Μυστική συνάντηση για το «plan Β» της Ελλάδας, αποκαλύπτει η Καθημερινή ότι είχαν ανώτατα στελέχη της κυβέρνησης τον περασμένο Μάιο, όταν η χώρα βρέθηκε πιο κοντά από ποτέ στο ενδεχόμενο Grexit.
Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της εφημερίδας, η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στο γραφείο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Γιάννη Δραγασάκη με αντικείμενο να διαπιστωθούν οι «αντοχές» της χώρας σε μια ενδεχόμενη οριστική ρήξη με τους εταίρους, που θα συνεπαγόταν άμεση διακοπή κάθε μορφής χρηματοδότησης και, πιθανότατα, υποχρέωση εξόδου από το ευρώ.
Η κυβερνητική ηγεσία έβλεπε να εξαντλούνται τα όποια αποθέματα διέθετε η χώρα και ήδη ετοιμαζόταν, λόγω αδυναμίας πληρωμής, να καταθέσει προς το ΔΝΤ αίτημα για ομαδοποίηση των πληρωμών του Ιουνίου και μετάθεσή τους προς το τέλος του μήνα.
Την ίδια στιγμή, στα κομματικά όργανα επικρατούσε αναβρασμός. Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως υποστηρικτές της σκληρής γραμμής στη διαπραγμάτευση, ζητούσαν να πληροφορηθούν ποια προετοιμασία έχει γίνει ώστε η χώρα να μπορεί να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο ρήξης. Αυτό που ζητούσαν να μάθουν ήταν το λεγόμενο plan Β σε ενδεχόμενη έξοδο της χώρας από το ευρώ. Η σταθερή απάντηση της κυβερνητικής ηγεσίας ήταν ότι είχε γίνει προεργασία και ότι δεν μπορούν να αποκαλυφθούν όλες οι λεπτομέρειες. Στη σύσκεψη του κ. Δραγασάκη αξιολογήθηκε το βάθος της προετοιμασίας και οι αντοχές της κυβέρνησης σε τομείς-κλειδιά, όπως η επάρκεια σε ενέργεια, σε τρόφιμα, σε φάρμακα, αλλά και οι δυνατότητες για εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.
Η Αθήνα είχε στραφεί, όπως άλλωστε ο ίδιος ο κ. Αλέξης Τσίπρας έχει δηλώσει, προς Ρωσία, Κίνα και Ιράν για να διερευνήσει τις δυνατότητες συνδρομής, ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές τελικά ναυάγησαν, παρά το γεγονός ότι με το Ιράν η προσπάθεια είχε φτάσει ακόμα και μέχρι τη σύνταξη κειμένου συμφωνίας.
Κάπως έτσι, η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε τον Μάιο να συνειδητοποιεί ότι οι δυνατότητες να εξακολουθήσει να αποπληρώνει τις δόσεις προς τους εταίρους και δανειστές είχαν πλέον εξαντληθεί, καθώς και ότι, εφόσον δεν είχε τη διάθεση να συμβιβαστεί, θα έπρεπε να είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο.
Η επάρκεια σε ενέργεια ήταν ένα από τα κεντρικά θέματα που συζητήθηκαν στη σύσκεψη υπό τον κ. Δραγασάκη. Εκεί, υπήρξε ενημέρωση από τους αρμοδίους ότι η χώρα διαθέτει στρατηγικά αποθέματα ενέργειας που μπορούν να διαρκέσουν περί τους 9 μήνες. Για τη συνέχεια υπήρχε η εκτίμηση ότι, εφόσον θα είχε προηγηθεί η σύγκρουση με τους εταίρους και ως εκ τούτου η αποδέσμευση από τους περιορισμούς που η εταιρική σχέση επιβάλλει, θα δέχονταν να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας για τα αμέσως επόμενα χρόνια η Ρωσία, το Ιράν, αλλά και η Βενεζουέλα, προς την οποία είχε γίνει σχετική κρούση.
Έτερο κομβικό ζήτημα ήταν η κάλυψη των αναγκών σε φάρμακα. Αξιολογήθηκε ότι η εθνική φαρμακοβιομηχανία μπορεί να καλύψει περίπου το 80% των αναγκών. Μάλιστα, στην «εθνική φαρμακοβιομηχανία» συμπεριελήφθη και η δυνατότητα του Στρατού που, όπως είχε αξιολογηθεί, θα μπορούσε να παραγάγει ένα σημαντικό αριθμό φαρμάκων πρώτης ανάγκης, έχοντας μάλιστα και αποθέματα των αναγκαίων πρώτων υλών, που θα μπορούσαν να επαρκέσουν για περίπου 10 μήνες.
Όσον αφορά τα τρόφιμα, είχε διαπιστωθεί ότι η χώρα διαθέτει ικανοποιητική επάρκεια στη διατροφική αλυσίδα, καθώς θεωρείται ότι η παραγωγή μπορεί να καλύψει πλήρως τις ανάγκες σε ψάρι, λευκό κρέας και κρέας αιγοπροβάτων και κατά 70% σε χοιρινό. Η χαμηλότερη επάρκεια (περίπου στο 10%) αφορά το μοσχάρι, ενώ διαπιστώθηκε ότι θα προέκυπταν ελλείψεις σε άλευρα και όσπρια. Εκτιμήθηκε, ωστόσο, ότι αυτές θα μπορούσαν να καλυφθούν μέσα σε μερικούς μήνες, με σωστό προγραμματισμό της αγροτικής παραγωγής.
Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι ακόμα και εκείνη την περίοδο, που το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του plan B ήταν «ζωντανό», στο εσωτερικό της κυβέρνησης διατυπώνονταν από μέλη της σοβαρότατες ενστάσεις κατά πόσο μπορούσε πραγματικά να υπάρξει προετοιμασία και εκφράζονταν φόβοι για επικράτηση πλήρους χάους.
Το σχέδιο της ομάδας Βαρουφάκη
Οπως είναι ήδη γνωστό, ιδιαίτερα σημαντική στην κατάρτιση ενός αποτελεσματικού plan B ήταν η συμβολή του πρώην υπουργού Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη, ο οποίος σχεδίαζε μυστικά, μαζί με μικρό κύκλο στενών συνεργατών του, τη λειτουργία ενός παράλληλου τραπεζικού συστήματος που θα ενεργοποιούνταν σε ενδεχόμενο Grexit, το οποίο όμως συναντούσε τις έντονες αντιδράσεις των κ. Δραγασάκη και Σταθάκη.
Η… προοπτική «εισβολής στο Νομισματοκοπείο»
Μία από τις παραμέτρους ενεργοποίησης ενός plan B, σε περίπτωση σύγκρουσης με τους εταίρους και ρήξης, η οποία λοιδορήθηκε ακόμη και δημοσίως από κυβερνητικά στελέχη, αφορά την περίφημη «εισβολή στο Νομισματοκοπείο», την οποία είχε εκπονήσει η Αριστερή Πλατφόρμα του κ. Παναγιώτη Λαφαζάνη. Το σχέδιο αυτό, ωστόσο, είχε παρουσιασθεί στο Κυβερνητικό Συμβούλιο και ο κ. Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται να μην ήταν εξαρχής κατηγορηματικά απορριπτικός.
Το σχέδιο που παρουσιάσθηκε, υποστήριζε ότι σε περίπτωση ρήξης με τους εταίρους, η Αθήνα θα μπορούσε να ζητήσει την άδεια της ΕΚΤ να αξιοποιήσει τα χρήματα αυτά ως δανεισμό, προκειμένου να γίνει ομαλά η μετάβαση σε εθνικό νόμισμα. Είχε προεξοφληθεί, ωστόσο, ότι η απάντηση της άλλης πλευράς θα ήταν αρνητική. Σε αυτή την περίπτωση, το σχέδιο προέβλεπε τη λήψη απόφασης από το υπουργικό συμβούλιο να αναγνωρισθούν τα χαρτονομίσματα ως εθνικό νόμισμα και να χρησιμοποιηθούν για τις συναλλαγές στο εσωτερικό της χώρας μέχρι να τυπωθούν νέα χαρτονομίσματα. Τις άμεσες και ισχυρότερες ενστάσεις στο σχέδιο αυτό εμφανίζεται να εξέφρασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Γιάννης Δραγασάκης, ο οποίος προέβαλε το επιχείρημα ότι η ΕΚΤ, γνωρίζοντας τους αριθμούς σειράς των χαρτονομισμάτων που είχε στείλει στην Ελλάδα, θα μπορούσε με απόφασή της να τα ακυρώσει και, πιθανόν, να ακυρώσει το σύνολο των ευρώ που κυκλοφορούσαν στην ελληνική επικράτεια, καθιστώντας τα επί της ουσίας άχρηστα.