Οι αγορές συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά αγνοώντας πραγματικά γεγονότα τα οποία στο παρελθόν τις επηρέαζαν καθοριστικά και προκαλούσαν διορθώσεις. Συνεχίζουν να είναι σε εξέλιξη δυο πολεμικές αναμετρήσεις που προκάλεσαν και προκαλούν προβλήματα στην ενεργειακή αλυσίδα. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα είναι στα ύψη καθώς η διεθνής τάξη μεταβάλλεται ραγδαία. Οι δασμοί επανήλθαν και επεκτάθηκαν, η απειλή του στασιμοπληθωρισμού σκιάζει τις οικονομικές προοπτικές, το διογκούμενο χρέος ισχυρών οικονομιών προκαλεί σοβαρές ανησυχίες. Ολα αυτά, τα οποία σε άλλες περιστάσεις θα προκαλούσαν ρίγη στις χρηματιστηριακές αγορές, στις ημέρες μας εκλαμβάνονται σχεδόν σαν αγοραστικές ευκαιρίες. Ο Dow Jones βρίσκεται πάνω από τις 50.000 μονάδες, ο S&P 500 στις 7350 και ο Εurostoxx 50 στις 6.100. Μπορεί μεγάλο μέρος της ανόδου να οφείλεται στους τεχνολογικούς κολοσσούς, τους αποκαλούμενους «Magnificent 7» που αθροίζουν συνεχώς τρισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαιοποίησης, αλλά αυτό δεν μεταβάλλει την μεγάλη εικόνα με τους επενδυτές να αγοράζουν ακόμη περισσότερο όταν οι τιμές πέφτουν.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που κατανοούν ότι αυτή η άνοδος χωρίς φρένα των αγορών δεν μπορεί να συνεχίσει. Οι προβλέψεις για μεγάλη διόρθωση διαδέχονται η μια την άλλη χωρίς να επιβεβαιώνονται. Είναι ενδεικτικό ότι η Berkshire Hathaway, η εταιρεία του γκουρού του value investment Γ. Μπάφετ (που ήταν καθαρός πωλητής μετοχών το Α’ τρίμηνο του έτους με 8,1 δισ. δολ.) έχει 397 δισ. δολάρια διαθέσιμα στο ταμείο της, το υψηλότερο επίπεδο ρευστότητας όλων των εποχών, περιμένοντας την κατάλληλη συγκυρία που θα μπορέσει να την εκμεταλλευτεί αποτελεσματικά.
Οι αναλυτές δίνουν ποικίλες εξηγήσεις για τις δυνάμεις που διαμορφώνουν το συγκεκριμένο momentum στις αγορές. Η πρώτη είναι φυσικά η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες παραγωγικότητας, επιχειρηματικότητας και πλούτου.
Επιπλέον, η τεχνολογία έχει μεταβάλλει τον τρόπο λειτουργίας των χρηματιστηριακών αγορών. Υπολογίζεται ότι σήμερα περίπου το 60% των εντολών εκτελούνται αυτοματοποιημένα από αλγόριθμους που πραγματοποιούν χιλιάδες εντολές σε κλάσματα δευτερολέπτου. Εκτός όμως από τις αυτοματοποιημένες εντολές, με τις διάφορες πλατφόρμες έχει διευκολυνθεί και η πρόσβαση στις αγορές ιδιωτών με περιορισμένα κεφάλαια και έτσι έχει αυξηθεί δραστικά και ο αριθμός των συμμετεχόντων. Μάλιστα οι νεότεροι από αυτούς, δεν έχουν βιώσει χρηματιστηριακά κραχ οπότε υιοθετούν με ευκολία τολμηρές προσεγγίσεις.
Μια άλλη αιτία είναι τα υψηλά επίπεδα ρευστότητας που διοχετεύτηκαν στην οικονομία την περίοδο της ποσοτικής χαλάρωσης που ακολούθησε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, αλλά και τα κεφάλαια που δόθηκαν αθρόα προς πάσα κατεύθυνση κατά την περίοδο της πανδημίας.
Ένας άλλος λόγος που διατηρεί ψηλά το ηθικό των επενδυτών είναι η πεποίθηση ότι η πολιτική ηγεσία τελικά δεν θα αφήσει τις αγορές να καταρρεύσουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις ΗΠΑ η περιουσία των νοικοκυριών στη Wall Street υπερβαίνει σήμερα σε αξία την περιουσία που έχουν σε ακίνητα. Οπότε μια πτώση των αγορών δεν είχε μόνον σοβαρό οικονομικό αντίκτυπο αλλά και σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις.
Ωστόσο, όλες οι παραπάνω ερμηνείες των αναλυτών δεν επαρκούν για να διαγράψουν μια πάγια συνθήκη των αγορών: Οι διορθώσεις συνήθως εκδηλώνονται όταν δεν το περιμένει κανείς και η αιτία προέρχεται από κάποιο γεγονός που οι αγορές δεν είχαν υπολογίσει ή είχαν υποτιμήσει.