Το Ιράν αναμένεται να λάβει ένα ευρύ πακέτο οικονομικών κινήτρων στο πλαίσιο της συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο περιλαμβάνει το δικαίωμα άμεσης πώλησης πετρελαίου, πρόσβαση σε αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων και τη μελλοντική αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών του στοιχείων, σύμφωνα με το σχεδόν οριστικοποιημένο σχέδιο της συμφωνίας.
Παρότι βασικά στοιχεία του μνημονίου κατανόησης κυκλοφορούν εδώ και ημέρες, το έγγραφο, αντίγραφο του οποίου περιήλθε στην κατοχή του Bloomberg, παρέχει την πληρέστερη μέχρι σήμερα εικόνα των οικονομικών ανταλλαγμάτων που πρόκειται να λάβει η Τεχεράνη ως αντάλλαγμα για τον τερματισμό του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και την επαναβεβαίωση της δέσμευσής της να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Οι δύο πλευρές αναμένεται να υπογράψουν επισήμως τη συμφωνία στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία, ανοίγοντας τον δρόμο για 60 ημέρες διαπραγματεύσεων με στόχο τον οριστικό τερματισμό του πολέμου και την επιβολή νέων αυστηρών περιορισμών στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Πρόσωπο με γνώση των συνομιλιών ανέφερε ότι εξακολουθούν να διευθετούνται τεχνικές λεπτομέρειες, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένες διατυπώσεις του κειμένου ενδέχεται ακόμη να αλλάξουν.
Άμεση επανεκκίνηση εξαγωγών πετρελαίου
Σύμφωνα με το προσχέδιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, ενώ οι δύο χώρες θα συνεργαστούν ώστε η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε διάστημα 30 ημερών.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους εταίροι θα δημιουργήσουν μηχανισμό οικονομικής στήριξης για την αποκατάσταση και ανάπτυξη της ιρανικής οικονομίας, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
Τι προβλέπεται για τα παγωμένα κεφάλαια
Το κείμενο είναι λιγότερο σαφές ως προς την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν. Αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται πως τα συγκεκριμένα κεφάλαια «θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα», χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δημοσιοποιήσει το πλήρες κείμενο της συμφωνίας και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες πληροφορίες για το πότε αυτό θα συμβεί.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι το κείμενο θα δοθεί στη δημοσιότητα μετά την τελετή υπογραφής της Παρασκευής, ενώ άλλος ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε τη Δευτέρα ότι η δημοσιοποίησή του θα μπορούσε να γίνει εντός μίας ή δύο ημερών.
Αμερικανός αξιωματούχος, ερωτηθείς σχετικά με το περιεχόμενο του προσχεδίου, απέφυγε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες, επισημαίνοντας όμως ότι το Ιράν θα επωφεληθεί από τα οικονομικά ανταλλάγματα μόνο εφόσον τηρήσει πλήρως τις δεσμεύσεις του.
Αυτές περιλαμβάνουν την οριστική εγκατάλειψη οποιασδήποτε προσπάθειας απόκτησης πυρηνικού όπλου, την εξουδετέρωση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ
Ο Τραμπ είχε προηγουμένως διαψεύσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προτίθενται να καταβάλουν 300 δισ. δολάρια στο Ιράν. Το προσχέδιο αναφέρει μόνο ότι οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους θα εξασφαλίσουν χρηματοδότηση αυτού του ύψους, χωρίς να προβλέπεται άμεση αμερικανική καταβολή κεφαλαίων.
Η συμφωνία ενέχει σημαντικό πολιτικό κίνδυνο για τον Αμερικανό πρόεδρο. Για χρόνια ο Τραμπ υποστήριζε ότι η πυρηνική συμφωνία του 2015 μεταξύ της κυβέρνησης του Μπαράκ Ομπάμα και του Ιράν συνιστούσε υπερβολική οικονομική παραχώρηση προς την Τεχεράνη. Το 2018 απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από εκείνη τη συμφωνία, υποσχόμενος ότι θα εξασφάλιζε μια καλύτερη.
Τώρα, καθώς επιδιώκει να τερματίσει τη σύγκρουση που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο και υποστηρικτές σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν εκφράζουν ανησυχίες ότι προσφέρει υπερβολικά γενναιόδωρα οικονομικά ανταλλάγματα χωρίς να εξασφαλίζει επαρκή ανταπόδοση.
Το ζήτημα του Λιβάνου και των κυρώσεων
Πρόσθετες δυσκολίες ανακύπτουν από τη διατύπωση του προσχεδίου ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί «σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει τη συναίνεση του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος μέχρι στιγμής αρνείται να τερματίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στα βόρεια σύνορα της χώρας.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δεσμευθούν για την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, αλλά μόνο στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας που θα διαπραγματευθούν οι δύο πλευρές μέσα στους επόμενους δύο μήνες.
Μετά την υπογραφή της οριστικής συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τις «γύρω περιοχές» εντός 30 ημερών.
Το ανοιχτό ζήτημα του ουρανίου
Πρόσωπο με γνώση των συνομιλιών διευκρίνισε ότι, σύμφωνα με την αμερικανική ερμηνεία της συμφωνίας, η άδεια εξαγωγών αφορά μόνο το ιρανικό πετρέλαιο που έχει ήδη φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια και όχι μια πλήρη επανεκκίνηση όλων των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Το σχέδιο συνδυάζει άμεσα και μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη για το Ιράν, με αντάλλαγμα τη μόνιμη δέσμευση να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Η Τεχεράνη υποστηρίζει διαχρονικά ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή ατομικής βόμβας και είχε αναλάβει αντίστοιχη δέσμευση και στο πλαίσιο της συμφωνίας της εποχής Ομπάμα.
Ωστόσο, το προσχέδιο που είδε το Bloomberg δεν δίνει σαφή απάντηση για το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Αναφέρει μόνο ότι η τύχη τους «θα αντιμετωπιστεί επαρκώς στην τελική συμφωνία», μαζί με όλα τα υπόλοιπα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα.
Παραμένει αβέβαιο κατά πόσο οι όροι αυτοί θα ικανοποιήσουν τους Ρεπουμπλικανούς συμμάχους του Τραμπ. Το κείμενο δεν περιλαμβάνει δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα για την άρση των κυρώσεων ή τη δημιουργία του αναπτυξιακού ταμείου, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν ότι οποιαδήποτε οικονομική ανταμοιβή θα εξαρτηθεί από την πλήρη συμμόρφωση της Τεχεράνης με τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Διαβάστε ακόμη
JPMorgan: Θετική για τις αγορές παρά τα επιτόκια, το ενεργειακό και το γεωπολιτικό ρίσκο
Η νέα παγκόσμια τάση στον χρυσό: Γιατί οι κεντρικές τράπεζες επαναπατρίζουν τα εθνικά αποθέματα
ΣΕΒ: Μηνύματα για φθηνότερη ενέργεια, περισσότερες επενδύσεις και τέλος στο πλαφόν κέρδους (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα