Η Γερμανία διαθέτει μια μακρά παράδοση θεραπειών αποκατάστασης για γονείς που βρίσκονται στα όριά τους. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι οργανωμένες «αποδράσεις υγείας» έχουν πραγματικό αποτέλεσμα — ή αν απλώς αποκαλύπτουν μια κοινωνία όπου η γονεϊκή πίεση αυξάνεται επικίνδυνα.
Ο Σεμπάστιαν Σβερκ περνούσε νύχτες άυπνος. Ο πατέρας του είχε πεθάνει από λευχαιμία, αφού ο ίδιος και τα αδέλφια του τον φρόντιζαν για μήνες. Η μητέρα του χρειαζόταν πλέον βοήθεια, τα δύο μεγαλύτερα παιδιά του βρίσκονταν στην εφηβεία και ανησυχούσε ότι ο μικρότερος γιος του δεν λάμβανε την προσοχή που του άξιζε.
«Όλα αυτά μου προκαλούσαν τεράστιο άγχος», θυμάται ο Σβερκ, δημιουργικός διευθυντής εταιρείας επικοινωνίας στη Δρέσδη. «Κάποια στιγμή η σύντροφός μου μού είπε: “Ξέρεις ότι δικαιούσαι θεραπευτική αποκατάσταση, έτσι δεν είναι;”».
Το μοναδικό δικαίωμα των Γερμανών γονέων
Η Γερμανία είναι πιθανώς η μόνη χώρα στον κόσμο όπου οι γονείς έχουν νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα σε μια «Kur» — μια θεραπευτική άδεια περίπου τριών εβδομάδων κάθε τέσσερα χρόνια. Η αποκατάσταση συνταγογραφείται από γιατρό και καλύπτεται κυρίως από την ασφάλιση. Περιλαμβάνει διαμονή, διατροφή, παιδική φροντίδα και θεραπείες, ενώ μπορεί να δοθεί όχι μόνο για θεραπεία, αλλά και προληπτικά.
Ο Σβερκ επέλεξε μια τέτοια Kur για προληπτικούς λόγους και για την αϋπνία του. Το 2020 πέρασε τρεις εβδομάδες με τον μικρότερο γιο του σε κλινική δίπλα στη θάλασσα, συμμετέχοντας σε μαθήματα χαλάρωσης, διαλογισμού, Nordic walking και γιόγκα. «Το αλκοόλ απαγορεύεται πλήρως — δύσκολο για έναν Γερμανό. Αλλά είπα στον εαυτό μου ότι τρεις εβδομάδες χωρίς μπύρα είναι καλή ιδέα».
Πρόληψη που λειτουργεί — αλλά στέλνει προειδοποίηση
Παρότι μοιάζουν με διακοπές, έρευνες δείχνουν ότι οι Kur είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην πρόληψη σοβαρότερων προβλημάτων υγείας. Ωστόσο, η αυξανόμενη ζήτηση λειτουργεί και ως καμπανάκι κινδύνου.
Σύμφωνα με την Ιβόν Μπόβερμαν, διευθύντρια του Deutsches Müttergenesungswerk, οι γονείς που φτάνουν στις κλινικές είναι σήμερα πιο επιβαρυμένοι από ό,τι πριν από την πανδημία. Πάνω από το 90% εμφανίζει ψυχολογικά προβλήματα — άγχος, αϋπνία ή καταθλιπτικά συμπτώματα — έναντι 80% παλαιότερα, ενώ σχεδόν όλοι έχουν και σωματικά προβλήματα.
«Δεν έρχονται για τον πόνο στο γόνατο», λέει η Μπόβερμαν. «Έρχονται γιατί δεν ξέρουν πια πώς να αντέξουν την καθημερινότητα».
Η γονεϊκή εξουθένωση στο μικροσκόπιο
Το φαινόμενο της γονεϊκής εξουθένωσης —κατάσταση ακραίας κόπωσης, συναισθηματικής αποστασιοποίησης από τα παιδιά και αίσθησης ανεπάρκειας— έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παραμέλησης παιδιών, ενδοοικογενειακής βίας και ψυχικών διαταραχών τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά.
Οι μονογονεϊκές οικογένειες βρίσκονται σε ακόμη πιο ευάλωτη θέση. Έρευνες δείχνουν ότι οι ανύπαντρες μητέρες έχουν τριπλάσιο κίνδυνο κατάθλιψης, ενώ συνολικά οι μονογονείς εμφανίζουν χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής.
Η Κλάουντια Κιρς, επικεφαλής ερευνητικής μονάδας στην Ιατρική Σχολή του Ανόβερου, επισημαίνει ότι οι Kur δεν λύνουν δομικά κοινωνικά προβλήματα, αλλά έχουν μετρήσιμα οφέλη. «Η πρόληψη αποτρέπει την επιδείνωση. Μπορεί να εμποδίσει έναν πόνο στη μέση να γίνει χρόνιος ή την εξάντληση να μετατραπεί σε burnout».
Μελέτες δείχνουν βελτίωση των σωματικών συμπτωμάτων έως και εννέα μήνες μετά την αποκατάσταση, ενώ τα παιδιά παρουσιάζουν πρόοδο σε δερματικά, αναπνευστικά και συμπεριφορικά προβλήματα έως και έξι μήνες αργότερα.
Ένα εργαλείο, όχι πανάκεια
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι Kur λειτουργούν καλύτερα όταν επαναλαμβάνονται και συνοδεύονται από υποστήριξη στην καθημερινότητα. «Είναι μόνο τρεις εβδομάδες», λέει η Κιρς. «Αλλά μέσα σε αυτές οι γονείς αποκτούν εργαλεία που μπορούν να αλλάξουν τη ζωή τους».
Για τον Σβερκ, η εμπειρία είχε διαρκή αντίκτυπο. Τρία χρόνια μετά, δηλώνει ότι τον βοήθησε να διαχειρίζεται πιο ψύχραιμα τις οικογενειακές συγκρούσεις. Και πλέον σκέφτεται σοβαρά να επαναλάβει την εμπειρία: «Ο γιατρός μου είπε ότι θα μπορούσα να το ξανακάνω. Γιατί μου έδωσε πραγματικά υγιείς “ωθήσεις”».
Διαβάστε ακόμη
Τι σημαίνει η απόφαση του Αρείου Πάγου για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη
ΒΟΑΚ: «Κλείδωσε» η μοιρασιά στο έργο – Στρατηγικοί εταίροι της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ η Aktor και η Metlen
Το μαντήλι-ποσέτ: ένα μικρό ύφασμα με μεγάλη ιστορία που κάνει πάντα τη διαφορά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα