Ποτέ άλλοτε οι επενδυτές δεν είχαν δείξει τόσο έντονη διάθεση να ενισχύσουν τις αποδόσεις τους στο χρηματιστήριο μέσω δανεισμού με περιθώριο (margin) και επενδυτικών κεφαλαίων που πολλαπλασιάζουν τόσο τα κέρδη όσο και τις ζημιές. Για πολλούς αναλυτές, αυτή η εξέλιξη αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι, αναφέρεται σε ανάλυση της Wall Street Journal.
Ο δανεισμός μέσω margin στις ΗΠΑ –δηλαδή τα κεφάλαια που δανείζονται οι επενδυτές από τις χρηματιστηριακές τους εταιρείες για την αγορά τίτλων– αυξήθηκε κατά 54% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τον Μάιο στο ιστορικό υψηλό των 1,4 τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία της Finra. Παράλληλα, τα ETFs υψηλής μόχλευσης, τα οποία προσφέρουν διπλάσια ή τριπλάσια ημερήσια απόδοση σε σχέση με την υποκείμενη μετοχή ή τον δείκτη, αναπτύσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, όπως και οι συναλλαγές σε δικαιώματα προαίρεσης (options) που συνδέονται με αυτά.
Οι κίνδυνοι έγιναν εμφανείς την περασμένη εβδομάδα στη Νότια Κορέα, μια αγορά όπου κυριαρχούν οι μετοχές εταιρειών ημιαγωγών και οι επενδυτές χρησιμοποιούν εκτεταμένα τη μόχλευση. Η έντονη μεταβλητότητα ενεργοποίησε τους αυτόματους μηχανισμούς διακοπής συναλλαγών (circuit breakers), ενώ η επιδείνωση του κλίματος πέρασε και στη Wall Street, πλήττοντας κυρίως τις μετοχές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό οδήγησε πολλούς επενδυτές και αναλυτές να προειδοποιήσουν ότι η υπερβολική μόχλευση αυξάνεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Ανησυχώ ότι δημιουργείται μια μορφή ακούσιας μόχλευσης, η οποία δεν είναι πλήρως κατανοητή», δήλωσε ο Mark Hackett, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγορών της Nationwide Investment Management. «Βλέπουμε επενδυτές με νοοτροπία λοταρίας να χρησιμοποιούν margin για να αγοράζουν options πάνω σε ETFs υψηλής μόχλευσης. Πρόκειται για τρία ή και τέσσερα επίπεδα μόχλευσης.»
Από hedge funds μέχρι νεαρούς επενδυτές που χρησιμοποιούν την πλατφόρμα Robinhood, ολοένα και περισσότεροι διοχετεύουν κεφάλαια σε ETFs υψηλής μόχλευσης. Σύμφωνα με τη FactSet, τα συνολικά περιουσιακά στοιχεία αυτών των κεφαλαίων σχεδόν διπλασιάστηκαν, φτάνοντας το ιστορικό υψηλό των 220 δισ. δολαρίων μεταξύ 30 Μαρτίου και 3 Ιουνίου.
Τα δημοφιλέστερα προϊόντα μόχλευσης συνδέονται με δείκτες τεχνολογίας και ημιαγωγών, αλλά και με μεμονωμένες εταιρείες όπως η Tesla, η Nvidia και, πιο πρόσφατα, η SpaceX.
Καθώς μικροί και μεγάλοι επενδυτές συγκεντρώνουν κεφάλαια στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, η λογική πίσω από αυτά τα προϊόντα φαίνεται δελεαστική. Γιατί να αγοράσει κάποιος απευθείας μετοχές της SpaceX του Έλον Μασκ όταν μπορεί μέσω ενός ETF να αποκτήσει διπλάσια έκθεση; Αντίστοιχα, το εντυπωσιακό ράλι των ημιαγωγών εκτόξευσε τη Micron Technology κατά 300%. Ωστόσο, το ETF Direxion 3X Bull Semiconductor κατέγραψε άνοδο περίπου 700% από τα τέλη Μαρτίου έως τα τέλη Ιουνίου.
Οι κίνδυνοι από τα ETFs υψηλής μόχλευσης είναι γνωστοί: πτώση 30% της υποκείμενης μετοχής μπορεί να μετατραπεί σε απώλειες έως και 90% για το σχετικό ETF. Ωστόσο, η Wall Street ανησυχεί πλέον για κάτι ευρύτερο. Τα προϊόντα αυτά, σε συνδυασμό με άλλες μορφές δανεισμού, μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των ίδιων των μετοχών. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Νότια Κορέα αποτελούν, σύμφωνα με αναλυτές, μια χαρακτηριστική προειδοποίηση.
Σύμφωνα με αναλυτές της Barclays, τα ETFs υψηλής μόχλευσης έχουν αγοράσει παράγωγα αξίας περίπου 300 δισ. δολαρίων που συνδέονται με μεμονωμένες μετοχές και χρηματιστηριακούς δείκτες από τα τέλη Μαρτίου έως σήμερα, προκειμένου να συμβαδίσουν με τις αυξημένες εισροές κεφαλαίων.
Οι αγορές αυτές ενισχύουν τη ζήτηση για τις ίδιες τις μετοχές, καθώς οι market makers αγοράζουν τίτλους για να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο που αναλαμβάνουν από τα παράγωγα συμβόλαια που εκδίδουν.
Αυτό πιθανότατα συνέβαλε στις ισχυρές αποδόσεις που κατέγραψαν ορισμένα τμήματα της χρηματιστηριακής αγοράς φέτος. Ωστόσο, όταν οι μετοχές υποχωρούν, τα ETFs υψηλής μόχλευσης χάνουν περιουσιακά στοιχεία και αναγκάζονται να μειώσουν την έκθεσή τους, πουλώντας τις υποκείμενες μετοχές. Η διαδικασία αυτή μπορεί να εντείνει περαιτέρω την πτώση των τιμών και, σύμφωνα με τους αναλυτές, να εξελιχθεί γρήγορα σε έναν φαύλο κύκλο μεγάλων απωλειών.
«Πρόκειται για ένα αρκετά τρομακτικό μέγεθος, αν χρειαστεί να απομοχλευθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα», ανέφερε σε report της Barclays ο Alexander Altmann, επικεφαλής στρατηγικής τακτικής μετοχών της τράπεζας. «Χωρίς αμφιβολία, αυτή τη στιγμή αποτελεί τον μεγαλύτερο μη διακριτικό παράγοντα κινδύνου στις αγορές.»
Τα ETFs υψηλής μόχλευσης επιτρέπουν σχεδόν σε κάθε επενδυτή με χρηματιστηριακό λογαριασμό να αυξήσει θεαματικά την έκθεσή του σε μια αγορά που καταγράφει αποδόσεις αντίστοιχες με εκείνες της εποχής της «φούσκας» των εταιρειών του διαδικτύου πριν από περίπου 25 χρόνια. Ωστόσο, ό,τι ανεβαίνει γρήγορα μπορεί να καταρρεύσει ακόμη ταχύτερα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η 5η Ιουνίου, όταν το δημοφιλές ETF τριπλής μόχλευσης στον κλάδο των ημιαγωγών υποχώρησε κατά 31% μέσα σε μία μόνο συνεδρίαση, καταγράφοντας περίπου τριπλάσια πτώση από τον δείκτη αναφοράς του, όπως ακριβώς προβλέπει ο σχεδιασμός του.
Όταν ένα ETF υψηλής μόχλευσης αποκτήσει πολύ μεγάλο μέγεθος, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πορεία της υποκείμενης μετοχής. Οι επαγγελματίες των αγορών περιγράφουν το φαινόμενο με την έκφραση «η ουρά κουνάει τον σκύλο», όταν δηλαδή το επενδυτικό προϊόν αρχίζει να επηρεάζει το ίδιο το περιουσιακό στοιχείο που υποτίθεται ότι ακολουθεί.
Καθώς η μεταβλητότητα στις αγορές αυξάνεται, ιδιαίτερα στους κλάδους των ημιαγωγών όπου η δραστηριότητα σε ETFs υψηλής μόχλευσης και options είναι ιδιαίτερα έντονη, οι αναλυτές εξετάζουν όλο και πιο προσεκτικά τον ρόλο που διαδραματίζει η υπερβολική μόχλευση.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις και η πιθανότητα νέων αυξήσεων επιτοκίων έχουν ενισχύσει την ανησυχία των επενδυτών, ενώ νέα κύματα μεταβλητότητας ενδέχεται να προκληθούν μετά τις αμοιβαίες επιθέσεις ΗΠΑ και Ιράν πριν από το Σαββατοκύριακο. Παράλληλα, την Πέμπτη ανακοινώνεται η έκθεση για την αγορά εργασίας των ΗΠΑ, η οποία μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις της Fed για τα επιτόκια.
«Με ανησυχεί πραγματικά ότι εισρέουν τόσο πολλά χρήματα στα σύνθετα προϊόντα μόχλευσης πάνω σε μεμονωμένες μετοχές, γιατί όσο αυξάνονται οι εισροές τόσο ενισχύεται αυτή η προκυκλική δυναμική των συναλλαγών», δήλωσε ο Dave Nadig, διευθυντής έρευνας του ETF.com. «Κάθε φορά που υπάρχουν αγοραστές και πωλητές που ενεργούν ανεξάρτητα από την τιμή και με προβλέψιμο τρόπο, δημιουργείται πρόβλημα.»
Στη Νότια Κορέα, οι συναλλαγές που συνδέονται με τα μεγάλα ETFs υψηλής μόχλευσης σε μετοχές όπως η Samsung και η SK Hynix αντιστοιχούσαν τις τελευταίες εβδομάδες ακόμη και στο ήμισυ του μέσου ημερήσιου όγκου συναλλαγών, ενισχύοντας τις διακυμάνσεις των τιμών τόσο στην άνοδο όσο και στην πτώση.
Ο επικεφαλής της χρηματοπιστωτικής εποπτικής αρχής της Νότιας Κορέας δήλωσε ότι πλέον μετανιώνει που δεν εμπόδισε την κυκλοφορία των ETFs υψηλής μόχλευσης σε μεμονωμένες μετοχές.
«Πρόκειται για προϊόντα υψηλού κινδύνου και φαίνεται ότι περίπου το 92% των κατόχων τους είναι ιδιώτες επενδυτές», δήλωσε ο διοικητής της Financial Supervisory Service, Lee Chan-jin. «Παρά τις προειδοποιήσεις προς τους καταναλωτές, η επενδυτική δραστηριότητα δεν έχει περιοριστεί.»
Στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχη κατάσταση, καθώς τα συγκεκριμένα ETFs παραμένουν μικρότερα σε σχέση με τις μετοχές που παρακολουθούν. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Nadig, οι επενδυτές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Ενδεικτικό της αυξανόμενης ανησυχίας είναι ότι μία από τις μεγαλύτερες χρηματιστηριακές εταιρείες των ΗΠΑ αποφάσισε να περιορίσει τη χρήση μόχλευσης από τους πελάτες της. Η Charles Schwab, η οποία επιτρέπει σε ορισμένους επενδυτές να αγοράζουν τίτλους με δάνεια margin που εξασφαλίζονται από τα περιουσιακά στοιχεία των λογαριασμών τους, ενημέρωσε τους συμβούλους της στις αρχές Ιουνίου ότι αυστηροποιεί τις απαιτήσεις για τη χορήγηση margin και θα προχωρά σε υποχρεωτικές κλήσεις κάλυψης (margin calls) για όσους υπερβαίνουν τα νέα όρια, σύμφωνα με το Bloomberg.
Διαβάστε ακόμη
Σιγκαπούρη: Το κύκλωμα των τσιπ Nvidia, το ξέπλυμα χρήματος και η έπαυλη των $42,5 εκατ.
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα