Στις αρχές Μαρτίου τοποθετεί η Goldman Sachs την εφαρμογή προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ, σε έκθεσή της (“Global Viepoint: Ten Questions on ECB Sovereign QE”, στην οποία εξετάζει δέκα βασικά θέματα, τα οποία μπορούν να δώσουν την πλήρη “εικόνα” του συγκεκριμένου προγράμματος.
Παράλληλα η επενδυτική τράπεζα εκτιμά ότι το ενδεχόμενο η ΕΚΤ να προχωρήσει σε ποσοτική χαλάρωση δεν έχει, ακόμη, αποτιμηθεί πλήρως στις τιμές των ομολόγων και ως εκ τούτου αναμένει περαιτέρω συρρίκνωση των spreads στις αγορές ομολόγων της Ευρωζώνης.
Αρχικά η εφαρμογή QE θα οδηγήσει σε ράλι τα ομόλογα της ευρωπαϊκής περιφέρειας, αλλά κατόπιν θα υπάρξει επιστροφή τους σε πιο φυσιολογικά επίπεδα. Επίσης δεν εκτιμάται ότι θα επηρεαστούν βρετανικά και αμερικανικά ομόλογα από τις κινήσεις της ΕΚΤ.
Αναλυτικότερα οι ερωτήσεις και απαντήσεις που δίνουν οι αναλυτές της Goldman Sachs.
1. Γιατί συζητάτε αυτή τη στιγμή η συγκεκριμένη πολιτική;
Η συζήτηση σχετικά με την εφαρμογή ποσοτικής χαλάρωσης δεν είναι κάτι νέο, αλλά έχει γίνει περισσότερο έντονη από το καλοκαίρι έως και σήμερα. Στην τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ, αν και αρκετά μετρημένος, ο Μάριο Ντράγκι ξεκαθάρισε ότι η τράπεζα θα προχωρήσει στην εφαρμογή οποιουδήποτε μέτρου μπορεί να στηρίξει την Ευρωζώνη, προσθέτοντας ότι η ενίσχυση του ισολογισμού της ΕΚΤ μπορεί να αποφασιστεί με διευρυμένη πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία του διοικητικού της συμβουλίου. Επίσης τα κρατικά ομόλογα αποτελούν ένα “ουδέτερο εργαλείο” προκειμένου να αυξηθεί ο ισολογισμός της ΕΚΤ.
2. Γιατί η ΕΚΤ δεν εφάρμοσε έως τώρα ποσοτική χαλάρωση;
Απ’ όλες τις επενδύσεις που μπορεί να πραγματοποιήσει η ΕΚΤ, τα κρατικά ομόλογα είναι σαφώς η πιο “προκλητική”. Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρωζώνη δεν είναι και δημοσιονομική ένωση και ως εκ τούτου η τράπεζα θα πρέπει να προχωρήσει σε αγορές ομολόγων από όλα τα κράτη-μέλη. Επίσης τυχόν ζημίες από μία τέτοια επένδυση θα πρέπει να “μοιραστούν” σε όλα τα κράτη-μέλη, κοινώς στους φορολογούμενους. Γι’ αυτό άλλωστε η Γερμανία εκφράζει ισχυρές αντιρρήσεις, ενώ βάσει του Συντάγματος της χώρας κάθε κίνηση της ΕΚΤ θα πρέπει να εγκριθεί από το συνταγματικό δικαστήριο της Γερμανίας, προκειμένου η κυβέρνησή της να μπορεί να συναινέσει.
3. Πώς θα εφαρμοστεί πρακτικά αυτό το πρόγραμμα;
Στην Ευρωζώνη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ αλλά και τη Βρετανία δεν υπάρχει μία κεντρική υπηρεσία μέσω της οποίας η ΕΚΤ θα μπορεί να προχωρήσει σε αγορά κρατικών ομολόγων. Η ΕΚΤ θα εξαγοράσει ομόλογα από ιδιώτες επενδυτές. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι αγορές θα κυμανθούν από 500 δισ. έως ένα τρισ. ευρώ. Σε ένα πρόγραμμα 500 δισ. ευρώ, τα 129 δισ. θα δαπανηθούν για αγορά γερμανικών ομολόγων, τα 101 δισ. για γαλλικά ομόλογα, τα 88 δισ. για ιταλικά ομόλογα, τα 63 δισ. για ισπανικά και το υπόλοιπο ποσό των 119 δισ. για ομόλογα άλλων κρατών της Ευρωζώνης.
4. Μέσω ποιων καναλιών η ποσοτική χαλάρωση μπορεί να επηρεάσει τα επιτόκια;
Υπάρχουν αρκετά κανάλια μέσω των οποίων μπορούν να μειωθούν τα επιτόκια. Η αγορά κρατικών ομολόγων μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των αποδόσεων στα ομόλογα της περιφέρειας και όχι τόσο του “κέντρου” της Ευρωζώνης. Επίσης μπορεί να επηρεάσει την πορεία μετοχών και ισοτιμιών.
5. Σε ποιο βαθμό έχει αποτιμηθεί η εφαρμογή ποσοτικής χαλάρωσης;
Με δεδομένο ότι δεν γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά του προγράμματος είναι δύσκολο να υποστηρίξει κάποιος εάν αυτό έχει αποτιμηθεί ή όχι στις τιμές των ομολόγων.
6. Τι δείχνει η εμπειρία άλλων χωρών που εφάρμοσαν ποσοτική χαλάρωση σε ό,τι αφορά την επίδρασή της στα επιτόκια;
Σε ευρύτερο επίπεδο έχει αποδειχθεί ότι η ποσοτική χαλάρωση οδηγεί σε μείωση των επιτοκίων. Στις ΗΠΑ υπήρξε – καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης – υποχώρηση της απόδοσης των 10ετών κρατικών ομολόγων. Επίσης υπήρξε υποχώρηση των αποδόσεων σε βρετανικά, γερμανικά και ιαπωνικά ομόλογα.
7. Ποια θα είναι η επίδραση στις αποδόσεις του “κέντρου” της Ευρωζώνης και στα spreads της περιφέρειας;
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση των spreads στην περιφέρεια της Ευρώπης. Εκτιμά ότι τα spreads των 10ετών ιταλικών και ισπανικών ομολόγων με το γερμανικό bund θα συρρικνωθεί κατά επιπλέον 30-50 μονάδες βάσης.
8. Θα υπάρξει επίδραση στα αμερικανικά και βρετανικά κρατικά ομόλογα;
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η επίδραση σε αμερικανικά και βρετανικά κρατικά ομόλογα από ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ θα είναι αρκετά περιορισμένη.
9. Τι θα συμβεί σε άλλες επενδύσεις, όπως για παράδειγμα μετοχές και αγορά συναλλάγματος;
Σε ό,τι αφορά την αγορά συναλλάγματος το θέμα είναι ξεκάθαρο. Όσο μία κεντρική τράπεζα ενισχύει τον ισολογισμό της τόσο υποχωρεί η ισοτιμία του νομίσματος της χώρας που εφαρμόζει αυτήν την πολιτική. Στον αντίποδα τόσο στηρίζει τις αποτιμήσεις των μετοχών. Όπως αναφέρει η Goldman Sachs σχεδόν το σύνολο των αναλυτών τόσο των αγορών συναλλάγματος όσο και των χρηματιστηρίων εκτιμούν ότι το ευρώ θα δεχθεί πιέσεις, ενώ αντίθετα οι ευρωπαϊκές μετοχές θα βρουν έναν παράγοντα στήριξης. Για τις ευρωπαϊκές μετοχές ο οίκος τονίζει ότι η ανακοίνωση ενός προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης μπορεί να οδηγήσει στο 25% τις συνολικές αποδόσεις σε ορίζοντα 12μηνου.
10. Μπορεί η ποσοτική χαλάρωση να επηρεάσει και να οδηγήσει σε ενίσχυση των οικονομικών προοπτικών;
Στην περίπτωση της Ευρωζώνης η Goldman αναμένει ότι η επίδραση στις οικονομικές προοπτικές θα είναι “χαμηλότερη” σε σύγκριση με αυτήν που υπήρξε στις ΗΠΑ με την εφαρμογή του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης. Παράγοντας στήριξης, πάντως, μπορεί να αποτελέσει η υποχώρηση του ευρώ, ιδιαίτερα για τις χώρες της περιφέρειας που υποφέρουν από υψηλή ανεργία και εφαρμόζουν προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής.