Η κρίση στις αερομεταφορές που αρχίζει να πλήττει την Ασία απειλεί να ενταθεί και να εξαπλωθεί στην Ευρώπη και πέραν αυτής, καθώς η ενεργειακή αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν συγκρούεται με την αυξημένη εποχική ζήτηση για ταξίδια.
Η απώλεια ποσοτήτων καυσίμων αεροσκαφών λόγω της σύγκρουσης είναι τόσο μεγάλη που τα διυλιστήρια παγκοσμίως αδυνατούν να την αντισταθμίσουν. Αεροπορικές εταιρείες από το Βιετνάμ έως τη Νέα Ζηλανδία έχουν αρχίσει να ακυρώνουν πτήσεις καθώς οι τιμές εκτινάσσονται σε ιστορικά υψηλά, ενώ η Κίνα έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων για να διασφαλίσει την επάρκεια στο εσωτερικό. Η Ασία έχει επηρεαστεί ιδιαίτερα λόγω της εξάρτησής της από το πετρέλαιο που συνήθως διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν μπλοκαριστεί από το Ιράν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αντίστοιχες συνθήκες μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς εξαρτώνται από προμήθειες διυλιστηρίων στον Περσικό Κόλπο. Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες —παρότι αποτελούν καθαρό εξαγωγέα πετρελαίου— ορισμένες περιοχές βασίζονται σε ευάλωτες ασιατικές ροές, ενώ εταιρείες όπως η United Airlines έχουν ήδη αρχίσει να ακυρώνουν μη κερδοφόρα δρομολόγια λόγω του υψηλού κόστους.
«Δεν μπορείς να διατηρήσεις τον ίδιο αριθμό πτήσεων χωρίς την ίδια ποσότητα καυσίμου», δήλωσε ο ενεργειακός στρατηγικός αναλυτής της Macquarie Group, Βίκας Ντουιβέντι. Προειδοποίησε ότι, αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, ο αριθμός των καθηλωμένων αεροσκαφών θα αυξηθεί τις επόμενες εβδομάδες.
Ακόμη και αν ανοίξει σύντομα αυτή η κρίσιμη θαλάσσια δίοδος που συνδέει τις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου με τον υπόλοιπο κόσμο, η ζημιά στην εφοδιαστική αλυσίδα σημαίνει ότι η πλήρης αποκατάσταση θα απαιτήσει εβδομάδες ή και μήνες.
Ενώ ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν έχει διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, η πίεση στην αεροπορία είναι ιδιαίτερα έντονη. Η συνολική ζήτηση για καύσιμα αεροσκαφών έφτασε πέρυσι τα 7,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, συμπεριλαμβανομένης της κηροζίνης, που χρησιμοποιείται και για θέρμανση.
Πλέον, το ουσιαστικό κλείσιμο του Περσικού Κόλπου έχει εγκλωβίσει σημαντικό μέρος των παγκόσμιων αποστολών, ενώ τα ασιατικά διυλιστήρια έχουν αναγκαστεί να μειώσουν την παραγωγή λόγω έλλειψης αργού από τη Μέση Ανατολή. Το επικείμενο έλλειμμα οδηγεί είτε σε περιορισμό πτήσεων είτε σε αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων, σύμφωνα με traders και αναλυτές.
Μέχρι στιγμής, χώρες της Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχουν συμφωνήσει να διαθέσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, κυρίως αργού. Ωστόσο, όπως δείχνει η εμπειρία, μόνο ένα μικρό μέρος των προϊόντων αυτών κατευθύνεται στον τομέα της αεροπορίας.
Το αποτέλεσμα είναι η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών σε επίπεδα ρεκόρ, με ορισμένες τιμές να έχουν διπλασιαστεί από την αρχή του έτους. Στην Ευρώπη, η τιμή έφτασε την Παρασκευή τα 1.713,50 δολάρια ανά τόνο — περίπου 215 δολάρια ανά βαρέλι.
«Όταν παρατηρείται μια τόσο απότομη αύξηση, πρόκειται για τεράστια πρόκληση», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της International Air Transport Association, Γουίλι Ουόλς. «Οι αεροπορικές εταιρείες θα μετακυλίσουν το κόστος στους καταναλωτές μέσω υψηλότερων ναύλων. Είναι αναπόφευκτο».
Τον Μάρτιο, η παγκόσμια παραγωγή jet fuel και κηροζίνης εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά περίπου 600.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με στοιχεία της υπηρεσίας OilX της Energy Aspects. Παρότι πρόκειται για πτώση περίπου 7%, συμπίπτει με την περίοδο αύξησης της ζήτησης ενόψει του καλοκαιριού.
Προσωρινή ανακούφιση προσφέρει η μείωση της ζήτησης κατά 400.000 βαρέλια ημερησίως στη Μέση Ανατολή, όπου εταιρείες όπως η Emirates, η Etihad Airways και η Qatar Airways ακύρωσαν πτήσεις λόγω της σύγκρουσης, αν και σταδιακά επανέρχονται.
Συνολικά, περίπου 37 εκατομμύρια βαρέλια jet fuel και κηροζίνης αναμένεται να χαθούν αυτόν και τον επόμενο μήνα αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της FGE NexantECA.
Στην Ασία, κυβερνήσεις λαμβάνουν αμυντικά μέτρα για την αποφυγή ελλείψεων. Εκτός από τους περιορισμούς της Κίνας, η Νότια Κορέα εξετάζει την ανακατεύθυνση εξαγωγών προς την εγχώρια αγορά, ενώ στο Βιετνάμ η αεροπορική αρχή προειδοποιεί για ελλείψεις από τις αρχές Απριλίου και περιορίζει πτήσεις.
Στις Φιλιππίνες, ο πρόεδρος Φερντινάντ Μάρκος Τζούνιορ δήλωσε ότι η καθηλωμένη λειτουργία αεροσκαφών αποτελεί «ξεκάθαρη πιθανότητα», ενώ η Philippine Airlines έχει διασφαλίσει καύσιμα μόνο έως τα τέλη Ιουνίου.
Άλλες εταιρείες στην περιοχή προσαρμόζουν ήδη τα δρομολόγιά τους. Η Vietnam Airlines έχει αναστείλει ορισμένες εσωτερικές πτήσεις, η VietJet Aviation μειώνει διεθνείς συχνότητες, ενώ η Air New Zealand ακυρώνει 1.100 εγχώριες πτήσεις.
Το αεροδρόμιο του Σίδνεϊ προειδοποίησε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση επάρκειας καυσίμων για τον επόμενο μήνα.
«Η σημερινή έλλειψη είναι άνιση και όχι πλήρως συστημική», σημείωσε αναλυτής της Kpler, επισημαίνοντας ότι η πίεση είναι μεγαλύτερη σε περιοχές που εξαρτώνται από εισαγωγές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία.
Η Ευρώπη, αν και δεν εξαρτάται τόσο από αργό του Περσικού Κόλπου, αποτελεί βασικό εισαγωγέα jet fuel και κηροζίνης από την περιοχή, που καλύπτουν περίπου το 50% των εισαγωγών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο επικεφαλής αναλυτής της SAS, Τόμας Τέσεν, ανέφερε ότι το κόστος μιας υπερατλαντικής πτήσης έχει αυξηθεί κατά περίπου 300 δολάρια ανά επιβάτη, ενώ η Cathay Pacific αύξησε τις προσαυξήσεις καυσίμων στα μακρινά δρομολόγια στα 400 δολάρια ανά ταξίδι μετ’ επιστροφής.
Ακόμη και εταιρείες που έχουν αντισταθμίσει τις τιμές καυσίμων παραμένουν εκτεθειμένες. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, ελλείψεις αναμένεται να εμφανιστούν στην Ευρώπη από τον Μάιο.
Όποιες κινήσεις κι αν κάνουν τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια —αύξηση παραγωγής, καθυστερήσεις συντήρησης ή αναπροσαρμογή της παραγωγής προς jet fuel— δεν θα μπορέσουν να καλύψουν το κενό που δημιουργεί το κλείσιμο του Ορμούζ.
Πέραν της Μέσης Ανατολής, η Ευρώπη στρέφεται και στην Ινδία για προμήθειες, όμως αυτό σημαίνει ανταγωνισμό με ασιακούς αγοραστές, με αποτέλεσμα ακόμη και δεξαμενόπλοια να αλλάζουν πορεία εν πλω.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις πιθανών διαταραχών και στις ΗΠΑ, όπου πολλές αεροπορικές εταιρείες δεν χρησιμοποιούν εκτεταμένα στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, καθιστώντας τες πιο ευάλωτες σε αυξήσεις τιμών.
Στη Δυτική Ακτή, τη Χαβάη και την Αλάσκα, πάνω από το 18% των αναγκών σε καύσιμα αεροσκαφών καλύφθηκε το 2025 μέσω εισαγωγών — κυρίως από τη Νότια Κορέα — γεγονός που αυξάνει την έκθεση σε διαταραχές.
Ακόμη και αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί, η αγορά δεν θα επιστρέψει άμεσα σε κανονικούς ρυθμούς, καθώς απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση των εμπορικών ροών, την προσαρμογή των διυλιστηρίων και την επαναφορά των προγραμμάτων πτήσεων.
Διαβάστε ακόμη
Meta: Ετοιμάζει νέα έξυπνα γυαλιά για χρήστες με μυωπία και πρεσβυωπία
Το παλαιότερο στέμμα της Βρετανίας και γιατί φυλάσσεται στο Μόναχο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα