Της Στεφανίας Σούκη
Η αβέβαιη αγορά της Ρωσίας αλλά και η πιο «παραδοσιακή» για τη χώρα μας αγορά της Μεγάλης Βρετανίας μπορούν να κάνουν τη διαφορά στον ελληνικό τουρισμό για το 2016, τουλάχιστον όσον αφορά στις αφίξεις από το εξωτερικό – μετά και τα διαδοχικά ρεκόρ της τελευταίας διετίας που οδηγούν στην επίτευξη του στόχου των 26 εκατομμυρίων ξένων τουριστών για το 2015.
Ρώσοι και Βρετανοί τουρίστες σε συνδυασμό με τις τονωτικές ενέσεις από άλλες αγορές φαίνεται ότι υπό τις παρούσες συνθήκες θα μπορούσαν να δώσουν τις έξτρα επιδόσεις στον ελληνικό τουρισμό κατά το νέο έτος, για τον οποίο οι πιο ασφαλείς συνολικές προβλέψεις από μέρους των τουριστικών φορέων θα έρθουν στο μέσον του Μαρτίου.
Ειδικά όσον αφορά στον τουρισμό από τη Ρωσία, ο στόχος που θέτουν για το νέο έτος οι σχετικοί φορείς είναι τουλάχιστον να διπλασιαστούν οι πενιχρές επιδόσεις του 2015, αφού το ρεκόρ του 2013 με το 1,3 εκατομμύριο των Ρώσων τουριστών στην Ελλάδα είναι πολύ δύσκολο να πιαστεί.
«Η αύξηση από την αγορά της Ρωσίας θα είναι ένα από τα βασικά στοιχήματα για τον ελληνικό τουρισμό όσον αφορά στον εισερχόμενο, δεδομένων των μεγάλων περιθωρίων ανάπτυξης που υπάρχουν από τη συγκεκριμένη αγορά για την Ελλάδα και με δεδομένο τις εύθραυστες ρωσοτουρκικές σχέσεις», επισημαίνει στο «business stories» ο κ. Γρηγόρης Τάσιος, πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Χαλκιδικής, περιοχή που είναι παραδοσιακά από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς για τους Ρώσους τουρίστες στη χώρα μας. Πάντως, επιπτώσεις, οι οποίες είναι νωρίς να εκτιμηθούν, αναμένουν οι τουριστικοί φορείς από την τελευταία απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης να διαγράψει μεγάλους tour operators και τουριστικά γραφεία τουρκικών συμφερόντων -19 στον αριθμό- από το επίσημο μητρώο τουριστικών οργανισμών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ήδη από τις αρχές του νέου έτους. Τα εν λόγω γραφεία διακινούσαν Ρώσους πελάτες τους όχι μόνο στην Τουρκία αλλά και στην Ελλάδα… Με βάση τα νούμερα των τελευταίων ετών, το 2013 ήταν η καλύτερη χρονιά για τις αφίξεις από τη Ρωσία: εν έτει 2012 είχαν έρθει στην Ελλάδα 874.000 Ρώσοι τουρίστες, το 2013 σημειώθηκε ρεκόρ αφίξεων με 1,353 εκατομμύριο, ενώ το 2014 το αντίστοιχο νούμερο έφτασε στο 1,25 εκατομμύριο αφίξεις. Για το 2015 ο αντίστοιχος αριθμός θα διαμορφωθεί, με βάση τις προβλέψεις, πέριξ του μισού εκατομμυρίου και άνω, αν ληφθεί υπόψη ότι στο δεκάμηνο του 2015, με βάση τα επίσημα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, η πτώση από τη Ρωσία έφτασε το 60%, φτάνοντας τους 495.000 επισκέπτες, με ακόμη μεγαλύτερη μείωση, κατά 68%, στα έσοδα, φτάνοντας τα 368 εκατ. ευρώ.
«Η ισοτιμία ευρώ – ρουβλίου, που ήταν και η κύρια αιτία για την πτώση των αφίξεων κατά τη διετία 2014-2015, είναι κάτι το οποίο αυτή τη στιγμή δεν μας απασχολεί τόσο, αφού το κομμάτι των τιμών στα τουριστικά πακέτα για την Ελλάδα διατηρείται λίγο πολύ στα ίδια επίπεδα», επισημαίνει ο κ. Τάσιος, κάνοντας και μία σύντομη αναφορά στην ισοτιμία ευρώ – ρουβλίου κατά την τελευταία κρίσιμη διετία. Ενδεικτικά, από το τέλος του 2013 μέχρι σήμερα το ευρώ έχει ενισχυθεί σε σχέση με το ρωσικό νόμισμα σε ποσοστό κοντά στο 72%, ενώ η διαφορά το τελευταίο έτος είναι κοντά στο 25%.
«Εκείνο που κυρίως μας απασχολεί αυτή τη στιγμή -και στο οποίο υστερούμε σημαντικά σε σχέση με άλλους ανταγωνιστικούς προορισμούς- είναι οι γρήγορες διαδικασίες τις οποίες θα πρέπει να υιοθετήσει η ελληνική Πολιτεία για τις βίζες με βιομετρικά χαρακτηριστικά, επιλέγοντας ενδεχομένως να εκδίδει βίζες πολλαπλών χρήσεων και μεγαλύτερης διάρκειας – π.χ. έξι μηνών. Εκτίμησή μας είναι ότι κατά τη σεζόν του 2016, λόγω και της γενικότερης αστάθειας στον ευρωπαϊκό τουρισμό που έφεραν οι τρομοκρατικές επιθέσεις του περασμένου Νοεμβρίου στο Παρίσι, και όχι μόνο, μεγάλο κομμάτι των κρατήσεων θα αφορά αυτές της τελευταίας στιγμής. Η έκδοση βίζας πολλαπλών χρήσεων, λοιπόν, είναι μια διευκόλυνση για τον Ρώσο τουρίστα ώστε να επιστρέψει στην Ελλάδα σε περίπτωση που αποφασίσει να προχωρήσει σε κράτηση για ένα ταξίδι στο εξωτερικό την τελευταία στιγμή και πάνω σ’ αυτό θα πρέπει να στοχεύσουμε, ώστε να επιτύχουμε καλύτερες επιδόσεις και να αποσπάσουμε μεγαλύτερο μερίδιο από τη Ρωσία για τη νέα σεζόν. Ως κλάδος θα ήμασταν ευχαριστημένοι αν οι ελληνικοί προορισμοί φέτος μπορέσουν να διπλασιάσουν τα νούμερα του 2015 από τη ρωσική αγορά». Οι γενικότερες εξελίξεις, με την αναζήτηση από πλευράς των ρωσικών τουριστικών γραφείων προορισμών εκτός Τουρκίας και Αιγύπτου, αυτή τη στιγμή ευνοούν την Ελλάδα, ενώ οι εναλλακτικές που αναζητούνται ακόμη και στην Ασία (π.χ. Κίνα) έχουν άλλα μειονεκτήματα, όπως το υψηλό κόστος και η μεγάλη διάρκεια των πτήσεων από τη Μόσχα. Παρ’ όλα αυτά, το πώς θα κινηθεί η ρωσική αγορά φέτος παραμένει μεγάλο ερώτημα, εξ ου και οι συνεχείς κρούσεις των επιχειρηματιών του τουρισμού για στελέχωση και όσο το δυνατόν ταχύτερες διαδικασίες θεωρήσεων στα ελληνικά προξενεία.
Οι Βρετανοί
Μία ακόμη ευκαιρία για τη νέα σεζόν φαίνεται ότι έρχεται από τη Μεγάλη Βρετανία, «μία από τις βασικότερες αγορές για την Ελλάδα, η οποία αυτή τη στιγμή ευνοείται λόγω της ισοτιμίας ευρώ – στερλίνας», αναφέρει ο κ. Τάσιος. Τα νούμερα των προκρατήσεων από τη βρετανική αγορά για τη σεζόν του 2016 έδιναν αύξηση κοντά στο 6% τον περασμένο Οκτώβριο σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2014, για να ακολουθήσει, όπως επισημαίνουν οι τουριστικοί φορείς, το πάγωμα των κρατήσεων όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και συνολικά για τους ευρωπαϊκούς τουριστικούς προορισμούς μετά τις επιθέσεις του περασμένου Νοεμβρίου. Από το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Δεκεμβρίου, ωστόσο, οι κρατήσεις από τη Μεγάλη Βρετανία προς την Ελλάδα δείχνουν να ανακάμπτουν, επιστρέφοντας και πάλι στα επίπεδα προ των επιθέσεων, κοντά στο 5%-6%, όπως αναφέρουν οι τουριστικοί φορείς, αφού πλέον το ευρώ είναι πιο φθηνό έναντι του βρετανικού νομίσματος -σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν-, σε ποσοστό πάνω από 6%. Από την ισοτιμία ευρώ – στερλίνας μπορούν να ευνοηθούν όχι μόνο η Ελλάδα αλλά και συνολικά όλοι οι δημοφιλείς ευρωπαϊκοί προορισμοί για τους Βρετανούς, οι οποίοι μάλιστα σκοπεύουν να ξοδέψουν το 2016 περισσότερα, όπως προκύπτει από την έρευνα καταναλωτικών τάσεων της Ενωσης των Βρετανών Τουριστικών Πρακτόρων (ΑΒΤΑ): σύμφωνα με αυτήν, οι συνεχώς αυξανόμενες τα τελευταία χρόνια δαπάνες για ταξίδια από πλευράς των Βρετανών θα αυξηθούν περαιτέρω το 2016, με το 23% να δηλώνει ότι προτίθεται να ξοδέψει περισσότερα για τις φετινές διακοπές του, έναντι του 20% που δήλωνε το ίδιο πέρυσι. Σημειωτέον ότι στο δεκάμηνο του 2015, με βάση τα επίσημα στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, οι αφίξεις στη χώρα μας από το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκαν κατά 14,2% και διαμορφώθηκαν στα 2,317 εκατομμύρια ταξιδιώτες.
Αντίθετα, υστέρηση αυτή τη στιγμή σε σύγκριση με πέρυσι εξακολουθούν να σημειώνουν οι προκρατήσεις από την επίσης μεγάλη αγορά για τη χώρα μας, τη Γερμανία, «αν και ακόμη είναι νωρίς», όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά οι εγχώριοι τουριστικοί φορείς. Πάντως, τα στοιχεία που έρχονται από τους Γερμανούς τουριστικούς πράκτορες επιβεβαιώνουν σαφώς ασθενέστερη ζήτηση για προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου όπως είναι η Ελλάδα και η Τουρκία. Την ίδια στιγμή, η Δυτική Μεσόγειος, με ανταγωνίστριες χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, δείχνει από τώρα ότι προσελκύει περισσότερους Γερμανούς, όπως αύξηση σημειώνουν και τα ταξίδια σε μακρινούς προορισμούς, με βάση τα νούμερα από τη γερμανική αγορά. Πάντως, στο δεκάμηνο του 2015 οι αφίξεις από τη Γερμανία ήταν αυξημένες κατά 14,3%, φτάνοντας τα 2,733 εκατομμύρια ταξιδιώτες, ενώ ένα ακόμη θετικό στοιχείο για το 2016 αποτελεί το γεγονός ότι έχουν αυξηθεί σημαντικά οι αεροπορικές συνδέσεις Ελλάδας – Γερμανίας. Τις μεγαλύτερες αυξήσεις στις αεροπορικές θέσεις (οι οποίες με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία είναι επιπλέον 800.000 για τη σεζόν του 2016, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων – ΣΕΤΕ, μη συμπεριλαμβανομένων όμως των αριθμών από τη Ρωσία)-, πέραν των δρομολογίων Ελλάδας – Γερμανίας, σημειώνουν επίσης οι συνδέσεις με Μ. Βρετανία, Γαλλία, Πολωνία, αλλά και με μακρινούς προορισμούς. Ενδεικτικά, η αγορά της Πολωνίας θεωρείται από τις ανερχόμενες για τη χώρα μας, αφού εκτιμάται ότι την περίοδο του 2015 οι αφίξεις Πολωνών στην Ελλάδα ξεπέρασαν τις 700.000 – οι επισκέπτες μόνο με πτήσεις charter υπολογίζεται ότι ανήλθαν σε 500.000, ενώ την περίοδο του 2016 αναμένεται περαιτέρω αύξηση μεταξύ 5%-10%, που ενδέχεται να είναι και μεγαλύτερη λόγω των διεθνών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον προορισμό δε ενισχύεται από τις πολύ καλές αεροπορικές συνδέσεις της Αθήνας με τη Βαρσοβία με καθημερινές πτήσεις από την Aegean Airlines και τη Ryanair. Μάλιστα η Aegean Airlines από την πλευρά της προγραμματίζει για το 2016 μία ακόμα σύνδεση της Αθήνας με την Κρακοβία, ενώ την επανέναρξη πτήσεων στο δρομολόγιο Αθήνα – Βαρσοβία εξετάζει και η πολωνική αεροπορική εταιρεία LOT.
Η χώρα μας εξάλλου βρίσκεται ψηλά στις προτιμήσεις των Σουηδών για το 2016 και κατατάσσεται στην τρίτη θέση των κρατήσεων τουριστικών πακέτων μετά την Ισπανία και τις ΗΠΑ.
Αύξηση πάνω από 10% υπολογίζει για την Ελλάδα και η Apollo, ο μεγαλύτερος τουριστικός οργανισμός της Νορβηγίας, εκτιμώντας, στον αντίποδα, απώλειες σε ποσοστό άνω του 20% για την Τουρκία, η οποία επίσης συγκαταλέγεται στους πλέον δημοφιλείς προορισμούς για τους Νορβηγούς. Στους πιο μακρινούς προορισμούς, προσδοκίες για τη νέα σεζόν, λόγω και της ισοτιμίας ευρώ – δολαρίου αλλά και του brand της Ελλάδας ως ασφαλούς προορισμού, υπάρχουν επίσης από τις ΗΠΑ, απ’ όπου οι αφίξεις στο δεκάμηνο αυξήθηκαν κατά 26,4% και διαμορφώθηκαν στις 710.000 ταξιδιώτες.
Ο οδικός τουρισμός
Στα συν του ελληνικού τουρισμού για το 2016, που όμως μπορεί να επηρεαστεί από τον πολύ σημαντικό παράγοντα του προσφυγικού ζητήματος, είναι και ο οδικός τουρισμός από την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως επισημαίνει ο κ. Τάσιος, εκφράζοντας ωστόσο τον προβληματισμό του κλάδου.
Οι θετικές επιδόσεις των οδικών αφίξεων είναι μέχρι στιγμής παραπάνω από ικανοποιητικές, όπως προκύπτει με βάση τα στοιχεία που επεξεργάστηκε το SETE Intelligence για το ενδεκάμηνο του 2015: στο διάστημα Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2015, οι διεθνείς οδικές αφίξεις κατέγραψαν άνοδο κατά 16,3%, αγγίζοντας σχεδόν τα 11,4 εκατομμύρια, δηλαδή 1,1 εκατομμύρια επιπλέον αφίξεις σε σχέση με το 2014. Με εξαίρεση τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο όπου παρατηρήθηκε μείωση τόσο στο σύνολο όσο και στην πλειονότητα των σταθμών, σε όλους τους υπόλοιπους μήνες η μεταβολή υπήρξε θετική.