφωνία «φέρνει πρώτους τους Αμερικανούς εργαζόμενους», για να προσθέσει ότι «από τη στιγμή που το 95% των δυνητικών πελατών μας ζουν εκτός συνόρων, δεν μπορούμε να αφήσουμε χώρες σαν την Κίνα να γράφουν τους κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας».
Από την πλευρά του, ο Καναδός πρωθυπουργός, Στίβεν Χάρπερ, είπε πως «αναμφίβολα όλη η χώρα θα επωφεληθεί».
Τη συμφωνία καλωσόρισαν και οι Ασιάτες ηγέτες. Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός, Σίνζο Αμπε, είπε ότι «πρόκειται για ένα σπουδαίο αποτέλεσμα, όχι μόνο για την Ιαπωνία, αλλά και για το μέλλον των χωρών Ασίας και Ειρηνικού», ενώ ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Μάλκολμ Τέρνμπουλ είπε πως «η συμφωνία είναι μεγάλο κέρδος για την Αυστραλία».
Υπάρχουν βέβαια και οι πολέμιοι. Στις ΗΠΑ, η «αντιπολίτευση» ασκείται από εταιρείες και βιομηχανίες που δεν λαμβάνουν το καθεστώς προστασίας που επεδίωκαν, αλλά και εργατικές ενώσεις που λένε ότι η συμφωνία θα προασπίζει τα εταιρικά κέρδη σε βάρος των εργαζομένων. Η Ford Motor καλεί το Κογκρέσο να καταψηφίσει τη συμφωνία κι αυτό γιατί ανησυχεί ότι η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία θα πάρει μερίδιο από μια αγορά όπου η ίδια έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, λόγω της εξασθένισης του γεν.
Εχει ασκηθεί κριτική ότι η ΤΡΡ λειτουργεί περισσότερο υπέρ των μεγάλων ομίλων, αν και «για πρώτη φορά περιλαμβάνονται προβλέψεις για τη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων» ώστε να ξεπεράσουν εμπόδια όπως η γραφειοκρατία, όπως επισημαίνεται σε σχετικό δημοσίευμα της International New York Times. Eίναι η πρώτη φορά που απαιτείται, επίσης, από κρατικές εταιρείες, όπως αυτές του Βιετνάμ και της Μαλαισίας, να συμμορφωθούν με τα διεθνή κριτήρια εμπορίου, εργασίας και περιβάλλοντος. Ολες οι χώρες της ΤΡΡ δεσμεύονται με τις αρχές του Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για την εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, του κατώτατου μισθού, της ασφάλειας στον εργασιακό χώρο και της απαγόρευσης της παιδικής εργασίας. Συν τοις άλλοις, μειώνεται κάτω από την υφιστάμενη 12ετία το δικαίωμα των φαρμακοβιομηχανιών να διατηρούν κρυφά τα στοιχεία παραγωγής των βιολογικών φαρμάκων τους, ένας όρος που αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις από τους Ρεπουμπλικανούς στις ΗΠΑ.
Εκπρόσωποι συνδικάτων και οργανώσεων για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων αμφιβάλλουν για το εάν αυτές οι προβλέψεις της ΤΡΡ θα υλοποιηθούν σε χώρες όπως η Μαλαισία, το Βιετνάμ και το Μπρουνέι. Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει ανεξάρτητες συμφωνίες με τις τρεις προαναφερόμενες χώρες όπου δίνεται το δικαίωμα στην Ουάσιγκτον να επαναφέρει τους δασμούς εάν υπάρξει παραβίαση των όρων της ΤΡΡ.
Το τελικό κείμενο της συμφωνίας, το οποίο θα απαρτίζεται συνολικά από 30 ενότητες, δεν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη αυτού του μήνα. Συν τοις άλλοις, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να επικυρώσει τη συμφωνία προτού παρέλθουν 90 ημέρες όπου από το Κογκρέσο θα μπορεί να αναθεωρηθούν οι λεπτομέρειες της συμφωνίας. Νωρίτερα φέτος, όμως, ο κ. Ομπάμα κατάφερε να εξασφαλίσει την προώθηση της συμφωνίας με διαδικασία «fast track» όπου τα μέλη του Κογκρέσου δίνουν τη συγκατάθεσή τους ή όχι, χωρίς τροποποιήσεις.
Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι δεν έχει την ίδια τύχη και η αντίστοιχη Διατλαντική Συμφωνία για τη θέσπιση ζώνης ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης (το λεγόμενο ΤTIP).
Η εν λόγω συμφωνία την οποία διαπραγματεύονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ευρωπαϊκή Ένωση, προβλέπει την παραχώρηση μεγαλύτερης πρόσβασης στις ευρωπαϊκές αγορές για τα αμερικανικά αγαθά, τη σύσφιξη των σχέσεων των δύο μερών στο πεδίο του εμπορίου και την αμοιβαία τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων. Ωστόσο εκδηλώνονται τεράστιες αντιδράσεις. Ενδεικτικό είναι πως, όπως μεταδίδει o Independent, έχουν συγκεντρωθεί 3 εκατ. υπογραφές προκειμένου να σταματήσουν οι σχετικές διαπραγματεύσεις, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι η ΤΤΙP θα υπονομεύσει την εθνική κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών και θα αποτελέσει απειλή για τη νομοθεσία σχετικά με τα ευρωπαϊκά τρόφιμα και το περιβάλλον…
Χ.Ρ.
.