Της Σοφίας Νέτα
Στο δυτικό κόσμο η πρόσβαση και υποβολή σε χειρουργικές επεμβάσεις είναι εφικτή στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Αυτό όμως δεν ισχύει για τους πολίτες όλων των χωρών του κόσμου. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet, περίπου 5 δισεκατομμύρια συνάνθρωποί μας δεν έχουν την ευκαιρία να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση που θα μπορούσε να τους σώσει τη ζωή ή να αποτρέψει ενδεχόμενη αναπηρία.
Ο υψηλότατος αυτός αριθμός των ανθρώπων που μένει αθεράπευτος γιατί δεν έχει πρόσβαση όταν το χρειάζεται σε ασφαλείς και οικονομικά προσιτές χειρουργικές επεμβάσεις και αναισθησία αντιπροσωπεύει τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού. Είναι κυρίως φτωχοί, περιθωριοποιημένοι και άτομα που ζουν στην ύπαιθρο, οι οποίοι «αντιμετωπίζουν απίστευτα εμπόδια», σύμφωνα με τον καθηγητή John Meara και την Δρ. Sarah Greenberg, από το Πρόγραμμα για την Παγκόσμια Χειρουργική και Κοινωνική Αλλαγή του Harvard Medical School, οι εισηγήσεις των οποίων θεσπίζουν νέες μελέτες σχετικά με την παγκόσμια χειρουργική φροντίδα αποτελώντας μέρος της εκστρατείας που ξεκίνησε από το ιατρικό περιοδικό.
Σύμφωνα με τον γενικό χειρουργό κ. Σταύρο Τσιριγωτάκη «οι επείγουσες αλλά και οι αναγκαίες χειρουργικές επεμβάσεις δεν αποτελούν υψηλή προτεραιότητα στην παγκόσμια ατζέντα για την υγεία, παρότι ολοένα περισσότερες αποδείξεις δείχνουν ότι είναι οικονομικά αποδοτική παρέμβαση για τη δημόσια υγεία και ότι έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει ένα αρκετά μεγάλο αριθμό θανάτων και αναπηριών». Το ίδιο επισημαίνεται και στο περιοδικό the Lancet: «η χειρουργική δεν έχει ληφθεί, μέχρι σήμερα, ως μια σημαντική ανάγκη για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού».
Τα νούμερα όμως είναι σοκαριστικά. Το 2010, τα δυνητικά ιάσιμα με χειρουργική επέμβαση ιατρικά περιστατικά που όμως δεν πραγματοποιήθηκαν, οδήγησαν σε συνολικά 16.900.000 θανάτους, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο (32,9%) του συνόλου των θανάτων του συγκεκριμένου έτους ξεπερνώντας τον αριθμό των θανάτων από ιό HIV / AIDS, φυματίωσης και ελονοσίας μαζί!
Παρά τις διαπιστώσεις ότι οι χειρουργικές επεμβάσεις προσφέρουν ευκαιρίες ζωής, ωστόσο, η παροχή των χειρουργικών υπηρεσιών παραμένει άνισα κατανεμημένη στον κόσμο. Όπως τονίζει ο κ. Τσιριγωτάκης το οικονομικά ασθενέστερο 33% του παγκόσμιου πληθυσμού λαμβάνει λιγότερο από το 4% των διαθέσιμων χειρουργικών υπηρεσιών, ενώ το πλουσιότερο 33% σχεδόν το 75%. Το πρόβλημα μάλιστα είναι εντονότερο στις χώρες με χαμηλό ή μεσαίο εισόδημα κυρίως της δυτικής, κεντρικής και υποσαχάριας Αφρικής καθώς και της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας.
Το Τhe Lancet θέσπισε μια Επιτροπή αποτελούμενη από 25 κορυφαίους ειδικούς στις χειρουργικές επεμβάσεις και την αναισθησία, και έχει λάβει συνεισφορές από περισσότερες από 110 χώρες.
Η ομάδα των ειδικών που ηγείται των μελετών ζητά συνολική επένδυση ύψους 420 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέχρι το 2030, ποσό που η Επιτροπή αναφέρει ότι θα αποδώσει αποδεκτά επίπεδα πρόσβασης σε χειρουργικές επεμβάσεις στις χώρες που έχουν τη χειρότερη διαθεσιμότητα.
Ο Καθ. Meara, που είναι αναπληρωτής καθηγητής Χειρουργικής στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστώνης πιστεύει ότι τα έξοδα είναι πολλά, όμως το κόστος της αδράνειας έχει αποδειχθεί υψηλότερο και ότι η δημιουργία πρόσβασης σε βασικές χειρουργικές επεμβάσεις όπου σήμερα είναι ανύπαρκτες θα είναι μια «ιδιαίτερα αποδοτική επένδυση». Ο ίδιος προσθέτει «Χειρουργικές παθήσεις – καρκίνοι, τραυματισμοί, συγγενείς ανωμαλίες, επιπλοκές στον τοκετό ή λοιμώδεις νόσοι – είναι πανταχού παρούσες, αυξάνονται και περιθωριοποιούν όσους έχουν πληγεί από αυτές. Τα καλά νέα είναι ότι πιστεύουμε ότι είναι δυνατόν να αλλάξει αυτή η τραγική κατάσταση μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες περίπου – αλλά μόνο εάν η διεθνής κοινότητα αντιληφθεί το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος, και δεσμευτεί για την παροχή καλύτερης χειρουργικής και αναισθησιολογικής φροντίδας παγκοσμίως, όπου αυτό είναι αναγκαίο».
Η Επιτροπή έχει συγκεντρώσει αποδεικτικά στοιχεία και στην έκθεσή της με τίτλο «Παγκόσμια χειρουργική επέμβαση 2030: στοιχεία και λύσεις για την επίτευξη υγείας, ευημερίας και οικονομικής ανάπτυξης», παραθέτει στατιστικά στοιχεία που επηρεάζουν αρνητικά περισσότερο τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι 9 στους 10 ανθρώπους δεν έχουν πρόσβαση σε βασική χειρουργική φροντίδα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, και επιπλέον 143 εκατομμύρια χειρουργικές επεμβάσεις “χρειάζονται σε αυτές τις χώρες για να σώσουν ζωές και να αποτρέψουν την αναπηρία”.
Χωρίς επείγουσες επενδύσεις για τις χειρουργικές επεμβάσεις οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος θα συνεχίσουν να έχουν απώλειες στην οικονομική παραγωγικότητα, που εκτιμάται αθροιστικά σε 12.300 δισεκατομμύρια δολάρια, μεταξύ 2015 και 2030.