Η προσπάθεια του Βλαντίμιρ Πούτιν να διασφαλίσει αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «τεχνολογική κυριαρχία» της Ρωσίας εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε οικογενειακή υπόθεση. Η ανάπτυξη κρίσιμων τομέων της οικονομίας και της τεχνολογίας περνά στα χέρια της κόρης του Ρώσου προέδρου αλλά και των παιδιών στενών συμμάχων του Κρεμλίνου.
Η Κατερίνα Τιχόνοβα, η νεότερη κόρη του Πούτιν, και η Ξένια Σοϊγκού, κόρη του Σεργκέι Σοϊγκού, γραμματέα του συμβουλίου ασφαλείας της Ρωσίας, συμμετέχουν στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, όπου η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές υπηρεσίες και ο ανταγωνισμός για τις σπάνιες γαίες αποτελούν βασικά θέματα συζήτησης.
Η 39χρονη Τιχόνοβα ηγείται της Innopraktika, ενός οργανισμού με επίκεντρο την τεχνολογία, ο οποίος δραστηριοποιείται στην έρευνα, στις συνεργασίες με πανεπιστήμια και σε έργα υποκατάστασης εισαγωγών. Η επιρροή της έχει ενισχυθεί σημαντικά καθώς η Ρωσία επιταχύνει τις προσπάθειες ανάπτυξης εγχώριων βιομηχανικών δυνατοτήτων, μεταξύ άλλων και στην παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών, προκειμένου να περιορίσει τις επιπτώσεις των πρωτοφανών δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παράλληλα, η Τιχόνοβα είναι επικεφαλής του ινστιτούτου προηγμένων μελετών στην τεχνητή νοημοσύνη και τα ευφυή συστήματα του κρατικού πανεπιστημίου της Μόσχας. Το ίδρυμα λάνσαρε το 2023 τον υπερυπολογιστή «MGU-270», ο οποίος σχεδιάστηκε ειδικά για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Από την πλευρά της, η 35χρονη Ξένια Σοϊγκού ανέλαβε φέτος τη διοίκηση ενός ταμείου που συντονίζει κρατικά υποστηριζόμενο σχέδιο δημιουργίας κέντρου επεξεργασίας σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών στη Σιβηρία. Αναμένεται μάλιστα να συμμετάσχει σε ειδική συζήτηση του φόρουμ με αντικείμενο τον συγκεκριμένο τομέα.
Η στρατηγική της αυτάρκειας
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και το κύμα κυρώσεων που ακολούθησε, η Ρωσία επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από ξένες τεχνολογίες και διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Καθώς το Κρεμλίνο διοχετεύει σημαντικούς πόρους σε τομείς που συνδέονται με την άμυνα, την τεχνολογική καινοτομία και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, βασίζεται όλο και περισσότερο στις προσωπικές σχέσεις μεταξύ έμπιστων συνεργατών και των απογόνων τους.
Ο Νικολάι Πετρόφ, ανώτερος ερευνητής στο New Eurasian Strategies Centre, εκτιμά ότι ο ρόλος αυτών των προσώπων δεν σχετίζεται απαραίτητα με την αποτελεσματικότητα. «Πέρα από τον ρόλο τους ως επιτηρητών, τα περισσότερα μέλη της διευρυμένης «οικογένειας» του Πούτιν, συμπεριλαμβανομένων των βοηθών του και των παιδιών των πιστών συμμάχων του, είναι χρήσιμα κυρίως στο πλαίσιο ενός συστήματος προστασίας και επιρροής», υποστηρίζει.
Οι κόρες του Πούτιν στο προσκήνιο
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει αναγνωρίσει δημόσια ούτε την Κατερίνα Τιχόνοβα ούτε την μεγαλύτερη κόρη του, τη 41χρονη ενδοκρινολόγο Μαρία Βοροντσόβα, ως δικές του κόρες. Παραμένει προσηλωμένος στη διατήρηση της ιδιωτικότητας της οικογένειάς του, παρά το γεγονός ότι οι δύο γυναίκες αποκτούν ολοένα πιο εμφανή δημόσιο ρόλο. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη, δεν υπάρχουν επίσημες φωτογραφίες του Πούτιν μαζί με τις κόρες του.
Καμία από τις δύο δεν χρησιμοποιεί το επώνυμο του προέδρου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Τιχόνοβα γεννήθηκε στη Δρέσδη της τότε Ανατολικής Γερμανίας, όταν ο Πούτιν υπηρετούσε ως αξιωματικός της KGB, και το επώνυμό της προέρχεται από το πατρώνυμο της μητέρας της. Τον Απρίλιο του 2022, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλαν κυρώσεις στις δύο γυναίκες ως κόρες του Ρώσου προέδρου. Οι αμερικανικές αρχές ανέφεραν τότε ότι το έργο της Τιχόνοβα στηρίζει τη ρωσική αμυντική βιομηχανία.
Μετά τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί ήδη από το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία, η Innopraktika απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μέσω του οργανισμού πέρασαν σειρά έργων που σχετίζονταν με την υποκατάσταση εισαγωγών, την τεχνητή νοημοσύνη, τη γενετική και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Η Τιχόνοβα συνδέεται επίσης με τον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η Geoscan, η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής drones στη Ρωσία, έχει στο μετοχικό της κεφάλαιο την Innopraktika, η οποία απέκτησε ποσοστό 10% το 2023.
Οι σπάνιες γαίες στο επίκεντρο
Την ίδια ώρα, το κέντρο που συντονίζει η Ξένια Σοϊγκού σχεδιάζει, σε συνεργασία με μεγάλες ρωσικές επιχειρήσεις όπως οι Rosatom, Rostec, Rusal και Norilsk Nickel, τη δημιουργία ενός μεγάλου συμπλέγματος βαθιάς επεξεργασίας μη σιδηρούχων μετάλλων, σπάνιων γαιών και σπάνιων μετάλλων στην περιοχή Ανγκάρα-Γενισέι της Σιβηρίας.
Ο πατέρας της, Σεργκέι Σοϊγκού, επί δεκαετίες στενός σύμμαχος του Πούτιν και υπουργός Άμυνας στα πρώτα χρόνια του πολέμου στην Ουκρανία, είχε συγκαλέσει τον Αύγουστο του 2025 συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για το συγκεκριμένο έργο, υπογραμμίζοντας τον πλούτο μεταλλευμάτων και τις ενεργειακές δυνατότητες της Σιβηρίας.
Ο πολιτικός αναλυτής Αντρέι Κολεσνίκοφ σημειώνει ότι οι καριέρες πολλών παιδιών Ρώσων αξιωματούχων εξελίσσονται στο πλαίσιο ενός συστήματος νεποτισμού που χαρακτηρίζει τα αυταρχικά καθεστώτα. Ωστόσο, όπως αναφέρει, η εμπειρία που αποκτούν θα μπορούσε θεωρητικά να αποτελέσει εφαλτήριο για ακόμη υψηλότερες θέσεις στο μέλλον.
Η μάχη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες
Ο Πούτιν έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι σπάνιες γαίες αποτελούν κρίσιμο θεμέλιο της σύγχρονης οικονομίας και έχει ζητήσει από την κυβέρνηση να επιταχύνει την ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής και επεξεργασίας τους. Το Κρεμλίνο έχει μάλιστα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αξιοποίηση ρωσικών κοιτασμάτων, στο πλαίσιο των προσπαθειών αποκατάστασης των σχέσεων που διαταράχθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι σπάνιες γαίες χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες, προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα και αμυντικές τεχνολογίες. Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Φυσικών Πόρων, η χώρα διαθέτει αποθέματα 28,5 εκατομμυρίων μετρικών τόνων, γεγονός που την κατατάσσει τέταρτη παγκοσμίως. Ωστόσο, η παραγωγή παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τις δυνατότητες που προσφέρουν τα κοιτάσματα.
Ο Βλαντισλάβ Ινοζέμτσεφ, ειδικός σύμβουλος στο Middle East Media Research Institute, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός. «Η πρώτη στρατηγική ανάπτυξης σπάνιων γαιών ξεκίνησε το 2013 και απέτυχε πλήρως. Σήμερα ο Πούτιν δηλώνει ότι η Ρωσία πρέπει να πετύχει αυτάρκεια στα μισά περίπου από τα κρίσιμα μέταλλα έως το 2030. Πιστεύω ότι αυτό είναι αδύνατο», αναφέρει. Η κρατική υποστήριξη δεν εγγυάται πάντοτε την επιχειρηματική επιτυχία. Η VK, ένας από τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς ομίλους της Ρωσίας, διοικείται από τον Βλαντίμιρ Κιριγιένκο, γιο του πρώτου αναπληρωτή επικεφαλής της προεδρικής διοίκησης, Σεργκέι Κιριγιένκο.
Παρότι η εταιρεία κυριαρχεί πλέον στην αγορά κοινωνικών δικτύων και διαδικτυακής επικοινωνίας μετά τον περιορισμό ανεξάρτητων πλατφορμών στη Ρωσία, παρέμεινε ζημιογόνος για έκτη συνεχόμενη χρονιά το 2025. Οι καθαρές ζημίες περιορίστηκαν στα 24,9 δισεκατομμύρια ρούβλια, αλλά εξακολουθούν να είναι σημαντικές.
Ανάλογη πορεία ακολουθούν και άλλοι απόγονοι στενών συμμάχων του Πούτιν. Ο Ντμίτρι Πατρούσεφ, γιος του πρώην γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας Νικολάι Πατρούσεφ, είναι σήμερα αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης. Ο Μπόρις Κοβάλτσουκ, επικεφαλής του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ρωσίας, είναι γιος του δισεκατομμυριούχου Γιούρι Κοβάλτσουκ, ενός από τους πιο στενούς συνεργάτες του Ρώσου προέδρου.
Παραμένει πάντως αβέβαιο αν η οικονομική επιρροή της νέας γενιάς θα επιβιώσει όταν οι πολιτικοί προστάτες της αποχωρήσουν από το προσκήνιο. Όπως επισημαίνει η πολιτική επιστήμονας Εκατερίνα Σούλμαν, η οποία δραστηριοποιείται στο Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο, η ισχύς των παιδιών της σύγχρονης ρωσικής ελίτ συνδέεται άμεσα με τη δύναμη των οικογενειών τους. «Η ευημερία των παιδιών της ρωσικής ελίτ διαρκεί μόνο όσο ζει ο πατέρας ή ο παππούς τους. Έχουμε δει επανειλημμένα πόσο γρήγορα χάνουν περιουσία και επιρροή μετά τον θάνατο των προσώπων που τους στήριζαν».
Διαβάστε ακόμη
Εξωδικαστικός: Οι 4 αλλαγές που δίνουν ευκαιρίες σε 1 εκατομμύριο οφειλέτες
Νέος συναγερμός για τα δημόσια έργα: Αυξήσεις έως 35% στα υλικά-Ανησυχία για πληθωρισμό και καύσιμα
Fourlis: Γιατί επιταχύνει τον μετασχηματισμό και ποιο είναι το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα