Οι πόλεμοι, σε αντίθεση με τους παράνομους δασμούς, δεν μπορούν να αρχίζουν και να σταματούν κατά τη βούληση ενός προέδρου, ούτε να χρησιμοποιούνται ως εργαλείο στήριξης αγορών που καταρρέουν, επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο CNN σε ανάλυσή του, με το βασικό ερώτημα που προκύπτει μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει τις απειλούμενες επιθέσεις σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις δεν είναι αν πρόκειται για ακόμη μία στιγμή «TACO» («Trump always chickens out»), αλλά εάν μπορεί να απεμπλακεί από τον πόλεμο με το Ιράν — ακόμη κι αν το επιθυμεί.
Έπειτα από ημέρες αντιφατικών δηλώσεων, ο Τραμπ έστειλε τη Δευτέρα ένα πρώτο σήμα πιθανής αποκλιμάκωσης, κάνοντας λόγο για 15 σημεία συμφωνίας σε «παραγωγικές συνομιλίες» με το Ιράν. Η Τεχεράνη, ωστόσο, διέψευσε ότι υπήρξε οποιοσδήποτε διάλογος.
Η πιο αισιόδοξη ανάγνωση των εξελίξεων είναι ότι ΗΠΑ και Ιράν έχουν φτάσει σε σημείο όπου το κόστος περαιτέρω κλιμάκωσης είναι τόσο υψηλό που και οι δύο πλευρές αναζητούν διέξοδο. Τέτοιες παραδοχές μπορούν να οδηγήσουν στο τέλος του πολέμου.
Ο Τραμπ είχε οδηγήσει τις δύο πλευρές στο χείλος της σύγκρουσης απειλώντας να πλήξει τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν αν δεν άνοιγαν τα Στενά του Ορμούζ, βασικό πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Τεχεράνη απάντησε προειδοποιώντας ότι θα πλήξει κρίσιμες υποδομές σε κράτη του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ. Μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμια ύφεση και να επιδεινώσει τις ήδη δραματικές ανθρωπιστικές συνθήκες για τους Ιρανούς πολίτες που ο ίδιος ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι θέλει να στηρίξει.
Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί λόγοι που δικαιολογούν την στάση επιφυλακτικότητας ως προς το ενδεχόμενο άμεσης αποκλιμάκωσης.
Οι ημέρες αλλοπρόσαλλης και αντιφατικής ρητορικής από τον Τραμπ, σε συνδυασμό με την αδυναμία της κυβέρνησης να παρουσιάσει συνεκτική στρατηγική ή σαφή έξοδο από τη σύγκρουση, υπονομεύουν την αξιοπιστία κάθε μεμονωμένης δήλωσης.
Η τάση του προέδρου να προχωρά σε στρατιωτικές ενέργειες ακόμη και εντός των ίδιων των προθεσμιών που θέτει σημαίνει ότι δεν θα προκαλούσε έκπληξη αν παραβίαζε το ίδιο του το πενθήμερο «πάγωμα» των επιθέσεων.
Κάποιοι πιο κυνικοί παρατηρούν επίσης ότι η παύση των επιχειρήσεων συνδέεται με τις αντιδράσεις των διεθνών αγορών. Με τις μετοχές να υποχωρούν και τις τιμές πετρελαίου να εκτινάσσονται, επιχείρησε άραγε να δημιουργήσει ένα δίχτυ σταθερότητας;
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που επίσημες δηλώσεις στοχεύουν στον περιορισμό της μεταβλητότητας. Και το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: Dow, S&P 500 και Nasdaq σημείωσαν άνοδο άνω του 1%, ενώ το Brent υποχώρησε κατά 11%. Οι Αμερικανοί πολίτες ελπίζουν επίσης σε αντίστοιχη ανακούφιση και στις τιμές καυσίμων.
Γιατί ο Τραμπ χρειάζεται να ρίξει τους τόνους
Ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώκει να κερδίσει χρόνο και για έναν ακόμη λόγο: οι αμερικανικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μια επιχείρηση στο νησί Χαργκ — κέντρο της ιρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας — ή κατάληψη περιοχών στα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως. Μία μονάδα πεζοναυτών από την Ιαπωνία αναμένεται σύντομα, αλλά δεύτερη μονάδα μόλις αναχώρησε από τις δυτικές ακτές των ΗΠΑ.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο Τραμπ συχνά υπερβάλλει. Η εμπειρία δείχνει ότι οι δηλώσεις του περί «προόδου» και ότι το Ιράν «θέλει απεγνωσμένα συμφωνία» μπορεί να είναι υπερβολικές — ακόμη κι αν η στρατηγική παραπλάνηση αποτελεί ενίοτε εργαλείο διπλωματίας.
Οι απότομες εναλλαγές του, από δηλώσεις περί «τερματισμού» του πολέμου σε απειλές κλιμάκωσης την επόμενη ημέρα, δεν συνάδουν με τα χαρακτηριστικά σταθερής ηγεσίας σε καιρό πολέμου. Ωστόσο, αποτελούν τυπικό δείγμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί. Τη Δευτέρα, η στάση αυτή έμοιαζε με προσπάθεια να παρουσιαστεί η σκληρή γραμμή ως μοχλός διπλωματικής προόδου.
Η απρόβλεπτη αυτή συμπεριφορά, μαζί με την τάση του να διαχειρίζεται κρίσεις που ο ίδιος δημιουργεί, είναι γνώριμα στοιχεία από την προσωπική, επιχειρηματική και πολιτική του πορεία. Κάθε ημέρα εξελίσσεται ως μια προσπάθεια να αποφευχθεί η κατάρρευση μέχρι το τέλος της. Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγει τις άμεσες συνέπειες και αφήνει τα δύσκολα για αργότερα.
Ωστόσο, υπάρχει η μεγάλη πιθανότητα αυτή τα όρια αυτή της τακτικής να δοκιμαστούν τον Περσικό Κόλπο.
Το Ιράν μπορεί να υφίσταται βαριές απώλειες από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά έχει αποδείξει τη δύναμή του κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ και κρατώντας σε ομηρία την παγκόσμια οικονομία — και τις πολιτικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών.
Η λογική υπαγορεύει ότι ένα καθεστώς που ήταν ήδη σκληροπυρηνικό πριν από τον πόλεμο δύσκολα θα γίνει πιο διαλλακτικό μετά τη δολοφονία της ηγεσίας του και τις συνεχείς επιθέσεις.
Οι όροι του Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης — όπως η εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος και των βαλλιστικών πυραύλων — ενδέχεται να είναι αδύνατο να γίνουν αποδεκτοί. Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων δείχνουν γιατί ένα καθεστώς μπορεί να θεωρεί τέτοια μέσα απαραίτητα για την άμυνά του.
Ακόμη κι αν ξεκινήσουν συνομιλίες — με το Πακιστάν να προσφέρεται ως διαμεσολαβητής — παραμένει ασαφές ποιος θα εκπροσωπεί το Ιράν. Η απώλεια βασικών στελεχών και η κατακερματισμένη εξουσία δυσκολεύουν τη λήψη αποφάσεων. Αν μάλιστα οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν τον πλήρη έλεγχο, η στάση μπορεί να είναι ακόμη πιο σκληρή.
Παράλληλα, στο παρελθόν η Ουάσιγκτον έχει διαπραγματευτεί με πιο μετριοπαθείς Ιρανούς αξιωματούχους, μόνο για να βρεθεί αντιμέτωπη με πιο αδιάλλακτους κύκλους.
Δεν θα προκαλούσε επίσης έκπληξη αν η Τεχεράνη εκλάμβανε τις αντιφάσεις και τις δημόσιες παλινωδίες του Τραμπ ως ένδειξη ότι η στρατηγική πίεσης αποδίδει.
Γιατί σχεδόν όλες οι επιλογές είναι κακές
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη της κρίσης. Είναι πιθανό οι επιθέσεις να έχουν δημιουργήσει ρήγματα στο καθεστώς, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις κατάρρευσης.
Η αεροπορική εκστρατεία έχει περιορίσει τη στρατιωτική ισχύ του Ιράν στην περιοχή, αλλά αν δεν έχει ήδη λυγίσει, δεν είναι σαφές γιατί θα εγκαταλείψει το βασικό του πλεονέκτημα — τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ — χωρίς σημαντικά ανταλλάγματα.
Ο Τραμπ ίσως βλέπει στις διαπραγματεύσεις μια διέξοδο, καθώς οι εναλλακτικές είναι δυσάρεστες.
Μπορεί να κλιμακώσει τις επιθέσεις, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση ότι αυτό θα αποκαταστήσει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Μπορεί να στείλει χερσαίες δυνάμεις, αλλά κάτι τέτοιο θα τον φέρει αντιμέτωπο με τις «ατελείωτες πολεμικές εμπλοκές» που ο ίδιος είχε καταγγείλει.
Η επιλογή αποχώρησης, ακόμη και με μια δήλωση «νίκης», είναι ελκυστική, αλλά θα άφηνε εκτεθειμένους τους συμμάχους των ΗΠΑ και θα επέτρεπε στο Ιράν να ενισχυθεί. Επιπλέον, χωρίς έλεγχο των πυρηνικών αποθεμάτων, το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικού όπλου θα παρέμενε. Οι Αμερικανοί πρόεδροι συχνά αντιμετωπίζουν κρίσεις χωρίς καλές επιλογές. Όμως λίγοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα τόσο περίπλοκο και δυσεπίλυτο πρόβλημα όσο αυτό που ο ίδιος ο Τραμπ δημιούργησε στο Ιράν, καταλήγει το CNN.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί το σχολείο δεν προετοιμάζει τους μαθητές για το μέλλον
Πλασματικά έτη: Πώς «κλειδώνουν» σύνταξη στα 62 και τι κερδίζουν οι ασφαλισμένοι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα