Ερευνητές κατάφεραν να εμποδίσουν πρωτεΐνη που αυξάνεται όσο μεγαλώνουμε και σχετίζεται με την καταπόνηση των αρθρώσεων.
Περισσότεροι από 530 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από οστεοαρθρίτιδα, μια εκφυλιστική πάθηση των αρθρώσεων που προκαλεί πόνο, οίδημα και δυσκαμψία εμποδίζοντας την ελεύθερη κίνηση του πάσχοντος. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το 73% εξ αυτών είναι άνω των 55 ετών και το 60% είναι γυναίκες. Το γόνατο είναι η άρθρωση που προσβάλλεται συχνότερα, ακολουθούμενη από το ισχίο και το χέρι, ενώ με τη γήρανση του πληθυσμού και τα ποσοστά παχυσαρκίας και τραυματισμών, η συχνότητα εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται παγκοσμίως.
Όπως εξηγεί η Mayo Clinic, ο χόνδρος του γόνατος είναι ένας ιστός που καλύπτει τα άκρα των οστών στην άρθρωση του γόνατος και χάρη σε αυτόν τα οστά «γλιστρούν» ομαλά το ένα πάνω στο άλλο όταν λυγίζουμε και ισιώνουμε το πόδι μας. Οτιδήποτε συμπιέζει ή στρίβει μπορεί ενδεχομένως να τραυματίσει τον χόνδρο, όπως μια γρήγορη κίνηση, μια περιστροφή ή μια βαθιά κάμψη του γόνατος. Οι τραυματισμοί του χόνδρου του γονάτου παρατηρούνται συχνότερα σε άτομα ηλικίας μεταξύ 15 και 30 ετών και άνω των 50 ετών.
Πρωτεΐνη 15-PGDH, ο “ρυθμιστής” της γήρανσης
Ανάμεσα στις λύσεις που προτείνουν οι γιατροί συγκαταλέγεται η φυσικοθεραπεία, η λήψη φαρμάκων, η αρθροσκοπική χειρουργική κι η οστεοτομία για την ανακούφιση από τον πόνο. Τώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ ανέπτυξαν ενέσιμη θεραπεία που συνδέεται με τη γήρανση και αποδείχθηκε ότι μπορεί να αποκαταστήσει την κινητικότητα του χόνδρου και να απαλλάξει από τις ενοχλήσεις. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η πρωτεΐνη 15-PGDH, η οποία έχει συνδεθεί με τη γήρανση, αυξάνεται όσο μεγαλώνουμε και μπορεί να παρέμβει στα μόρια που επιδιορθώνουν τους ιστούς και μειώνουν τη φλεγμονή.
Σε ποντίκια, τα αυξανόμενα επίπεδα 15-PGDH αποτελούν βασικό παράγοντα για την απώλεια μυϊκής δύναμης που παρατηρείται με την ηλικία. Όταν οι επιστήμονες εμποδίζουν αυτήν την πρωτεΐνη, τα μεγαλύτερα σε ηλικία ποντίκια εμφανίζουν αύξηση στη μυϊκή μάζα και την αντοχή. Αυτό οδήγησε τους ειδικούς να διερευνήσουν κατά πόσο η πρωτεΐνη αυτή μπορεί να σχετίζεται με την οστεοαρθρίτιδα, όπου η καταπόνηση στις αρθρώσεις οδηγεί στη διάσπαση του κολλαγόνου στον χόνδρο, προκαλώντας φλεγμονή και πόνο. Τα ευρήματά τους, τους οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο χόνδρος που περιορίστηκε εξαιτίας της ηλικίας ή της αρθρίτιδας θα μπορούσε στο μέλλον να αποκατασταθεί με την έκχυση ουσίας ή με τη χορήγηση φαρμάκου, ενδεχομένως εξαλείφοντας την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης γόνατος ή ισχίου.
Ενας εντυπωσιακός “μηχανισμός”
Όπως αναφέρει η έκθεση που δημοσιεύθηκε στο Science «η αναστολή της 15-PGDH μείωσε τα υπερτροφικά χονδροκύτταρα που εκφράζουν 15-PGDH και αύξησε τα αρθρικά χονδροκύτταρα που συνθέτουν εξωκυτταρική μήτρα. Η αναγέννηση του χόνδρου φαίνεται να συμβαίνει μέσω αλλαγών στην γονιδιακή έκφραση σε προϋπάρχοντα χονδροκύτταρα, αντί για τον πολλαπλασιασμό των βλαστικών ή προγονικών κυττάρων». Σε παλαιότερες προσπάθειες αναγέννησης χόνδρου, είχε γίνει χρήση βλαστοκυττάρων, ωστόσο εφόσον αναστέλλεται η πρωτεΐνη, η μέθοδος αυτή δεν είναι πλέον απαραίτητη. Η ενέσιμη θεραπεία όχι μόνο ανακατασκεύασε τον χόνδρο, αλλά σταμάτησε και την ανάπτυξη αρθρίτιδας έπειτα από τραυματισμούς στο γόνατο παρόμοιους με τη ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, συχνοί σε αθλητές.
Σύμφωνα με την ορθοπεδικό και εκ των συντακτών της μελέτης, Νίντι Μπουτάνι, ο μηχανισμός είναι εντυπωσιακός και «πραγματικά άλλαξε την οπτική μας σχετικά με το πώς μπορεί να συμβεί η αναγέννηση των ιστών. Είναι σαφές ότι μια μεγάλη ομάδα ήδη υπαρχόντων κυττάρων στον χόνδρο αλλάζουν τα πρότυπα γονιδιακής έκφρασης. Και στοχεύοντας αυτά τα κύτταρα για αναγέννηση, ίσως έχουμε την ευκαιρία να έχουμε μεγαλύτερο συνολικό κλινικό αντίκτυπο».
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα, αλλά υποστηρίζουν ότι η θεωρία τους μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματικές θεραπείες για την αναπλήρωση της βλάβης που προκαλείται από την αρθρίτιδα ή τη γήρανση γενικότερα. Δεν αποκλείουν, μάλιστα, να μη χρειάζεται στο μέλλον η αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image