Ιστορικής και στρατηγικής σημασίας κρίνεται η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ινδίας, καθώς η πρόσφατη ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σηματοδοτεί τη σημαντική ενίσχυση των δεσμών ανάμεσα σε δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως. Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών συνιστά μια ιδιαίτερα ικανοποιητική και σταθεροποιητική εξέλιξη για το διεθνές περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται σήμερα από αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και από έντονη και οικονομική αβεβαιότητα. Οι διαπραγματεύσεις για τη συγκεκριμένη συμφωνία είχαν ήδη ξεκινήσει από το 2007, ανεστάλησαν το 2013 και ξεκίνησαν ξανά το 2022. Ο τελευταίος γύρος ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, και ύστερα ακολούθησαν διαβουλεύσεις πολιτικού και τεχνικού χαρακτήρα, πριν την ανακοίνωση τηw συμφωνίας προχθές.
Η συμφωνία αποτυπώνει με τον πιο εμφανή τρόπο τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ινδίας υπέρ ενός αμοιβαίου φιλελευθέρου οικονομικού ‘ανοίγματος’ που θα διέπεται ωστόσο από κοινά αποδεκτούς κανόνες στα πλαίσια ενός συγκεκριμένου ρυθμιζόμενου κανονιστικού περιβάλλοντος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθούν οι συνθήκες δημιουργίας ουσιαστικών ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων για σημαντικούς βιομηχανικούς και αγροδιατροφικούς κλάδους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω της προνομιακής πλέον πρόσβασης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ινδική αγορά. Η συμφωνία-ορόσημο δημιουργεί, εξάλλου, σημαντικές ευκαιρίες για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, διευκολύνοντας την πρόσβασή τους σε μια από τις ταχύτατες αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη. Μέσω των δασμολογικών μειώσεων ή και την πλήρη άρση των δασμών σε ορισμένες περιπτώσεις που θα χορηγηθούν εκ μέρους της Ινδίας, θα ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων και υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων χρηματοπιστωτικών και ναυτιλιακών υπηρεσιών), ενώ παράλληλα αναμένεται να εξοικονομηθούν σχεδόν 4 δισ. Ευρώ από τα κόστη εξαγωγής των ευρωπαϊκών προϊόντων.
Εξίσου σημαντικό είναι το ειδικό κεφάλαιο της συμφωνίας για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, το οποίο ενσωματώνει δεσμεύσεις που υπερβαίνουν το καθαυτό οικονομικό σκέλος. Ειδικότερα, μέσω της συμφωνίας ενισχύεται η δέσμευση των μερών για προστασία του περιβάλλοντος και για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, διασφαλίζονται τα εργασιακά δικαιώματα και προωθείται η χειραφέτηση των γυναικών. Θεσπίζεται στην πραγματικότητα μια μόνιμη πλατφόρμα διαλόγου και συνεργασίας για περιβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα που συνδέονται άμεσα με το εμπόριο, με στόχο την αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών δεσμεύσεων.
Η εμπορική συμφωνία σηματοδοτεί όμως και μια νέα σελίδα για την Ελλάδα, καθώς εντάσσεται στην ήδη επιτυχημένη ευρύτερη στρατηγική της Κυβέρνησης για εμβάθυνσης των διμερών οικονομικών σχέσεων και ανοίγει νέους δρόμους για το ελληνικό επιχειρείν. Ελλάδα και Ινδία επιδιώκουν την ουσιαστική διεύρυνση των εμπορικών τους σχέσεων, θέτοντας ως στόχο τον διπλασιασμό των διμερών συναλλαγών έως το 2030, εξασφαλίζοντας μια ουσιασική συνεργασία στον τομέα των επενδύσεων και των υποδομών. Παράλληλα, ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας αναγνωρίζεται από την Ινδία ως σημείο πρόσβασης προς την ευρωπαϊκή αγορά, ιδιαίτερα μέσω της αναβάθμισης λιμενικών, αεροπορικών και σιδηροδρομικών υποδομών. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές εμπόριο, αφενός αυξάνοντας τις εξαγωγές, αφετέρου περιορίζοντας το εμπορικό έλλειμμα.
Στα βασικά πλεονεκτήματα της συμφωνίας περιλαμβάνεται επίσης η μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από άλλες ασιατικές αγορές για ορισμένα προϊόντα, ενώ παράλληλα διαμορφώνονται οι κατάλληλες προϋποθέσεις για ουσιαστική ανάπτυξη στρατηγικών επενδυτικών εταιρικών συμπράξεων, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η ίδια η εφαρμογή της συμφωνίας στην πράξη το επόμενο διάστημα θα κρίνει, όπως συμβαίνει πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις, εάν το νέο πλαίσιο μπορεί να δώσει ουσιαστικές ευκαιρίες για εξαγωγές, επενδύσεις και ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, μετουσιώνοντας τις προσδοκίες σε ‘μετρήσιμα’ αποτελέσματα.
*Ο Ορέστης Ομράν είναι διεθνής δικηγόρος, Πρόεδρος του Think Tank SYNERGIA