Ακριβώς δύο μήνες έχουν παρέλθει από την περιβόητη συμφωνία του Eurogroup της 20ης Φεβρουαρίου, εκατοντάδες ώρες επίπονων διαπραγματεύσεων έχουν περάσει έκτοτε μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των εκπροσώπων των εταίρων – δανειστών μας, εκατοντάδες δημοσιεύματα, αναλύσεις, προτάσεις και προειδοποιήσεις ή ακόμα και απειλές έχουν μεσολαβήσει, αλλά επί της ουσίας η επιδιωκόμενη και από τις δύο πλευρές (;) συμφωνία, η εξεύρεση μιας συμβιβαστικής λύσης δεν έχει επιτευχθεί, άσχετα αν κάποιοι έσπευσαν και νωρίτερα αλλά και μόλις χθες, Κυριακή, να δηλώσουν πως “φαίνεται ένα φως στο τούνελ”.
Αυτό που έχει συμβεί μέχρι τώρα είναι πως η Ελλάδα και οι δανειστές της έχουν συμφωνήσει να μετονομάσουν (!) την Τρόικα σε θεσμούς, να συστήσουν μιαν ομάδα διαπραγματεύσεων (το επονομαζόμενο Brussels Group) που απαρτίζεται από τεχνικούς συμβούλους αλλά σε ανώτερο επίπεδο, και μιαν ομάδα (Athens Group) υπαλλήλων κατώτερης διαβάθμισης που συλλέγουν τα απαραίτητα στοιχεία ελέγχου της προόδου της ελληνικής οικονομίας, και τέλος να καταρτίσουν ένα πλαίσιο διαβουλεύσεων το οποίο ακόμα και τώρα που γράφονται αυτές εδώ οι γραμμές δεν έχει προχωρήσει πέραν μιας πρώτης συμφωνίας – που μένει να επιβεβαιωθεί από την οικονομική και πολιτική ηγεσία των δύο πλευρών – ως προς το θέμα του πρωτογενούς πλεονάσματος: η Ελλάδα πίεζε να μην υποχρεωθεί σε πλεόνασμα 3% φέτος και πηγές από το οικονομικό επιτελείο κάνουν λόγο για “σύγκλιση” στον προσδιορισμό του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2015, στην περιοχή του 1,2% με 1,5%. Θετικό βήμα μεν, καθότι μειώνει την ανάγκη για λήψη πρόσθετων εισπρακτικών μέτρων, ύψους περίπου 2 δισ. ευρώ για φέτος (σε σχέση με τον αρχικό στόχο-υποχρέωση του 3% του ΑΕΠ), πλην όμως ελάχιστο μπροστά στα σημαντικά ανοίγματα σε μια σειρά άλλων ενοτήτων όπως οι ενότητες των ιδιωτικοποιήσεων, των φορολογικών και του χρέους.
Στην πραγματικότητα, οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς είναι σε μεγάλο βαθμό προσχηματικές. Οι ελληνικές προτάσεις έχουν ελλείμματα όσον αφορά στην επεξεργασία και στην κοστολόγηση. Δεν είναι, όμως, αυτή η αιτία που εμποδίζει τη συμφωνία. Η αιτία είναι η άρνηση της Αθήνας να υποκύψει στις απαιτήσεις των δανειστών στα τέσσερα ζητήματα, τα οποία ανέφερε ο ίδιος ο πρωθυπουργός στην τελευταία του, προ ημερών, συνέντευξη στο Reuters:
■ Πρώτον, να αλλάξει το Ασφαλιστικό, κυρίως μειώνοντας συντάξεις (με τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος) και αυξάνοντας τα όρια συνταξιοδότησης.
■ Δεύτερον, να καταργήσει και τις εναπομείνασες διατάξεις που προστατεύουν τους εργαζομένους, κυρίως επιτρέποντας τις ομαδικές απολύσεις.
■ Τρίτον, να αυξήσει τον ΦΠΑ στα νησιά.
■ Τέταρτον, να αποκρατικοποιήσει τη δημόσια περιουσία και τα όποια έσοδα να πάνε στους δανειστές με την μορφή της κάλυψης μέρους του χρέους.
Το επόμενο κεφάλαιο που θεωρητικά παίρνει σειρά στις διαπραγματεύσεις του Brussels Group αφορά στις ιδιωτικοποιήσεις. Η κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες, εμφανίζεται έτοιμη να δεχθεί να προχωρήσουν κάποιες διαδικασίες άμεσα (μεταξύ των οποίων ο ΟΛΠ και τα αεροδρόμια), θέτει όμως τους δικούς της όρους, με βασικότερο να υπάρχει ρήτρα επενδύσεων από την πλευρά των επενδυτών και τα έσοδα να μην πηγαίνουν στη μαύρη τρύπα του δημοσίου χρέους. Η τελευταία παράμετρος εγείρει αντιδράσεις από τους πιστωτές, καθώς μέχρι τώρα τα έσοδα από τις αποκρατικοποιήσεις κατευθύνονταν στη μείωση του χρέους. Τώρα η κυβέρνηση θέλει μέρος αυτών των εσόδων να πηγαίνει στη χρηματοδότηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Κι αυτό γιατί και το ασφαλιστικό είναι μείζον θέμα για την κυβέρνηση και πεδίο αντιπαράθεσής της με τους δανειστές. Οι τελευταίες πληροφορίες θέλουν μεν να υπάρχει μια κάποια προσέγγιση εφόσον όμως η κυβέρνηση δείξει διατεθειμένη να προχωρήσει μέτρα για τον δραστικό περιορισμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων καθώς και την «απαγόρευση» προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου από τράπεζες και ΔΕΚΟ. Η τελευταία καταγεγραμμένη “επίσημη” θέση της κυβέρνησης είναι αυτή που λέει πως “παρεμβάσεις στο ύψος των συντάξεων είναι κόκκινο πανί”.
Στα κεφάλαια που επιδιώκεται να κλείσουν έως την Τετάρτη 22 του μηνός, οπότε έχει προγραμματιστεί η νέα, έκτακτη συνεδρίαση του EuroWorking Group, περιλαμβάνονται και τα φορολογικά. Εδώ το μεγάλο “αγκάθι είναι οι αλλαγές στους συντελεστές ΦΠΑ όπου πάγια θέση των εκπροσώπων των δανειστών είναι η καθιέρωση ενιαίου συντελεστή και η κατάργηση των εξαιρέσεων στα νησιά. Αν η ελληνική πλευρά καταφέρει να πείσει τους εκπροσώπους των θεσμών ότι με την προώθηση άμεσων μέτρων (κίνητρα για χρήση πλαστικού χρήματος, διασύνδεση ταμειακών μηχανών με το Taxis, δέσμευση ενός ποσοστού του ΦΠΑ μέσω τραπεζικού λογαριασμού), θα δώσει ένα αποτελεσματικό χτύπημα στη διαφυγή ΦΠΑ, τότε έχει μιαν ελπίδα να… μετριάσει τις πιέσεις για άμεσες αλλαγές στους συντελεστές. Ενδεικτικό της πίεσης που δέχεται η ελληνική πλευρά αλλά και των περιθωρίων για… διαπραγμάτευση στο συγκεκριμένο θέμα είναι και η δημοσιοποίηση διαφόρων σεναρίων είτε περί επιβολής φόρου πολυτελείας στις… κρατήσεις δωματίων στα ακριβά, πολυτελή ξενοδοχεία!
Την ίδια ώρα πάντως πληθαίνουν εκ νέου τα δημοσιεύματα και οι δημόσιες τοποθετήσεις αναλυτών, διαχειριστών κεφαλαίων, μεγαλοεπενδυτών και δημοσιογράφων, που στην πλειονότητά τους εκφράζουν ανησυχία, προβληματισμό, ενίοτε και βεβαιότητα για το πώς οδηγείται η χώρα μας σε “ατύχημα”, σε Grexit, στην καταστροφή..!
Ενδεικτικά, μόνον το τελευταίο 24ωρο έντυπα όπως οι Financial Times, Guardian, Wall Street Journal, Economist, πρακτορεία όπως το Bloomberg και το Reuters, ή ακόμα και οι αναλυτές των μεγάλων οίκων του εξωτερικού, όπως η Societe Generale, ή η Goldman Sachs, συμφωνούν πως ο χρόνος που απομένει στην Ελλάδα είναι ελάχιστος και τα ρευστά της διαθέσιμα ακόμα λιγότερα. Μάλιστα αρκετοί είναι αυτοί που θεωρούν πως το Grexit είναι αναπόφευκτο, κι άλλοι πάλι το χαρακτηρίζουν αναγκαίο για την Ελλάδα ώστε να ξανασταθεί στα πόδια της!
Τις καταστροφολογικές αυτές προβλέψεις πάντως ενισχύουν ειδήσεις από το εσωτερικό της χώρας, όπως αυτή που κάνει λόγο για μια νέα νομοθετική ρύθμιση που θα υποχρεώνει τους φορείς της γενικής κυβέρνησης να μεταφέρουν τα ταμειακά τους διαθέσιμα στον Κοινό Λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου που τηρείται στην ΤτΕ, έχει ετοιμάσει και, σύμφωνα με πληροφορίες, θα ανακοινώσει ενδεχομένως και μέσα στην ημέρα η κυβέρνηση. Στόχος είναι να μπορέσει το δημόσιο να πληρώσει μισθούς και συντάξεις στο τέλος του μηνός, ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ. Για να πιστωθούν όμως τα χρήματα στους λογαριασμούς των δικαιούχων ως τις 27 Απριλίου, το υπουργείο Οικονομικών αναζητεί λύσεις-εξπρές, γι’ αυτό εξετάζεται ακόμα και το ενδεχόμενο να λάβει τη μορφή Πράξεως Νομοθετικού Περιεχομένου, που θα εκδοθεί στις επόμενες μέρες ή ώρες.
Καθώς κανείς δεν γνωρίζει επακριβώς τι θα επακολουθήσει τις επόμενες δυο-τρεις εβδομάδες στις διαπραγματεύσεις και στη χώρα, στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους κάνουν σενάρια «μέρα με τη μέρα» για το πού θα βρει το δημόσιο λεφτά και για το τι θα πληρώσει και τι όχι. Τις απαντήσεις σε αυτό το δίλημμα πάντως θα τις έχουμε σύντομα, αφού ήδη από την προηγούμενη Παρασκευή τα δημόσια έσοδα είχαν περάσει σε αρνητικό έδαφος και έλειπαν τότε 1 δισ. ευρώ για μισθούς και συντάξεις που πρέπει να καταβληθούν μέσα στις επόμενες σε δέκα μέρες, αλλά κι ακόμη 1 δισ. που πρέπει να πληρωθεί σε δύο δόσεις μέσα τον Μάιο (έως τις 12 του μηνός) προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, οι συνεδριάσεις του Brussels Group συνεχίζονται και στην παρούσα φάση θα διαρκέσουν τουλάχιστον έως την Τετάρτη, οπότε έχει προγραμματιστεί η συνεδρίαση του EwG. Αν χρειαστεί, θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες. Η ελληνική πλευρά εξακολουθεί να προσβλέπει σε ψήγματα λευκού καπνού στη συνεδρίαση του Eurogroup στις 24 Απριλίου, αν και όλες οι έξωθεν δηλώσεις δείχνουν πιο “λογική” την αμέσως επόμενη συνεδρίαση του Eurogroup στις 11 Μαΐου.
Στο μεσοδιάστημα θα κριθούν πολλά καθώς το υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να διαχειριστεί μεγάλες πιέσεις στις χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου. Για του λόγου το αληθές το χρονοδιάγραμμα των υποχρεώσεων της Ελλάδας ως το τέλος του επόμενου μηνός έχει ως εξής:
1η Μαΐου: πληρωμή τόκων δανείου ΔΝΤ, 204 εκατομμύρια ευρώ
8η Μαΐου: Ανάγκη αναχρηματοδότησης εντόκων γραμματίων ύψους 1,4 δισ. ευρώ
12 Μαΐου: πληρωμή τόκων δανείου ΔΝΤ, 778 εκατομμύρια ευρώ
15 Μαΐου: Ανάγκη αναχρηματοδότησης εντόκων γραμματίων ύψους 1,4 δισ. ευρώ
Ακόμα κι αν ξύνοντας κυριολεκτικά τον πάτο των χρηματοκιβωτίων της χώρας η κυβέρνηση καταφέρει να αποπληρώσει τις δεσμεύσεις του Μαιου, αν στο ενδιάμεσο δεν έχει βρει νέα πρόσβαση σε γραμμές χρηματοδότησης, δύσκολα θα “τα βγάλει πέρα” στο πρώτο μισό του Ιουνίου, όταν και καλείται να πληρώσει στο ΔΝΤ πάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ σε τόκους (5 Ιουνίου) και να αναχρηματοδοτήσει έντοκα άνω των 3,6 δισ. ευρώ (12 Ιουνίου)…
Π. Γκρ.