Του Δημήτρη Μαρκόπουλου
Κατά τους Πυθαγόρειους, ο αριθμός 7 είναι το σύμβολο της τελειότητας. Το νούμερο 7 για όλους σχεδόν τους αρχαίους λαούς ήταν ιερό και έκλεινε μέσα του μυστηριακή δύναμη.
Για τη σύγχρονη Ελλάδα πάλι, ο αριθμός 7 είναι η αποτύπωση της καταστροφής. Επτά είναι οι πρωθυπουργοί που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της πρωτόγνωρης κρίσης μέσα στα τελευταία έξι χρόνια. Επτά και οι καταστροφικοί για την οικονομία της χώρας μας μήνες διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ και τους Ανεξάρτητους Ελληνες, οι οποίοι είχαν ως αποτέλεσμα την εκ νέου υπαγωγή της χώρας μας σε επιτροπεία, με αποτέλεσμα τα capital controls που ρήμαξαν την αγορά.
Παράλληλη απώλεια αυτής της ανερμάτιστης διακυβέρνησης με τις διαρκείς παλινωδίες ήταν και η ανάπτυξη. Για την ακρίβεια, οι πόροι του ΕΣΠΑ και όλα αυτά τα εργαλεία που η χώρα μας όφειλε να χρησιμοποιήσει, όμως λόγω τραγικής αδυναμίας και κακής προετοιμασίας τα απώλεσε. Οι πρωταγωνιστές αυτής της πορείας, λοιπόν, πραγματικά αφήνουν μια πολύ δύσκολη και αρνητική παρακαταθήκη στους διαδόχους τους που θα προκύψουν από τις κάλπες της 20ής Σεπτεμβρίου.
Αναμφισβήτητα κεντρικό πρόσωπο αυτής της δύσκολης και εκρηκτικής συνθήκης δεν είναι άλλο από τον ίδιο τον απερχόμενο πρωθυπουργό. Εγκλωβισμένος ο κ. Αλέξης Τσίπρας στη διαπραγμάτευση και τις ιδεοληψίες των στενών συνεργατών του από το οικονομικό επιτελείο, δεν αντιλήφθηκε ότι το ΕΣΠΑ ως στόχος χανόταν μέρα με την ημέρα. Ενώ, λοιπόν, ο ίδιος μιλούσε για το αναγκαίο «κοινωνικό πακέτο», χρήματα δηλαδή του προγράμματος Γιούνκερ, αλλά και την προσπάθεια υλοποίησης υψηλότερης απορρόφησης πόρων της Ε.Ε., ουδέν έπραξε προς αυτή την κατεύθυνση, αφήνοντας στην τύχη του το ΕΣΠΑ. Ή, για την ακρίβεια, εγκαταλείποντάς το στον αρμόδιο υπουργό του Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Γιώργο Σταθάκη. Με ανεπαρκές επιτελείο που κυρίως απαρτιζόταν από άπειρα κομματικά στελέχη δίχως εμπειρία στα κοινοτικά πράγματα και κονδύλια, ακόμη και ο τέως πλέον σήμερα γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ Αλέξης Χαρίτσης, ο κ. Σταθάκης με τη σειρά του εγκλωβίστηκε και σύντομα βρέθηκε απολογούμενος στην αυστηρή αλλά και δικαιολογημένη κριτική των προκατόχων του. Το ίδιο συνέβη και με τους άλλους συναρμόδιους υπουργούς, όπως με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγελο Αποστόλου που βρέθηκε να βάλλεται για την αργή υλοποίηση των σχετικών προγραμμάτων για λογαριασμό των αγροτών.
Ο… λογαριασμός και οι 10.000 χαμένες θέσεις απασχόλησης
Οι ολιγωρίες ήταν πολλές. Οι εισροές κοινοτικών κονδυλίων το πρώτο εξάμηνο του 2015 για το ΕΣΠΑ ήταν μόλις 450 εκατ. ευρώ, έναντι 1,4 δισ. το πρώτο εξάμηνο του 2014. Παράλληλα καταγγέλθηκε ότι στο ίδιο χρονικό διάστημα οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ήταν στα 1,1 δισ. (17% του ετήσιου προϋπολογισμού), έναντι 2,3 δισ. το πρώτο εξάμηνο πέρυσι. Και ενώ η Ελλάδα είχε κατορθώσει να της αποδοθούν τα εύσημα για τους ρυθμούς απορρόφησης του ΕΣΠΑ μέχρι τα τέλη του 2014 που άγγιζαν το 90% με 5,8 δισ. ευρώ και την κατέτασσαν στην 4η θέση μεταξύ των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε., στο α’ εξάμηνο του 2015 ουσιαστικά έγινε στάση πληρωμών και η απορροφητικότητα έπεσε δραματικά. Κάπως έτσι σήμερα είναι ορατός ο κίνδυνος ακύρωσης πολλών έργων και επιστροφής στις Βρυξέλλες -όπως έχει καταγγείλει ο πρώην υπουργός Ανάπτυξης Κωστής Χατζηδάκης- έως και 3 δισ. ευρώ!
Μόνο από αυτές τις ολιγωρίες, όπως κατήγγειλε με τη σειρά του πριν από δύο μήνες ο πρώην υφυπουργός Ανάπτυξης Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος, έχει υπάρξει απώλεια θέσεων εργασίας, ίσως και άνω των 10.000. Κι αυτό διότι το ΕΣΠΑ αφορά κυρίως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Και όλα αυτά ενώ η κυβέρνηση δεν επέλεγε επί μακρόν τον δρόμο της διαπραγμάτευσης ως προς την παράταση της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου λόγω των έκτακτων συνθηκών στην οικονομία. Βλέπετε, την ίδια περίοδο ο υπουργός Οικονομίας είχε εγκλωβιστεί εξαιτίας της ανυπαρξίας Βαρουφάκη στη διαπραγμάτευση του Γ’ Μνημονίου, με αποτέλεσμα το αλαλούμ που δημιουργήθηκε στο υπουργείο του.
Το μοιραίο πρόσωπο
Μοιραίο πρόσωπο σε αυτή την απίστευτα αρνητική πορεία, ο κ. Χαρίτσης, ο οποίος παρακολουθούσε την κατρακύλα αδυνατώντας λόγω περιορισμένης γνώσης του αντικειμένου να παρέμβει. Ως άνθρωπος των κινημάτων, και δη εκείνου του «Δεν πληρώνω», ο τέως γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ κατηγορείται από την αγορά ότι «δεν μπορούσε να κατανοήσει τις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας». Οπως αναφέρει ο πρόεδρος γνωστού βιομηχανικού φορέα της οικονομίας στο «business stories», «σε κάθε επαφή και επικοινωνία, από τις λιγοστές δυστυχώς που είχαμε με τον κ. Χαρίτση, επιδείκνυε από αδιαφορία και άγνοια, μέχρι και σχεδόν… απέχθεια για τις ανάγκες της αγοράς».
Η αντιμετώπιση αυτή ήταν συχνή από μεγάλο μέρος των πολιτικών στελεχών του υπουργείου Οικονομίας, είτε για αμιγώς ιδεολογικούς λόγους είτε εξαιτίας δυσκολίας κατανόησης και του ίδιου καλά-καλά του αντικειμένου που λέγεται ΕΣΠΑ. Το ενδιαφέρον με τον κ. Χαρίτση είναι ότι ενώ στις 28 Αυγούστου υπερασπιζόταν πλήρως τις επιλογές του και δήλωνε πίστη στον ΣΥΡΙΖΑ, λίγες ημέρες μετά παραιτήθηκε. Από την άλλη, βέβαια, υπήρχε και μία ακόμα δυσκολία: τα προβλήματα ρευστότητας του Ελληνικού Δημοσίου. Σε πολλά προγράμματα το κράτος έχει συμμετοχή, με αποτέλεσμα να είναι αναγκαία η χρηματοδότηση από αυτήν την πλευρά και εδώ ομολογουμένως η Ε.Ε. δεν έδωσε τις ανάσες που έπρεπε.
Ομως κι εδώ ο κ. Τσίπρας και οι συνεργάτες του αποδείχτηκαν απροετοίμαστοι. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ., υπό το φάσμα της θετικής πορείας στις αυτοδιοικητικές εκλογές και σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μαζέψει κάπως την κατάσταση, επιχείρησε να ενισχύσει το μέτωπο των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, όμως κι εκεί υπήρξαν προβλήματα, με 116 από τους 325 δήμους να έχουν διακόψει τα σχετικά προγράμματα, με συμβάσεις αξίας περίπου 600 εκατ. ευρώ. Πριν από λίγες ημέρες μόνο επιχειρήθηκε μια προσπάθεια παροχής βοήθειας προς αυτή την κατεύθυνση, όμως έχει ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος.