Το τρίτο πακέτο χρηματοδότησης δεν θα αποτρέψει την ελληνική οικονομία απ’ το να βυθιστεί και φέτος στην ύφεση, προειδοποιεί το ΙΟΒΕ.
Στη νέα του έκθεση, το Ίδρυμα προβλέπει ότι η ύφεση φέτος θα κυμανθεί από το 2% στο 2,5% κυρίως λόγω της ζημιάς που προκλήθηκε στις εξαγωγές, τον τουρισμό, τις επιχειρηματικές επενδύσεις και τις καταναλωτικές δαπάνες. Η προηγούμενη εκτίμηση του ΙΟΒΕ, που είχε δημοσιοποιηθεί τον περασμένο Απρίλιο έκανε λόγο για αύξηση του ΑΕΠ 1%.
Μία τέτοια εξέλιξη σημαίνει ότι έχει διαγραφεί ήδη το “κέρδος” απ’ την περυσινή αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,7%. Το ΙΟΒΕ θεωρεί πως εφόσον προωθηθούν μεταρρυθμίσεις τότε η ανάπτυξη στη χώρα μπορεί να επιστρέψει το 2016 και καλεί την ελληνική κυβέρνηση να κλείσει ταχύτατα τη διαπραγμάτευση για το τρίτο πακέτο διάσωσης καθώς όπως υπογραμμίζει οποιαδήποτε καθυστέρηση θα προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερη ζημιά στην οικονομία.
“Η πρόσφατη αναταραχή στο τραπεζικό σύστημα και ο αντίκτυπος στην κεφαλαιακή επάρκεια μαζί με την αναμονή των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων για ένα νέο πρόγραμμα θα είναι ο κύριος λόγος αναβολής επιχειρηματικών επενδύσεων στο β’ εξάμηνο του 2015”, σημειώνει το ΙΟΒΕ.
Το ΙΟΒΕ ξεκαθαρίζει πως η άρση των περιορισμών στις τραπεζικές συναλλαγές θα μπορεί να συμβεί μόνο σταδιακά και στο βαθμό που η εμπιστοσύνη θα επανέρχεται, με την επίτευξη μιας νέας εξισορρόπησης των ίδιων των τραπεζών αλλά και των δημοσιονομικών και μακροοικονομικών δεδομένων.
«Οι περιορισμοί αυτοί, μαζί με την ευρύτερη διάρρηξη της εμπιστοσύνης που έχει υπάρξει, θα τείνουν να υποβιβάσουν το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα. Τα εισοδήματα και η απασχόληση θα μειώνονται κατά τους επόμενους μήνες, καθώς οι επενδύσεις είναι φυσιολογικό ότι θα παρουσιάσουν σημαντική κάμψη», σημειώνεται στην έκθεση.
Οι αναλυτές του Ιδρύματος αναφέρουν πως οι συνθήκες για μια θετική πορεία ανάπτυξης υπάρχουν, όμως δεν είναι αυτονόητες ούτε θα προκύψουν αυτόματα. Καθώς όμως όλα τα περιθώρια έχουν εξαντληθεί και έχει γίνει φανερό ότι οι εναλλακτικές θα είναι ιδιαίτερα επώδυνες, η στοίχιση όλων των παραγόντων για τη στήριξη μιας αναπτυξιακής πορείας της ελληνικής οικονομίας πρέπει να αποτελέσει εθνικό σκοπό και όχι αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης.
«Η έλλειψη συνεννόησης ανάμεσα στις κύριες πολιτικές δυνάμεις, ανεξάρτητα από τις επιμέρους διαφορές τους, σε ένα ελάχιστο εθνικό πρόγραμμα σταθεροποίησης και ανάπτυξης, έχει αποδειχθεί από το 2009 και μετά ο κύριος αποσταθεροποιητικός παράγοντας που βάθυνε την αβεβαιότητα και την ύφεση αλλά και που διαφοροποιεί την ελληνική περίπτωση σε σχέση με τις άλλες χώρες όπου εφαρμόστηκαν αντίστοιχα προγράμματα. Ανεξάρτητα από τις όποιες άλλες πολιτικές εξελίξεις, η απάλειψη αυτού του προβλήματος θα αποδειχθεί καταλυτική», σημειώνει το ΙΟΒΕ.
Η έκθεση του Ιδρύματος επισημαίνει πως είναι ανάγκη να αναγνωρίζεται ότι η συμφωνία που έχει επί της αρχής συμφωνηθεί, έχει πολλά θετικά σημεία που επιτρέπουν μια αναγκαία βάση στήριξης, όπως και σημεία που επιδέχονται κριτικής, όπως η αύξηση της φορολογίας που θα λειτουργήσει υφεσιακά.
Το ΙΟΒΕ εστιάζει στην επείγουσα και έμπρακτη στροφή προς προσέλκυση επενδύσεων, με στόχο το διπλασιασμό του ποσοστού τους επί του εθνικού προϊόντος το συντομότερο. Όπως αναφέρει αυτό προϋποθέτει τουλάχιστον τέσσερις επιμέρους κινήσεις:
(α) τη σταθεροποίηση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, με την απαραίτητη ανακεφαλαιοποίηση και χειρισμό των προβληματικών δανείων, ώστε να απελευθερωθούν και κινητοποιηθούν οι διαθέσιμοι εγχώριοι πόροι,
(β) την κινητοποίηση ώστε να αξιοποιηθεί, με μόχλευση ακόμα περισσότερων επενδυτικών πόρων, το ‘πακέτο Γιούνκερ
(γ) την προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων, μέσω και κατάλληλων μεταρρυθμιστικών παρεμβάσεων στις αγορές και τη δημόσια διοίκηση και
(δ) το σχεδιασμό και λειτουργία του ταμείου αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας, που προβλέπεται στο σχέδιο συμφωνίας, προς κατεύθυνση αναπτυξιακή με τρόπο που να προσελκύει πρόσθετα νέα κεφάλαια.
Καθίζηση στα έσοδα
Τα capital controls έχουν δημιουργήσει συνθήκες ασφυξίας αφού οι περισσότεροι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι τα έσοδα του κράτους για το μήνα Ιούνιο «βούλιαξαν» σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού.
Συγκεκριμένα τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ήταν μειωμένα κατά 353 εκατ. ευρώ ή 10% έναντι του μηνιαίου στόχου ενώ τα καθαρά έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού ήταν μειωμένα κατά 694 εκατ. ευρώ ή 20% έναντι του μηνιαίου στόχου.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε επίπεδο εξαμήνου, καθώς το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού παρουσίασε μείωση 4% εναντι του στόχου (μείωση κατά 898 εκατ. ευρώ) ενώ σε επίπεδο τακτικού προϋπολογισμού η μείωση είναι της τάξης του 7,7% (μειωμένα κατά 1.657 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου).
Γιατί τα capital controls χτυπάνε ευθέως την παραγωγή και το εμπόριο
Η παραγωγή αγαθών στην Ελλάδα είναι ευθέως συνδεδεμένη με την εισαγωγή πρώτων υλών. Λόγω των κεφαλαιακών ελέγχων οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες τους με ομαλό τρόπο και δεν έχουν τη δυνατότητα να αποπληρώσουν τους προμηθευτές άρα δεν έχουν επάρκεια πρώτων υλών. Το προβλημα αυτό δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση. Κι αυτό διότι η απουσία πρώτων υλών (αφού αυτές δεν μπορούν να αποπληρωθούν στην ώρα τους λόγω των capital controls) χτυπά ευθέως την παραγωγή. Στη συνέχεια το πλήγμα μεταφέρεται στις εξαγωγές οι οποίες αναγκαστικά μειώνονται διότι λόγω της έλλειψησ πρώτων υλών δεν μπορούν να παρασκευαστούν νέα προϊόντα τα οποία να διατεθούν στις αγορές του εξωτερικού όπως προηγουμένως.
Ήδη, για το θέμα έχει ενημερωθεί και η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών, που δείχνει ευαισθησία και ζητα με τη σειρά της παρέμβαση, καθώς και το σύνολο των θεσμκών φορέων της επιχειρηματικότητας.
Ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής της ΕΛΣΤΑΤ για το μήνα Μάιο δείχνει την πτωτική τάση και αποτελεί σκληρή προειδοποίηση.
Τη συνεχή επιδείνωση του κλίματος αποτυπώνει ο δείκτης οικονομικού κλίματος
Στο γράφημα που ακολουθεί αποτυπώνεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο η επιδείνωση της ελληνικής οικονομίας τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Κομισιόν. Με το μπλε χρώμα απεικονίζεται η εξέλιξη του οικονομικού κλίματος στην Ευρωζώνη (πρόκειται για τον μέσο όρο των 19 χωρών συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), ενώ με το κόκκινο χρώμα καταγράφεται ο δείκτης οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα. Τον Ιανουάριο του 2015 το οικονομικό κλίμα βελτιώθηκε, ίσως λόγω της προσδοκίας ότι με τη νέα κυβέρνηση τα πράγματα θα βελτιωθούν. Τους τελευταίους πέντε μήνες ο δείκτης μοιάζει να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, γεγονός που δείχνει την κατάρρευση της εμπιστοσύνης και το αρνητικό κλίμα.
Ο δείκτης του οικονομικού κλίματος θεωρείται ο πρόδρομος δείκτης από τον οποίο φαίνεται πώς θα είναι η διακύμανση του ΑΕΠ της χώρας. Με βάση τα στοιχεία αυτά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι προφανές ότι το 2015 θα κλείσει με μεγάλη ύφεση -υπολογίζεται στο -4% από τις Βρυξέλλες ή στο -3% από την Standard & Poor’s- για την ελληνική οικονομία… Κι αυτό ενώ πριν από λίγους μήνες οι προβλέψεις έκαναν λόγο για ανάπτυξη 2,4% το 2015, εκτίμηση που πλέον μοιάζει με όνειρο θερινής νυκτός.
