Ο πρώην στρατηγός του Ισραήλ Γκάντι Άιζενκοτ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική δοκιμασία, καθώς επιχειρεί να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό μέσα από μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση, προσελκύοντας παράλληλα συμμάχους του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενός έμπειρου πολιτικού που εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό παράγοντα στην πολιτική σκηνή της χώρας.
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, ανέθεσε την Κυριακή στον Άιζενκοτ την εντολή σχηματισμού της επόμενης κυβέρνησης, αφού εξασφάλισε τη στήριξη 67 μελών της Κνεσέτ, του νεοεκλεγμένου ισραηλινού κοινοβουλίου, έναντι 46 που υποστήριξαν τον Νετανιάχου.
Ωστόσο, υπάρχει σημαντική απόσταση ανάμεσα στην ευρεία πλειοψηφία που συγκέντρωσε ο Άιζενκοτ κατά τη διαδικασία των εισηγήσεων των κομμάτων προς τον πρόεδρο και στην ικανότητά του να μετατρέψει αυτούς τους αριθμούς σε έναν λειτουργικό κυβερνητικό συνασπισμό. Και αυτό διότι ορισμένες από τις κρίσιμες υποστηρίξεις προέρχονται από αραβικά και υπερορθόδοξα κόμματα του Ισραήλ.
«Βρισκόμαστε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πλησιάζοντας σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή για το Ισραήλ», δήλωσε ο Άιζενκοτ κατά τη διάρκεια τελετής στην προεδρική κατοικία την Κυριακή, επικαλούμενος τους πολέμους της χώρας που παραμένουν χωρίς επίλυση και τη διαφαινόμενη διπλωματική κρίση.
«Πρέπει να σχηματίσουμε μια κυβέρνηση εθνικής έκτακτης ανάγκης και αυτό θα απαιτήσει δημιουργικές και αντισυμβατικές πολιτικές κινήσεις», πρόσθεσε.
Οι συγκρίσεις με την Ουγγαρία και οι διαφορετικοί πολιτικοί συσχετισμοί
Η προσπάθεια του Άιζενκοτ να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία έχει προκαλέσει συγκρίσεις με την ιστορική ήττα του Βίκτορ Ορμπάν από τον Πέτερ Μαγιάρ στην Ουγγαρία.
Τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Ορμπάν κυβέρνησαν για περισσότερα από 15 χρόνια, ανέπτυξαν στενούς δεσμούς την περίοδο που το Ισραήλ αντιμετώπιζε ολοένα μεγαλύτερη διεθνή απομόνωση και δέχθηκαν επικρίσεις για προσπάθειες αποδυνάμωσης της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, με στόχο την εδραίωση της εξουσίας τους.
Ωστόσο, οι πολιτικές συνθήκες στις δύο χώρες είναι εντελώς διαφορετικές.
Στην Ουγγαρία, το κόμμα Tisza του Μαγιάρ εξασφάλισε αυτοδύναμα πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο, αποφεύγοντας τις διαπραγματεύσεις για τη συγκρότηση συνασπισμού και επιτρέποντάς του να ορκίσει κυβέρνηση μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Αντίθετα, στο Ισραήλ, οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου άφησαν τόσο τον Άιζενκοτ όσο και τον Νετανιάχου χωρίς τις 61 έδρες που απαιτούνται για τη συγκρότηση σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Ο γρίφος των 61 εδρών και ο ρόλος των υπερορθόδοξων
Ο Άιζενκοτ, ο οποίος δεν διαθέτει εμπειρία στις διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβερνητικών συνασπισμών στο πολιτικό σύστημα του Ισραήλ, πρέπει να διευρύνει τις 48 έδρες της αντιπολίτευσης, έναντι των 53 εδρών του μπλοκ Νετανιάχου.
Για να το πετύχει, θα χρειαστεί να προσελκύσει ένα ή και τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα, το Shas και την Ενωμένη Τορά (United Torah Judaism).
Ωστόσο, τα κόμματα αυτά αντιτίθενται στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων ανδρών, μια πολιτική την οποία το στρατόπεδο του Άιζενκοτ έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει.
Εναλλακτικά, θα μπορούσε να στηριχθεί στα αραβικά κόμματα του Ισραήλ, των οποίων οι θέσεις σχετικά με την αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού κράτους και τον χαρακτηρισμό της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στην πλειονότητα των εβραϊκών κομμάτων.
«Ο Άιζενκοτ πιστεύει πραγματικά ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη αντικατάστασης της κυβέρνησης Νετανιάχου και επιδιώκει να κινηθεί όσο το δυνατόν ταχύτερα για τη δημιουργία μιας κυβέρνησης μειοψηφίας με τα 48 μέλη του μπλοκ της αντιπολίτευσης, η οποία ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη των αραβικών κομμάτων του Ισραήλ», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Μπαράκ Σερί, πρώην σύμβουλος υπουργών, μεταξύ των οποίων ο Εχούντ Μπαράκ και ο Αριέ Ντέρι.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης έχει στη διάθεσή του τέσσερις εβδομάδες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης δύο εβδομάδων.
Στη συνέχεια, θα επιδίωκε να διευρύνει τον κυβερνητικό συνασπισμό προσελκύοντας τα υπερορθόδοξα κόμματα, αν και οι σχετικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολες.
Οι αντιρρήσεις Λίμπερμαν και το ενδεχόμενο κυβέρνησης ενότητας
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή συναντά ένα σημαντικό εμπόδιο στο εσωτερικό του ίδιου του στρατοπέδου του Άιζενκοτ.
Ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, ηγέτης του δεξιού κόμματος Israel Beytenu, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να στηριχθεί στα αραβικά κόμματα για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ακόμη και προσωρινά.
Την ίδια ώρα, η προοπτική σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τον Νετανιάχου εμφανίζεται σχεδόν ανύπαρκτη.
Σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του το Σάββατο, ο πρωθυπουργός απηύθυνε έκκληση για ενότητα, χαρακτηρίζοντάς την ανάγκη της συγκεκριμένης στιγμής, ενώ προειδοποίησε ότι «ήδη την ερχόμενη εβδομάδα υπάρχουν εκείνοι που σχεδιάζουν να ορκίσουν κυβέρνηση με την υποστήριξη υποστηρικτών της τρομοκρατίας», αναφερόμενος στα αραβικά κόμματα του Ισραήλ.
Οι καταγγελίες Νετανιάχου για τις εκλογές και η απάντηση Άιζενκοτ
Από την ημέρα των εκλογών, ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι οι Ισραηλινοί Άραβες «έκλεψαν» τις εκλογές.
Οι κατηγορίες επικεντρώνονται σε έρευνα της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας Σιν Μπετ σχετικά με υποψίες ξένης παρέμβασης στην εκλογική διαδικασία στον αραβικό τομέα.
Η έρευνα συνεχίζεται, παρότι ο επικεφαλής της Σιν Μπετ και ο γενικός εισαγγελέας έχουν δηλώσει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν παρατυπίες τέτοιας έκτασης ώστε να μπορούσαν να μεταβάλουν σημαντικά το εκλογικό αποτέλεσμα.
Ο Άιζենκοτ απάντησε την Κυριακή, δηλώνοντας:
«Για εμένα, η ενότητα δεν είναι ούτε διαπραγματευτικό χαρτί ούτε ένα κενό επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά μια υπέρτατη αξία που ενσαρκώνει την πραγματική συνεργασία».
Παράλληλα, κάλεσε τα μέλη του Λικούντ, του κόμματος του Νετανιάχου, να στηρίξουν μια κυβέρνηση υπό τη δική του ηγεσία.