Το γνωρίζει καλά όποιος έχει ταξιδέψει έστω και μία φορά με αεροπλάνο, ειδικά σε πολύωρη πτήση. Έξω μπορεί να έχει καύσωνα, ο προορισμός να είναι τροπικός, αλλά μέσα στην καμπίνα χρειάζεται απαραίτητα ζακέτα, κάλτσες ή ακόμη και μπουφάν. Η χαμηλή θερμοκρασία στα αεροπλάνα δεν είναι τυχαία, ούτε οφείλεται στις ιδιοτροπίες του πληρώματος.
Σύμφωνα με τους ειδικούς της αεροπορίας, αποτελεί μια απόλυτα συνειδητή επιλογή που συνδέεται άμεσα με την άνεση, την ασφάλεια και τη φυσιολογία των επιβατών.
Το παράδοξο της θερμοκρασίας και η «έρημος» της καμπίνας
Ο Μπόμπι Λόρι, πρώην αεροσυνοδός και παρουσιαστής της ταξιδιωτικής εκπομπής The Jet Set, εξηγεί στο Popular Science ότι τα πληρώματα είναι πάντα προετοιμασμένα για το κρύο της καμπίνας, ανεξάρτητα από τον καιρό που επικρατεί στο αεροδρόμιο αναχώρησης. Ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού, οι αεροσυνοδοί φορούν σακάκια ή ζακέτες, καθώς γνωρίζουν καλά τι τους περιμένει στον αέρα.
Η «ιδανική» θερμοκρασία στην καμπίνα ενός αεροσκάφους ρυθμίζεται συνήθως μεταξύ 21°C και 24°C. Θεωρητικά, πρόκειται για μια κανονική θερμοκρασία δωματίου. Στην πράξη, όμως, το κρύο γίνεται πολύ πιο αισθητό λόγω ενός αστάθμητου παράγοντα: της υπερβολικά χαμηλής υγρασίας.
Σε υψόμετρο πλεύσης, η υγρασία μέσα στο αεροπλάνο πέφτει στο 10% με 20% — επίπεδα σαφώς χαμηλότερα ακόμη και από τις πιο ξηρές ερήμους του πλανήτη. Αυτός ο εξαιρετικά ξηρός αέρας επιταχύνει την εξάτμιση του ιδρώτα από το δέρμα μας, κάνοντας το σώμα να αισθάνεται τη θερμοκρασία πολύ πιο ψυχρή απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.
Ο κρίσιμος λόγος: Για να μη λιποθυμούν οι επιβάτες
Ο βασικότερος λόγος που οι αεροπορικές εταιρείες κρατούν την καμπίνα δροσερή είναι ιατρικός: η πρόληψη της υποξίας και των λιποθυμικών επεισοδίων.
Μέσα στο αεροπλάνο, η τεχνητή πίεση δεν αντιστοιχεί στο επίπεδο της θάλασσας, αλλά προσομοιώνει ένα υψόμετρο 6.000 έως 8.000 ποδιών (σαν να βρίσκεστε στην κορυφή ενός βουνού).
Πρόκειται για έναν απαραίτητο κατασκευαστικό συμβιβασμό, καθώς αν το αεροπλάνο διατηρούσε πίεση επιφάνειας θάλασσας στα 35.000 πόδια, η άτρακτος θα δεχόταν τεράστια καταπόνηση, το σκάφος θα έπρεπε να είναι πολύ βαρύτερο και η κατανάλωση καυσίμου θα εκτοξευόταν.
Λόγω αυτού του υψομέτρου, το σώμα μας έχει στη διάθεσή του λιγότερο οξυγόνο. Σε πολλούς επιβάτες αυτό προκαλεί ζάλη, αδυναμία ή τάση λιποθυμίας, ειδικά αν ξυπνήσουν απότομα από τον ύπνο και σηκωθούν γρήγορα όρθιοι.
- Το αντίδοτο του κρύου: Ο δροσερός αέρας κρατά τον οργανισμό σε εγρήγορση. Αντίθετα, η ζέστη διαστέλλει τα αγγεία, επιβαρύνει την κυκλοφορία του αίματος, αναγκάζει την καρδιά να χτυπά εντονότερα και αυξάνει τις ανάγκες του σώματος για οξυγόνο. Το κρύο εξασφαλίζει σταθερή αναπνοή, ήρεμο καρδιακό ρυθμό, καλύτερα επίπεδα οξυγόνωσης και περιορίζει δραστικά τη ναυτία.
Το αντίβαρο της «ανθρώπινης θερμότητας»
Υπάρχει και ένας καθαρά πρακτικός, θερμοδυναμικός λόγος. Μια γεμάτη καμπίνα φιλοξενεί εκατοντάδες ανθρώπους που κάθονται ο ένας δίπλα στον άλλον, πολλοί εκ των οποίων χρησιμοποιούν κουβέρτες, μαξιλάρια ή βαριά ρούχα. Όλοι αυτοί οι οργανισμοί λειτουργούν ως μικρές «σόμπες», παράγοντας συνεχώς θερμότητα. Αν η καμπίνα δεν ήταν αρκετά ψυχρή στην αρχή, η συλλογική θερμότητα των σωμάτων θα μετέτρεπε πολύ γρήγορα το περιβάλλον σε μια αποπνικτική, ζεστή και ανυπόφορη ατμόσφαιρα.
Πώς χωρίζεται το αεροπλάνο σε «ζώνες κλίματος»
Το ποιος ρυθμίζει το κλιματιστικό εξαρτάται από τον κατασκευαστή:
- Στα περισσότερα αεροσκάφη της Boeing, ο έλεγχος γίνεται κατά κύριο λόγο από το πιλοτήριο.
- Στα αεροσκάφη της Airbus, οι αεροσυνοδοί έχουν τη δυνατότητα να κάνουν μικρορυθμίσεις από μια κεντρική οθόνη στην καμπίνα. Όλα τα σύγχρονα αεροπλάνα είναι εξοπλισμένα με το Σύστημα Ελέγχου Περιβάλλοντος (ECS), το οποίο χωρίζει το αεροπλάνο σε ανεξάρτητες ζώνες. Το πιλοτήριο έχει τη δική του αποκλειστική ζώνη ψύξης, καθώς τα ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα, τα ραντάρ και οι οθόνες πλοήγησης παράγουν τεράστια θερμότητα και πρέπει να προστατευτούν από την υπερθέρμανση.
Η καμπίνα των επιβατών χωρίζεται συνήθως σε δύο έως τέσσερις ζώνες (π.χ. μπροστινή, μεσαία, πίσω). Αυτό επιτρέπει στο πλήρωμα να αυξάνει την ψύξη στη μεσαία ζώνη (όπου συνήθως κάθονται οι περισσότεροι επιβάτες και παράγεται περισσότερη θερμότητα) και να κρατά πιο σταθερή τη θερμοκρασία στο πίσω μέρος. Γι’ αυτό, περπατώντας στον διάδρομο, μπορεί να νιώσετε έντονες αυξομειώσεις στο κρύο.
Tips: Ποιες θέσεις να αποφύγετε αν κρυώνετε εύκολα
Αν ανήκετε σε εκείνους που δεν αντέχουν το κρύο, καλό είναι να γνωρίζετε ποια καθίσματα είναι «παγίδες»:
- Θέσεις δίπλα στα παράθυρα: Το εξωτερικό κέλυφος του αεροπλάνου έρχεται σε επαφή με τον αέρα της στρατόσφαιρας, όπου η θερμοκρασία αγγίζει τους -50 βαθμούς Κελσίου, κάνοντας τα τοιχώματα και τα παράθυρα πιο παγωμένα.
- Θέσεις στις εξόδους κινδύνου: Οι μηχανισμοί των θυρών επιτρέπουν ελάχιστη απώλεια θερμότητας, με αποτέλεσμα οι συγκεκριμένες σειρές να είναι πιο ψυχρές.
- Θέσεις κοντά στις κουζίνες (galleys): Τα σημεία όπου το πλήρωμα προετοιμάζει το φαγητό διαθέτουν ισχυρές, αυτόνομες μονάδες ψύξης για τη συντήρηση των τροφίμων, επηρεάζοντας τα κοντινά καθίσματα. Σε ένα αεροπλάνο με 200 επιβάτες, είναι αδύνατο να μείνουν όλοι ικανοποιημένοι. Επειδή η ασφάλεια και η αποφυγή λιποθυμιών προηγούνται πάντα, το κρύο θα παραμείνει ο μόνιμος συνταξιδιώτης μας.
Η λύση; Μην ξεχνάτε ποτέ ένα φούτερ ή μια ζακέτα στη χειραποσκευή σας!
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα