Για δεκαετίες, το λεγόμενο «Αμερικανικό όνειρο» ακολουθούσε μια σχεδόν προκαθορισμένη πορεία, σπουδές, γάμος, αγορά κατοικίας και στη συνέχεια δημιουργία οικογένειας. Για τη Gen Z, όμως, ο γάμος φαίνεται πως παύει να αποτελεί βασικό στόχο ζωής.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του CNBC και της SurveyMonkey, στην οποία συμμετείχαν 4.130 Αμερικανοί, ο γάμος συγκαταλέγεται πλέον στις λιγότερο σημαντικές προϋποθέσεις για να αισθάνεται κάποιος ότι έχει πετύχει το «Αμερικανικό όνειρο». Πολύ μεγαλύτερη σημασία αποδίδεται στην οικονομική σταθερότητα, στην απόκτηση κατοικίας αλλά και στην προσωπική ευτυχία. Μόλις το 37% των ερωτηθέντων της Gen Z θεωρεί ότι ο γάμος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της επιτυχίας.
Η αλλαγή νοοτροπίας των νέων
Η μεταβολή είναι εμφανής και σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές. Στοιχεία του Pew Research Center δείχνουν ότι το 2023 περίπου το 67% των μαθητών λυκείου στις Ηνωμένες Πολιτείες δήλωνε πως πιθανότατα θα παντρευτεί κάποια στιγμή στη ζωή του. Το αντίστοιχο ποσοστό το 1993 άγγιζε το 80%. Η Gen Z, άτομα δηλαδή ηλικίας από 14 έως 29 ετών, έχει ακόμη μπροστά της αρκετό χρόνο για να λάβει αποφάσεις για την προσωπική της ζωή. Ωστόσο, ειδικοί εκτιμούν ότι αν αυτή η στάση διατηρηθεί και στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενδέχεται να επηρεάσει, τόσο την οικονομική, όσο και την ψυχική ευημερία των νέων.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν σημαντικές οικονομικές διαφορές μεταξύ παντρεμένων και ανύπαντρων. Σύμφωνα με την απογραφή των ΗΠΑ, οι άγαμοι κάτω των 35 ετών διαθέτουν σημαντικά χαμηλότερη μέση καθαρή περιουσία. Για τους άνδρες ανέρχεται περίπου στις 22.000 δολάρια και για τις γυναίκες στις 9.000 δολάρια. Αντίθετα, τα παντρεμένα ζευγάρια της ίδιας ηλικιακής ομάδας διαθέτουν συνολική διάμεση καθαρή περιουσία σχεδόν 114.000 δολαρίων.
Παράλληλα, δημοσκόπηση της Gallup το 2023 έδειξε ότι το 61% των παντρεμένων Αμερικανών δηλώνει ότι «ευημερεί» στη ζωή του, έναντι μόλις 45% όσων δεν έχουν παντρευτεί ποτέ. Ο κλινικός ψυχολόγος και ειδικός στις διαπροσωπικές σχέσεις Τζον Γκότμαν, συνιδρυτής του The Gottman Institute, υποστηρίζει ότι τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρα. «Αν υπάρχει κάποιος που σας αγαπά και κάποιος που αγαπάτε, οι πιθανότητες να έχετε καλύτερη ζωή είναι πολύ μεγαλύτερες», σημειώνει.
Ο γάμος γίνεται πλέον ο τελευταίος σταθμός και όχι ο πρώτος
Σύμφωνα με τον Γκότμαν, οι νέοι αντιμετωπίζουν πλέον τον γάμο περισσότερο ως ένα «επιστέγασμα» της ζωής και λιγότερο ως το θεμέλιό της. Σε αντίθεση με προηγούμενες γενιές, επιθυμούν πρώτα να πετύχουν προσωπικούς και επαγγελματικούς στόχους, να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία και να διαμορφώσουν τη δική τους ταυτότητα πριν σκεφτούν τον γάμο. Για αρκετούς, η προσωπική ευτυχία αποκτά μεγαλύτερη προτεραιότητα από την ίδια την οικογενειακή αποκατάσταση.
Γιατί οι νέοι απομακρύνονται από τον γάμο
Παρότι ο γάμος δεν αποτελεί από μόνος του εγγύηση οικονομικής ευημερίας ή ευτυχίας, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι παντρεμένοι εμφανίζουν κατά μέσο όρο υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος και ικανοποίησης από τη ζωή. Την ίδια στιγμή, όμως, τα ποσοστά γάμων μεταξύ των νέων ενηλίκων έχουν μειωθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1980, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκαταλέγονται πλέον στις χώρες με τα χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας στις νεότερες ηλικίες, σύμφωνα με την World Happiness Report 2026.
Ένας από τους λόγους φαίνεται να είναι η αυξανόμενη κοινωνική απομόνωση. Έρευνα του Institute of Politics της Harvard Kennedy School, που δημοσιεύθηκε το 2025, έδειξε ότι μόλις το 17% των Αμερικανών κάτω των 30 ετών αισθάνεται ότι ανήκει ουσιαστικά σε κάποια κοινότητα. Η μικρότερη κοινωνική δικτύωση σημαίνει και λιγότερες πιθανότητες γνωριμίας με έναν σύντροφο που μοιράζεται κοινές αξίες.
Η οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών αλλάζει τα δεδομένα
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η μεταβολή της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας. Οι νέες γυναίκες αποκτούν πανεπιστημιακά πτυχία σε μεγαλύτερα ποσοστά από τους άνδρες, ενώ οι επαγγελματικές προοπτικές πολλών ανδρών χωρίς ανώτατη εκπαίδευση έχουν επιδεινωθεί. Σύμφωνα με τον Γκότμαν, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται επίσης ενίσχυση της μισογυνιστικής ρητορικής στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα μέσω κοινοτήτων της λεγόμενης «manosphere», που προωθούν παραδοσιακούς ρόλους των φύλων και επιτίθενται στον φεμινισμό.
Παράλληλα, οι γυναίκες έχουν πλέον πολύ μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία από ό,τι πριν από λίγες δεκαετίες. Μέχρι τη δεκαετία του 1970, στις ΗΠΑ πολλές γυναίκες χρειάζονταν την υπογραφή ενός άνδρα, συχνά του συζύγου τους, για να αγοράσουν κατοικία ή να αποκτήσουν πιστωτική κάρτα. Σήμερα, σύμφωνα με το Pew Research Center, οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 34 ετών κερδίζουν κατά μέσο όρο το 95% του εισοδήματος των συνομηλίκων ανδρών, έναντι μόλις 74% το 1982.
«Δεν θεωρώ πλέον απαραίτητο τον γάμο»
Η 25χρονη Ιζαμπέλ Κρόφορντ, DJ και φωτογράφος εκδηλώσεων στη Νέα Υόρκη, δηλώνει ότι μεγάλωσε θεωρώντας δεδομένο πως θα σπουδάσει, θα βρει καλή δουλειά και θα παντρευτεί, όπως έκαναν οι γονείς και οι παππούδες της. Ωστόσο, η ζωή στη Νέα Υόρκη και η γνωριμία με επιτυχημένες ανύπαντρες γυναίκες άλλαξαν εντελώς την οπτική της.
Όπως λέει, αποφάσισε να απορρίψει τον γάμο, θεωρώντας ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται δυσανάλογα μεγάλο μέρος των θυσιών μέσα σε μια σχέση. Παρά τη γενικότερη αλλαγή νοοτροπίας, πολλοί νέοι εξακολουθούν να παντρεύονται, απλώς σε μεγαλύτερη ηλικία. Η Σάρα Γου, 29 ετών και επαγγελματίας δημοσίων σχέσεων στη Νέα Υόρκη, δεν ήθελε αρχικά να παντρευτεί, όμως τελικά άλλαξε άποψη έπειτα από προσωπική αναζήτηση και όταν γνώρισε τον άνθρωπο με τον οποίο αποφάσισε να δημιουργήσει οικογένεια.
Τα στοιχεία της απογραφής των ΗΠΑ δείχνουν ότι η μέση ηλικία πρώτου γάμου διαμορφώθηκε το 2025 περίπου στα 28 έτη για τις γυναίκες και στα 31 για τους άνδρες, όταν το 1980 ήταν αντίστοιχα 22 και 24 έτη. Ο πιστοποιημένος οικονομικός σύμβουλος Ντάγκλας Μπόουνπαρθ, συγγραφέας του βιβλίου Money Together, επισημαίνει ότι η μεγάλη καθυστέρηση στον γάμο μπορεί να στερήσει σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κοινή φορολογική δήλωση, η κοινή ασφαλιστική κάλυψη και τα συνταξιοδοτικά οφέλη. Παράλληλα, όταν δύο άνθρωποι έχουν διαμορφώσει εντελώς ανεξάρτητες οικονομικές συνήθειες για πολλά χρόνια, γίνεται δυσκολότερη η επίτευξη κοινών οικονομικών στόχων. «Οι μεγαλύτεροι στόχοι απαιτούν συνήθως περισσότερη συνεργασία», σημειώνει.
Η προσωπική ευτυχία πάνω από όλα
Παρά τα οικονομικά οφέλη του γάμου, αρκετά μέλη της Gen Z θεωρούν ότι μπορούν να πετύχουν τη δική τους εκδοχή του «Αμερικανικού ονείρου» χωρίς να παντρευτούν. Η Ιζαμπέλ Κρόφορντ πιστεύει ότι όσο εξελίσσεται επαγγελματικά θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία, ενώ δηλώνει ότι αντλεί την απαραίτητη συναισθηματική στήριξη από τις φιλικές της σχέσεις. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «έχω βιώσει τόση αγάπη από τις γυναίκες της ζωής μου, που δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι ένας άνδρας θα μπορούσε να μου προσφέρει κάτι περισσότερο από αυτή την ανιδιοτελή αγάπη που μου προσφέρουν οι φίλες μου».