Το «γαλλικό κλειδί» μπαίνει ξανά στην εξίσωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, αυτή τη φορά από το Δουβλίνο. Τα χαμόγελα του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Νίκου Χριστοδουλίδη στην οικογενειακή φωτογραφία της Συνόδου είχαν και ενεργειακό υπόβαθρο, καθώς οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πορεία υλοποίησης του έργου. Στο ίδιο κλίμα κινήθηκε και η χωριστή συνομιλία του Κύπριου προέδρου με τον Εμανουέλ Μακρόν, με κοινή διαπίστωση ότι οι εργασίες προχωρούν βάσει προγραμματισμού.
Οι επαφές στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας έγιναν ενώ το γαλλικό ερευνητικό Abeille Marengo είχε περάσει πλέον σε διεθνή ύδατα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στις έρευνες για το καλώδιο. Και εδώ αναδεικνύεται ένα ενδιαφέρον διπλωματικό μοτίβο. Στις κρίσιμες καμπές του έργου, Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι πυκνώνουν τον συντονισμό τους, με προσωπική εμπλοκή του Γάλλου προέδρου.
Ο παράγοντας
Μετά την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα ακολούθησε η είσοδος της γαλλικής Meridiam στο έργο, με τον επικεφαλής της να αποκαλύπτει δημοσίως ότι ο Γάλλος πρόεδρος του τηλεφωνούσε καθημερινά για να ενημερώνεται για την πορεία του.
Στις 7 Οκτωβρίου, στο περιθώριο της Συνόδου MED9 στην Κροατία, Μητσοτάκης, Χριστοδουλίδης και Μακρόν συζητούσαν την επανεκκίνηση των ερευνών. Έναν μήνα αργότερα, στο Δουβλίνο, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Το γαλλικό πλοίο βρίσκεται πλέον στη θάλασσα και οι τρεις πλευρές στρέφονται στην επόμενη φάση.
Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερη σημασία μετά την πρώτη τουρκική αντίδραση στα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Η τουρκική φρεγάτα Gökova περιορίστηκε στην ανάγνωση μηνύματος μέσω ασυρμάτου, προβάλλοντας τον ισχυρισμό περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας και συγκατάθεσης της Άγκυρας, χωρίς αναφορά σε αδειοδότηση. Η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» απάντησε ότι το ερευνητικό κινείται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και εκτελεί εργασίες βάσει της ελληνικής NAVTEX.
Το μήνυμα της Αθήνας παραμένει ότι το καλώδιο είναι ευρωπαϊκό έργο, οι απαιτούμενες άδειες χορηγούνται από την Ελλάδα και την Κύπρο και οι έρευνες συνεχίζονται χωρίς να αναγνωρίζεται οποιαδήποτε αρμοδιότητα της Τουρκίας.
Τα μηνύματα για την ενέργεια
Στο ίδιο περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφερε στο προσκήνιο το ενεργειακό κόστος, συνδέοντας την ανάγκη για φθηνότερη ενέργεια με την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης. Στις δηλώσεις του πριν από τη Σύνοδο επέμεινε στη μείωση των ενεργειακών εξαρτήσεων και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής καθαρής ενέργειας.
Οι αναφορές του αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα στη συγκυρία των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, που εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για ισχυρότερες ενεργειακές υποδομές και την άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου.
Ο πρωθυπουργός άνοιξε παράλληλα τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή αυτονομία, από τις κρίσιμες πρώτες ύλες έως τις διαστημικές δυνατότητες και την τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνοντας ότι η μείωση των εξαρτήσεων αποτελεί πλέον ζήτημα οικονομικής ισχύος αλλά και ασφάλειας.
Η σκυτάλη στους 27
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται σήμερα στην άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ευχαριστήσει τους 26 Ευρωπαίους εταίρους για τη στήριξή τους απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Ουκρανία, με τον πρωθυπουργό να έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια συμφωνία ειρήνης ή νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η Αθήνα προκρίνει τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών θεσμών, με εκπροσώπηση και σημαντικών ευρωπαϊκών χωρών, ενώ θέτει ως άμεση προτεραιότητα την εκεχειρία, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι 27 θα συζητήσουν επίσης τις ευκαιρίες και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, με έμφαση στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Από τη χθεσινή Σύνοδο, πάντως, δεν πέρασε απαρατήρητη η επιλογή της Τουρκίας να μην εκπροσωπηθεί σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο Φεριντούν Σινιρλίογλου βρέθηκε στο Δουβλίνο με την ιδιότητα του Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ και όχι ως εκπρόσωπος της Άγκυρας, σε μια συγκυρία κατά την οποία το καλώδιο και οι τουρκικές διεκδικήσεις βρίσκονται ξανά στην επικαιρότητα.