Όλοι έχουμε ανάγκη από στιγμές απόλυτης χαλάρωσης, πόσο μάλλον οι τρανοί του πλανήτη.Έτσι κι ένας από τους τελευταίους επιβάτες της πτήσης της Αlitalia από τη Φρανφούρτη στη Ρώμη την περασμένη Πέμπτη. Αφήνοντας πίσω του μια δύσκολη μέρα κάθισε σε μια θέση πλάι στο παράθυρο, έβγαλε το σακάκι του, άνοιξε ένα I pad κι άρχισε να παίζει μια παρτίδα σκάκι – κάτι που έκανε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο όποτε έβρισκε ευκαιρία όλο τον περασμένο χρόνο. Λίγες ώρες μετά την απόφαση – ανάσα των 1 τρισ. ευρώ για όλη την Ευρώπη, ο Ντράγκι ταξίδευε πίσω στην πατρίδα στην οικονομική θέση ενός αεροσκάφους. .
Εννέα μήνες μετά την προειδοποίησή του ότι το φάντασμα του αποπληθωρισμού μπορεί να ξορκιστεί μόνο με ποσοτική χαλάρωση, ο 67χρονος κεντρικός τραπεζίτης θα χρειαστεί όλη
του την πονηριά και την εξυπνάδα για κάνει το QE πράξη.
“Είτε μας αρέσει ή όχι, αυτός είναι ο σωτήρας και το τελευταίο καταφύγιο της Ευρώπης”, αναφέρει ο Gene Sperling, αλλοτινός επικεφαλήςο των Εθνικών Συμβουλίων Οικονομικών στις κυβερνήσεις Κλίντον Και Ομπάμα. “Η προσέγγιση Ντράγκι ‘θα κάνω ό,τι χρειαστεί’ ήταν πολυ σημαντική για την εμπιστοσύνη σε ένα οικονομικό περιβάλλον που διαφορετικά θα ήταν ανησυχητικό”.
Η διαδρομή προς το QE ξεκίνησε μια ανοιξιάτικη μέρα στο Άμστερνταμ τον περασμένο Απρίλιο σε μια εκδήλωση για τα 200 χρόνια της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας. Στο κοινό στο Μουσείο Ερμιτάζ ήταν και δυο κεντρικοί τραπεζίτες που αργότερα θα στέκονταν αντίθετοι στη συζήτηση για QE: ο Ολλανδός Κλας Νοτ και ο Βέλγος Λυκ Κοέν.
Στις 22 Αυγούστου, ο Ντράγκι απροσδόκητα αύξησε την πίεση για το QE στην ετήσια διεθνή συγκέντρωση των ηγετών στο Jackson Hole, στο Wyoming.
Εκεί ο Ντράγκι πήγε μόνος και , όπως είπε στην ομιλία του, οι προσδοκίες για πληθωρισμό είχαν πέσει από όλες τις απόψεις. Αυτό επιβεβαίωνε ότι το σενάριο κινδύνου που είχε περιγράψει στο Αμστερνταμ, με την απαίτηση να προωθήσει το QE είχε εκπληρωθεί.
Η στρατηγική Ντράγκι ήταν διπλή: Πρώτα είπε στους πολιτικούς ότι πρέπει να συμπληρώσουν τη δράση της Κεντρικής Τράπεζας με διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεος και όσο το δυνατόν περισσότερες δημόσιες δαπάνες. Μετά τη συνάντηση ο Γάλλος Πρόεδρος Francois Hollande την 1η Σεπτεμβρίου, έδωσε τις ευλογίες του στη χρήση της “ευελιξίας” εντός των κανόνων του ελλείμματος της ΕΕ, κερδίζοντας έτσι έναν πολιτικό σύμμαχο.
Το δεύτερο έργο ήταν η αξιοποίηση και η αύξηση του ισολογισμού της ΕΕ. Αυτό δεν σήμαινε ακόμα QE. Στις 4 Σεπτεμβρίου αποφασίστηκε μόνο η τελική μείωση επιτοκίων και ένα σχέδιο αγοράς εξασφαλισμένων τίτλων και καλυμμένων ομολόγων.
Όταν ο Ντράγκι ρωτήθηκε πόσο μεγάλος θα είναι ο αντίκτυπος από τα νέα προγράμματα είπε ότι η ΕΚΤ στοχεύει να “οδηγήσει το μέγεθος του ισολογισμού στα επίπεδα που είχε στις αρχές του 2012”. Δηλαδή, αυτό προέβλεπε την επέκτασή του στο 1 τρισ. ευρώ. Σύμφωνα με μαρτυρίες, κάποιος εκ των παρευρισκομένων σχεδόν πνίγηκε με τον καφέ του όταν το άκουσε αυτό.
Ο Ντράγκι που εργαζόταν στη Goldman για τράι χρόνια πριν αναλάβει διοικητής της Τράπεζας της Ιταλίας το 2005, είδε την αντίδραση της αγοράς να χειροτερεύει. Τον Οκτώβριο οι επενδυτές άφησαν τα ελληνικά ομόλογα που κατείχαν και πούλησαν μετοχές. Εκείνος, όνρτας στη Φρανκφούρτη αναφώνησε ‘όσο χειρότερο γίνεται, τόσο περισσότερο μου αρέσει”.
Λίγε;ς ημέρες νωρίτερα, στις συναντήσεις του ΔΝΤ, στην Ουάσινγκτον, είχε διαφωνία με τον επικεφαλής της Bundesbank, Γενς Βάιντμαν, όταν ο Ντράγκι αναφέρθηκε εκ νέου στον στόχο για ισολογισμό ίσο με τις αρχές του 2012 και ο Βάιντμαν είπε ότι αυτός ο στόχος δεν είχε τεθεί επισήμως.
Στις 6 Νοεμβρίου, πάντως, ο Ντράγκι απέρριψε τις φήμες ότι δρούσε χωρίς τη συναίνεση και τη στήριξη των συνεργατών του και είπε ότι οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ ετοιμάζονταν να χρησιμοποιήσουν μεγαλύτερα μέτρα στήριξης αν χρειαζόταν.
Στις αρχές Δεκέμβρη, η δραστηριότητα της ΕΚΤ αυξήθηκε ραγδαία. Κλήθηκαν για συμβουλές άνθρωποι όπως ο Λόρενς Σάμμερς, πρώην γραμματέας του αμερικανικού ΥΠΟΙΚ και ο Μάρκους Μπρούνεμάιερ, καθηγητής Οικονομικών του Πρίνστον.
Σε μια ενδιάμεση συνεδρίαση του Συμβουλίου της ΕΚΤ στις 7 Ιανουαρίου, οι αξιω,ματούχοι της ΕΚΤ παρουσίασαν μοντέλα αγοράς ομολόγων μέχρι 500 δισ., ενώ τους ζητήθηκε να μην ανακοινώσουν τις θέσεις τους.
Ο Ντράγκι το έπαιξε έξυπνα και προσπαθούσε να αποφευχθεί ο παραμερισμός της Γερμανίας. Ο Ολλανδός Νοτ μίλησε κατά του QE. Ο Εσθονός Ardo Hansson, ο Αυστριακός Εβαλντ Νοβότνι εξέφρασαν επιφυλάξεις και ο Μερς ήταν γνωστό ότι είχαν επιφυλάξεις. Συνολικά λοιπόν ο Ντράγκι κινδύνευσε να έχει το ένα τέταρτο του συμβουλίου του εναντίον του.
Ημερομηνία – κλειδί γαι τη διαδικασία απεδείχθη η 14η Ιανουαρίου, οπότε και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις Νομισματικές Συναλλαγές έδωσε το πράσινο φως για το QE. Την ίδια ημέρα ο Ντράγκι είδε τη Μέρκελ και της περιέγραψε το σχέδιο. Αυτό έβαλε στην άκρη και τις βασικές διαφωνίες της Bundesbank, ότι δηλαδή το QE υποσκάπτει τις μεταρρυθμίσεις και αντ’ αυτού αντιμετώπισε μια λαϊκή ανησυχία ότι οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα μπορούσαν να κουβαλήσουν οι ιοι ίδιοι τις ζημιές άλλων χωρών.
“Ο Ντράγκι διαχειρίζεται σωστά τον χρόνο του πριν δράσει”, αναφέρει ο Willem Buiter, επικεφαλής οικονομολόγος της Citigroup “Ήτνα πολύ δύσκολο να συγκεντρώσει και να ενώσει το Διοικητικό Συμβούλιο. Το ‘έπαιξε’ με απίστευτο τρόπο’ και κέρδισε όπως ίσως γίνεται και με τις παρτίδες σκάκι που παίζει ενίοτε σε κάποιο αεροπλάνο.