των Αλέξανδρου Κασιμάτη, Κωστή Πλάντζου
(Upd 09.35) Το πιο κρίσιμο 48ωρο που θα κρίνει «πού θα κάτσει η μπίλια» μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, διανύει η χώρα μέχρι την Τρίτη το βράδυ και την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής για την Ελλάδα.
Υπό το βάρος της χρηματικής ασφυξίας, της απομόνωσης της χώρας από διεθνείς συναλλαγές, τις ουρές στα ΑΤΜ, τις ελλείψεις σε βασικά προϊόντα και του φόβου για κούρεμα των καταθέσεων η κυβέρνηση ξεκινά αγώνα δρόμου στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές.
Ήδη ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας φρόντισε να κάνει μία κίνηση προς τους δανειστές αποπέμποντας ουσιαστικά τον Γιάνη Βαρουφάκη από την κυβέρνηση. Ερωτηματικό παραμένει για τον Γιώργο Χουλιαράκη καθώς υπάρχουν πληροφορίες ότι επίκειται επίσης αντικατάσταση του.
Έως αργά χθες το βράδυ δεν επιβεβαιώνονταν από το υπουργείο Οικονομικών οι πληροφορίες για πιθανή συνεδρίαση σήμερα του Euroworking Group (ή και του Eurogroup ακόμα), μέσω τηλεδιάσκεψης. Άλλες πληροφορίες ανέφεραν ότι οι κ.κ. Παππάς και Τσακαλώτος ήταν έτοιμοι να αναχωρήσουν για τις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της αναθέρμανσης των διαπραγματεύσεων.
Το μεσημέρι συνεδριάζει όμως και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα η οποία καλείται να διαχειριστεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, δείχνοντας ανοχή μιας ή δύο ημερών μέχρι να φανεί αν υπάρχουν περιθώρια πολιτικής συμφωνίας στη Σύνοδο Κορυφής.
Βαρόμετρο θεωρούνται και οι αντιδράσεις των διεθνών αγορών που ανοίγουν σήμερα και θα δείξουν αν προεξοφλούν έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ και διάσπαση της ευρωζώνης, ή αν η «φωτιά» μπορεί να μεταφερθεί στα ιταλικά ή ισπανικά ομόλογα.
Οι διεθνείς οίκοι πάντως μιλούν ανοιχτά πια για το Grexit. Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος Allianz δήλωσε ότι δεν ξέρει «πώς θα μπορέσει η Ελλάδα να αποκαταστήσει μια λειτουργική σχέση με την Ευρώπη». Στο ίδιο πλαίσιο η JP Morgan θεωρεί το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη το βασικό πλέον σενάριο.
Αλλοι αναλυτές όπως της Deutsche Bank κάνουν λόγο για τέσσερα ενδεχόμενα:
α) Το πιο πιθανό είναι οι εταίροι της ευρωζώνης να προσφέρουν ένα ήπιο πρόγραμμα στην Ελλάδα,
β) ένα μέτρια πιθανό σενάριο είναι η Ελλάδα να χρεοκοπήσει, αλλά να παραμείνει στη ζώνη του ευρώ, χάρη στην άμεση ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών απευθείας από την ΕΚΤ και με την ελληνική κυβέρνηση να χρησιμοποιεί μόνο εγχώριους πόρους για τις δημοσιονομικές ανάγκες της (μισθούς συντάξεις)
γ) το αυξανόμενο οικονομικό και πολιτικό κόστος λόγω των κλειστών τραπεζών να οδηγήσει στο σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας ή οποία θα κάνει μία νέα συμφωνία με τους πιστωτές και
δ) το τελευταίο σενάριο να ξεκινήσει η έξοδος της χώρας από το ευρώ.
Η στάση της ΕΚΤ μετά το συντριπτικό “Οχι”
Σε κάθε περίπτωση, οι αποφάσεις που θα ληφθούν στη σημερινή τηλεδιάσκεψη του ΔΣ της ΕΚΤ θα καθορίσουν το μέλλον των ελληνικών τραπεζών τις επόμενες ημέρες.
Η ανησυχία για τις αποφάσεις της ΕΚΤ αποτυπώθηκε και στη χθεσινή συνάντηση που είχαν οι τραπεζίτες για να αποτιμήσουν την κατάσταση μετά το συντριπτικό «Όχι» του δημοψηφίσματος.
Το ζητούμενο είναι η ΕΚΤ να παράσχει ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες, καθώς όπως δήλωσε η πρόεδρος της ΕΕΤ, κυρία Λούκα Κατσέλη τα λεφτά επαρκούν μέχρι και σήμερα Δευτέρα. Δεν είναι εύκολο να προδικάσουν οι τραπεζίτες την τακτική που θα ακολουθήσει σήμερα η ΕΚΤ, καθώς μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, οι αποφάσεις για την Ελλάδα θα είναι πρωτίστως πολιτικές και προφανώς θα ληφθούν στη σημερινή συνάντηση Μέρκελ – Ολάντ.
Οι εκτιμήσεις που διατυπώνονταν χθες το βράδυ από τους τραπεζίτες ήταν ότι η ΕΚΤ δεν θα προβεί σε αύξηση του ELA, χωρίς, όμως, ταυτόχρονα να προβεί και σε αύξηση και του «κουρέματος» των ελληνικών ενεχύρων.
Ωστόσο, σε πολύ μικρότερο βαθμό υπήρχε η εκτίμηση ότι είναι πιθανόν να υπάρξει περιορισμένη αύξηση του «κουρέματος» των ελληνικών ενεχύρων, καθώς στους κόλπους του ΔΣ τη ΕΚΤ υπάρχει ο πυρήνας των «σκληρών», με επικεφαλής τον πρόεδρο της Bundesbank Γενς Βάιτμαν, που πιέζει σταθερά τις τελευταίες εβδομάδες προς αυτήν την κατεύθυνση.
Η ελληνική πλευρά, σύμφωνα με πληροφορίες, θα επαναλάβει το αίτημα που είχε καταθέσει και στην τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ για αύξηση του ELA κατά έξι δισ. Πάντως το σενάριο ότι η ΕΚΤ δεν θα ανοίξει την κάνουλα της ρευστότητας αλλά και θα τραβήξει το χαλί από τις ελληνικές τράπεζες ενισχύεται και από τις δηλώσεις του μέλους του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, Μπενουά Κερέ.
Ο κ. Κερέ τόνισε χαρακτηριστικά την Κυριακή ότι «υπό τις παρούσες συνθήκες της μεγάλης αβεβαιότητας στην Ευρώπη και τον κόσμο, η ΕΚΤ έχει καταστήσει σαφές ότι, αν χρειαστεί θα κάνει περισσότερα. Θα βρούμε τα απαραίτητα μέσα. Η θέλησή μας για να δράσουμε πάνω σε αυτό το θέμα δεν θα πρέπει να αμφισβητηθεί».
Τι θα ισχύσει από σήμερα για ΑΤΜ, τράπεζες και θυρίδες
Και σήμερα πάντως επικρατεί κλίμα τραπεζικού πανικού, μετά και τις φωτιές που άναψε η δήλωση Βαλαβάνη για περιορισμούς στα μετρητά που φυλάσσονται σε τραπεζικές θυρίδες. Και αυτό παρότι συνεχίζεται σήμερα η τραπεζική αργία που έχει διαταχθεί εδώ και μία εβδομάδα, αλλά και παρά την δήλωση του Πρωθυπουργού ότι εγγυάται προσωπικά τις καταθέσεις. Νωρίτερα, πάντως, μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Δημήτρης Μάρδας, επισήμανε ότι «οι θυρίδες δεν θα ανοίξουν για λόγους ισότητας, ωστόσο, όταν ανοίξουν, οι τράπεζες οι δικαιούχοι θα είναι απόλυτοι διαχειριστές». «Κάθε διαχειριστής είναι απόλυτα ελεύθερος να χρησιμοποιήσει ό,τι έχει στη θυρίδα του, χωρίς καμία παρέμβαση όταν ανοίξουν οι τράπεζες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σε ό,τι αφορά τη λειτουργία των τραπεζών, ανοιχτά σήμερα θα είναι όσα υποκαταστήματά ήταν ανοιχτά την περασμένη Παρασκευή, για να πάρουν οι συνταξιούχοι από τα γκισέ της τράπεζας, 120 ευρώ από τη σύνταξη τους, όσοι δεν διαθέτουν κάρτα ανάληψης και εφόσον δεν το έκαναν την περασμένη εβδομάδα. Και σήμερα θα ισχύσει επίσης το όριο των 60 ευρώ ανά κάρτα για ανάληψη από τα ΑΤΜ.
Μέσα στην ημέρα θα δρομολογηθούν αποφάσεις και για την άρση ή διατήρησή των περιορισμών στην λειτουργία των τραπεζών. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αναμένεται ανακοινωθούν το μεσημέρι. Το απόγευμα αναμένεται να εκδοθεί νέα Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) που είτε θα παρατείνει και θα επεκτείνει την τραπεζική αργία, είτε θα την περιορίζει και θα προβλέπει ποιες τραπεζικές εργασίες θα μπορούν σταδιακά να ξεκινήσουν να γίνονται πάλι (πχ άνοιγμα περισσοτέρων καταστημάτων, εκκαθάριση πληρωμών με πιστωτικές κάρτες, άνοιγμα θυρίδων κλπ).
Ετοιμάζεται η ΠΝΠ
Πρακτικά θεωρείται απίθανο να αποκατασταθεί η λειτουργία των τραπεζών πριν τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής για την Ελλάδα. Αντιθέτως η νέα ΠΝΠ κρύβει και ρυθμίσεις για την πρόσβαση των κατόχων θυρίδων στα μετρητά που τυχόν έχουν φυλάξει σε αυτές.
Την «βόμβα» έριξε χθες η αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών κυρία Νάντια Βαλαβάνη που στον τηλεοπτικό σταθμό Alpha, είπε πως «συνοδεία υπαλλήλου της τράπεζας, ο καθένας μπορεί να πάρει από τη θυρίδα του στην τράπεζα ό,τι θέλει εκτός από μετρητά». Προχωρώντας ακόμη παραπέρα, η κυρία Βαλαβάνη μπήκε σε λεπτομέρειες λέγοντας πως οι καταθέτες δεν μπορούν να πάρουν από τις θυρίδες ούτε χρυσό, ούτε κοσμήματα, ούτε μετρητά, αλλά μόνο έγγραφα, κάτι που έγινε μετά από συζήτηση – όπως υποστήριξε – με τραπεζίτες.
Καθησυχαστικές δηλώσεις έκαναν αργότερα και ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Δημήτρης Μάρδας, και ο υπουργός Εργασίας Πάνος Σκουρλέτης, αλλά και η πρόεδρος της Ενωσης Ελληνικών Τραπεζών κυρία Λούκα Κατσέλη που δήλωσαν πως δεν έχει υπάρξει τέτοια απόφαση. Η κυρία Κατσέλη διευκρίνισε μάλιστα πως οι υπάλληλοι της τράπεζας δεν επιτρέπεται να συνοδεύουν καν τον πελάτη στις θυρίδες.
Στερεύουν τα διαθέσιμα
Το θέμα εξετάστηκε πάντως χθες βράδυ σε ευρεία σύσκεψη με τους τραπεζίτες και την Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να χαραχθεί η στρατηγική της επόμενης ημέρας.
Τραπεζικές πηγές που μετείχαν στη σύσκεψη έλεγαν πως δεν αναφέρθηκε κανένα συγκεκριμένο όριο αναλήψεων, είτε από τα ΑΤΜ είτε από τις θυρίδες.
Ούτε 60 ευρώ την ημέρα
Όλα όμως τελούν υπό την αίρεση των νέων δεδομένων που θα διαμορφωθούν με τις αποφάσεις της ΕΚΤ, αν δεν εγκρίνει την επιπλέον χρηματοδότηση που ζήτησε χθες η Τράπεζα της Ελλάδος – αν και προς το παρόν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις αλλά η ΕΚΤ μπορεί να αυξήσει τον ELA ώστε το ελληνικό τραπεζικό σύστημα να μην ξεμείνει από ευρώ λίγες ώρες πριν την σύνοδο κορυφής της Τρίτης.
Σε άλλη περίπτωση, το όριο αναλήψεων των 60 ευρώ είναι μαθηματικά βέβαιον ότι θα πρέπει να μειωθεί.
Οι αντοχές των εγχώριων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων πάντως είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Εκτιμάται ότι η ρευστότητα κινείται στα 800.000.000 ευρώ, καθώς το Σαββατοκύριακο «σηκώθηκαν» από τα ΑΤΜς περί τα 200.000.000 ευρώ.
Οι επικεφαλής των τραπεζών σε συνεργασία με την πολιτική ηγεσία τους υπουργείου Οικονομικών θα «ζυγίσουν» το βράδυ σήμερα την δυνητική επάρκεια των τραπεζων και αναμένεται να αποφασίσουν:
– ενδεχόμενη συνέχιση των capital controls και της τραπεζικής αργίας, με νέα Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, και μετά τις 6 Ιουλίου
– εάν οι τράπεζες θα ανοίξουν όπως τις τρεις προηγούμενες εργάσιμες ημέρες, δηλαδή με κάποια υποκαταστήματα ανοικτά και capital controls
– εάν δεν θα ανοίξουν τα υποκαταστήματα και οι συναλλαγές θα γίνονται μόνο από τα ΑΤΜς και το web banking
– εάν υπάρχει περιθώριο να διατηρηθεί το ημερήσιο όριο ανάληψης στα 60 ευρώ ανά κάρτα ανά λογαριασμό ή αν θα μειωθεί
– ποιες τραπεζικές εργασίες θα εκτελούνται όσο θα συνεχίζονται τα capital controls και σε ποια καταστήματα.