Της Μαριάννας Τζάννε
Mε την παραχώρηση 12 στρεμμάτων στο Ελληνικό επισφραγίστηκε χθες από την κυβέρνηση ο νέος εθνικός σχεδιασμός για τα απορρίμματα που βάζει στον κεντρικό πυρήνα της διαχείρισης τους δήμους και εστιάζει στην διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση με σκοπό την αφαίρεση των βιοαποδομήσιμων υλικών και την δημιουργία καθαρών και άοσμων απορριμμάτων. Όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τα σκουπίδια καλό θα είναι να τα ξεχάσουμε και κυρίως τα εργοστάσια ολοκληρωμένης διαχείρισης τα οποία είχε δρομολογήσει η προηγούμενη κυβέρνηση με ΣΔΙΤ σε Πελοπόννησο, πιθανώς στην Δυτική Μακεδονία (είναι ίσως το μόνο έργο που θα προλάβει να υπογράψει την σύμβαση πριν την αναθεώρηση του σχεδίου), την Ηλεία, τις Σέρρες, την Ήπειρο και την Αλεξανδρούπολη. Οι εξαγγελίες πάντως της κυβέρνησης έχουν σημάνει συναγερμό από καιρό στην αγορά, που υποστηρίζει ότι το υπουργείο δεν νομιμοποιείται να ακυρώσει έργα, από την στιγμή που η ευθύνη ανήκει στην τοπική αυτοδιοίκηση. «Στην περιφέρεια Αττικής οι ΣΔΙΤ ακυρώθηκαν από την κ. Ρενα Δούρου όχι από το υπουργείο» σημειώνουν αρμόδιες πηγές με νόημα.
Κατά την παρουσίαση χθες του εθνικού σχεδιασμού ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος κ. Γιάννης Τσιρώνης δεν άφησε κανένα περιθώριο συμβιβασμού για τις ΣΔΙΤ ενώ έριξε και την πρώτη προειδοποιητική βολή για την κατεύθυνση που θα πάρουν τα αποθεματικά των εναλλακτικών συστημάτων διαχείρισης. «Ένας μεσαίος δήμος που σήμερα παράγει 10.000 τόνους απορριμμάτων το χρόνο θα πρέπει να πληρώσει για τα επόμενα 28 χρόνια εάν συμβληθεί με τις ΣΔΙΤ 650.000 ευρώ ετησίως όταν με ένα ΧΑΔΑ πληρώνει πρόστιμα 160.000 ευρώ» σημείωσε χθες ο κ. Τσιρώνης θέλοντας να δείξει όχι προφανώς την οικονομικά επωφελής λύσης των χωματερών όσο την εκτίναξη του κόστους για τα απορρίμματα που γεννούν οι νέες εγκαταστάσεις. Δεν είναι τυχαίο, όπως είπε ότι κατά την πρόσφατη περιοδεία του στην Πελοπόννησο δεν βρήκε ούτε ένα δήμαρχο που να είναι διατεθειμένος να πληρώσει αυτά τα κόστη. «Υπάρχουν πολύ σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στο χώρο των απορριμμάτων. Είτε θα γυρίσουμε τις αξίες αυτές στον πολίτη με βάσει ολοκληρωμένο σχέδιο είτε τα χρήματα θα καταλήξουν στις τσέπες κάποιων μεγαλοεργολάβων” διαμήνυσε χωρίς περιστροφές, προαναγγέλλοντας παράλληλα νομοθετική ρύθμιση με την οποία θα καταλήγουν στους δήμους τα αποθεματικά των συστημάτων αποβλήτων (π.χ μπλε κάδοι, μπαταρίες κ.α) που αγγίζουν τα 80 εκ. ευρώ. Όπως είπε «δεν μπορεί να γίνονται αποθεματικά οι πόροι αυτοί ούτε παχυλοί μισθοί» ενώ τονίστηκε ότι στο εξής θα προβλέπεται η δημιουργία αυτόνομων συστημάτων και από την πλευρά των δήμων.
Στο επίκεντρο του νέου ΕΣΔΑ βρίσκονται τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης ανά δήμο ή με την συνεργασία όμορων δήμων, τα οποία δίνουν προβάδισμα στους ΟΤΑ για τη διαχείριση των απορριμμάτων τους. Καθιερώνουν την διαλογή στην πηγή ώστε οι πολίτες να ξεχωρίζουν τα αποφάγια από τα χρήσιμα προς ανακύκλωση υλικά και τη χωριστή συλλογή αποβλήτων (γυαλί, χαρτί, μέταλλο, πλαστικό), ώστε να εξασφαλισθεί η ανακύκλωση 65% του συνολικού βάρους τους από το στάδιο της προδιαλογής έως το 2020. Συγχρόνως προβλέπεται ένα εκτενές δίκτυο πράσινων σημείων σε αμίσθωτα κτίρια, υπόστεγα, ισόγεια μαγαζιά ή ακόμη και σχολεία που οι πολίτες θα πηγαίνουν με την σακούλα τα ανακυκλώσιμα υλικά, μονάδες οικιακής, συνοικιακής ή δημοτικής εμβέλειας για την διαχείριση των οργανικών αποβλήτων (αποφάγια, κλαδέματα κ.α) και τέλος ένας ΧΥΤΥ (χώρος υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων) στον οποίο θα καταλήγει ότι περισσεύει από την παραπάνω διαχείριση ήτοι ένα ποσοστό που εκτιμάται στο 20%.
Το Ελληνικό
«Ο νέος ΕΣΔΑ προβλέπει, σύμφωνα με την αρχή της εγγύτητας, ότι ήπιες και μη οχλούσες χρήσεις διαχείρισης απορριμμάτων, που δεν έχουν καμία σχέση με ΧΥΤΑ και με ΧΥΤΥ, άνετα μπορούν να γίνουν σε χώρους μέσα στους δήμους. Παρόλο που το υπουργείο μας δεν έχει δικαιοδοσία να χωροθετεί χώρους διαχείρισης απορριμμάτων, αφού είναι αρμοδιότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, εκτάσεις όπως αυτή του πρώην αεροδρομίου είναι κατάλληλες για τέτοιες χωροθετήσεις» σημείωσε χθες ο κ. Τσιρώνης λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της αναπληρώτριας υπουργού Οικονομικών κ. Νάντιας Βαλαβάνη ότι το υπουργείο θα παραχωρήσει τμήμα της έκτασης του Ελληνικού που βρίσκεται υπό καθεστώς ιδιωτικοποίησης, για διαχείριση απορριμμάτων 4 όμορων δήμων.
Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι η λογική της διαχείρισης σύμμεικτων απορριμμάτων έχει πεθάνει. «Το επίπεδο ζωής αλλάζει, η σύσταση, οι ποσότητες γιατί συντελούνται μεγάλες αλλαγές» σημείωσε χθες ο κ. Ευάγγελος Καπετάνιος γενικός γραμματέας συντονισμού διαχείρισης αποβλήτων. Όπως επισήμανε μάλιστα το τελευταίο διάστημα και ειδικά στην περιφέρεια εμφανίζεται «εξαφάνιση» του οργανικού κλάσματος μιας και τα νοικοκυριά έχουν επιστρέψει στο πρότυπο των παλιών οικόσιτων ζώων που σιτίζονταν με τα αποφάγια και έχουν μειώσει αισθητά τις ποσότητες που αγοράζουν.
Σύμφωνα με τον κ. Τσιρώνη, ο νέος σχεδιασμός θα δημιουργήσει έναν τζίρο 1,5 δισ. ευρώ γύρω από τη διαχείριση των σκουπιδιών μέσα στην επόμενη πενταετία καθώς και 16.000 θέσεις εργασίας, οι οποίες θα είναι χρηματοδοτούμενες από την ανακύκλωση. Σε ότι αφορά την χρηματοδότηση του προγράμματος, 1 δις. ευρώ προβλέπεται να προέλθει από πόρους του νέου ΣΕΣ και άλλα 200 εκ. ευρώ εκτιμάται ότι μπορεί να είναι ο κύκλος εργασιών από την ανακύκλωση και φυσικά τα 80 εκ. ευρώ από τα αποθεματικά των εναλλακτικών συστημάτων διαχείρισης.
Εάν όλα αυτά μπορέσουν να δώσουν ουσιαστικές λύσεις, στο βραχνά των απορριμμάτων θα φανεί στην πράξη. Και μόνο τότε η χώρα θα απαλλαγεί οριστικά και από τις βαριές καταδίκες που έχει εισπράξει τα τελευταία χρόνια από την λειτουργία των παράνομων χωματερών.
Οι καμπάνες των προστίμων
Σήμερα με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία των υπουργείων Περιβάλλοντος και Εσωτερικών στη χώρα μας υπάρχουν 52 ενεργές χωματερές. Το πρόστιμο για το πρώτο εξάμηνο του 2015 το οποίο αντιστοιχεί σε αυτές τις χωματερές είναι 10,8 εκ ευρώ. Ωστόσο, οι υπηρεσίες του υπουργείου υπέβαλαν στοιχεία και για άλλες χωματερές, για τις οποίες έχουν προχωρήσει οι διαδικασίες κλεισίματος ή αποκατάστασης, αλλά δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Εφόσον γίνουν αποδεκτά από την ΕΕ, τότε το πρόστιμο μπορεί να υποχωρήσει στα 9,9 εκ. ευρώ.
Από τον περασμένο Φεβρουάριο η χώρα μας έχει καταβάλει το εφάπαξ πρόστιμο των 10 εκατ. ευρώ για τις παράνομες χωματερές. Εκτός από το εφάπαξ πρόστιμο, υπάρχουν και τα εξαμηνιαία πρόστιμα, τα οποία υπολογίζονται ανάλογα με την πρόοδο της χώρας μας στο κλείσιμο και αποκατάσταση των χωματερών. Η Ελλάδα κάθε εξάμηνο πρέπει θα καταβάλλει 80.000 ευρώ για κάθε χωματερή σε λειτουργία και 40.000 ευρώ για κάθε χωματερή που έχει κλείσει, αλλά δεν έχει αποκατασταθεί. Η επόμενη δόση είναι για τις 2 Δεκεμβρίου 2015.