Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι εξίσου ελκυστικοί για τα κουνούπια, ούτε όμως όλα τα κουνούπια προτιμούν τους ίδιους ανθρώπους. Νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι διαφορετικά είδη κουνουπιών ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης οσμής, επιλέγοντας τα άτομα που θα προσεγγίσουν με βάση τη χημική σύσταση του δέρματός τους.
Η ανακάλυψη προέρχεται από ερευνητές του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Φλόριντα (FIU), οι οποίοι εξέτασαν 119 εθελοντές, αναζητώντας τους παράγοντες που καθορίζουν την ελκυστικότητα των ανθρώπων για τρία είδη κουνουπιών που μεταδίδουν επικίνδυνες ασθένειες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι κάθε είδος παρουσίαζε σταθερή προτίμηση σε διαφορετικούς συμμετέχοντες. Μάλιστα, κανένας από τους 119 εθελοντές δεν αποδείχθηκε εξίσου ελκυστικός και για τα τρία είδη. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό iScience, ανατρέπουν την αντίληψη ότι ορισμένοι άνθρωποι αποτελούν γενικά «μαγνήτες» για όλα τα κουνούπια. Αντίθετα, η έλξη φαίνεται να εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο κάθε είδος αντιλαμβάνεται τις χημικές ουσίες και τους μικροοργανισμούς που υπάρχουν στο ανθρώπινο δέρμα.
Ποια χαρακτηριστικά προσελκύουν τα διαφορετικά είδη
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε τρία είδη κουνουπιών που συνδέονται με τη μετάδοση ασθενειών, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα, ο κίτρινος πυρετός και ο ιός του Δυτικού Νείλου. Η ανάλυση ανέδειξε διαφορετικά μοτίβα προτίμησης, καθώς κάθε είδος ανταποκρινόταν σε ξεχωριστό συνδυασμό χημικών και βιολογικών σημάτων.
Το Aedes aegypti, το οποίο δραστηριοποιείται κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, έδειξε μεγαλύτερη προτίμηση σε ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούσαν πρόσθετα αρώματα και των οποίων το δέρμα δεν απελευθέρωνε ορισμένες πτητικές χημικές ενώσεις. Παράλληλα, παρατηρήθηκε μια μικρή τάση προτίμησης προς τους άνδρες.
Διαφορετική συμπεριφορά εμφάνισε το Aedes albopictus, γνωστό και ως ασιατικό κουνούπι τίγρης. Το συγκεκριμένο είδος προσελκυόταν περισσότερο από ανθρώπους με υψηλότερες συγκεντρώσεις κετονών και ουσιών που μοιάζουν με φυτικές ενώσεις και παράγονται φυσιολογικά από το δέρμα.
Ο καθοριστικός ρόλος της χημείας του δέρματος
Η ανθρώπινη οσμή αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο χημικό μείγμα, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερες από 1.000 πτητικές οργανικές ενώσεις. Πολλές από αυτές παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένες, παρά τη σημασία τους στην αλληλεπίδραση ανθρώπων και εντόμων. Για να εντοπίσουν τους παράγοντες που επηρεάζουν τις προτιμήσεις των κουνουπιών, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα ανθρώπινης οσμής και μικροβιώματος του δέρματος, τα οποία ανέλυσαν παράλληλα με τα αποτελέσματα των πειραμάτων.
Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που συνέκρινε άμεσα τις αντιδράσεις διαφορετικών ειδών κουνουπιών απέναντι στα ίδια άτομα.
Η επικεφαλής της έρευνας, Κέιλι Μαρέρο, παραδέχθηκε ότι η επιστημονική ομάδα δεν ανέμενε τόσο ξεκάθαρες διαφοροποιήσεις. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι κάθε είδος φάνηκε να αξιοποιεί μια διαφορετική μικροβιακή υπογραφή για να αναγνωρίζει τους ανθρώπους που προτιμά.
Ο νευρογενετιστής Μάθιου ΝτεΤζενάρο, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας και διευθυντής του Ινστιτούτου Βιομοριακών Επιστημών του FIU, υπογράμμισε τη στενή σχέση ανάμεσα στα βακτήρια του δέρματος και στις χαρακτηριστικές ανθρώπινες οσμές.
Όπως εξήγησε, το μικροβίωμα συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας ξεχωριστής οσφρητικής ταυτότητας για κάθε άνθρωπο, την οποία τα διαφορετικά είδη κουνουπιών φαίνεται να αποκωδικοποιούν με τον δικό τους τρόπο.
Νέα προοπτική για αποτελεσματικότερα αντικουνουπικά
Τα συμπεράσματα της έρευνας ενδέχεται να ανοίξουν νέους δρόμους στην προστασία από τα κουνούπια και τις ασθένειες που μεταδίδουν. Η αναγνώριση των χημικών ουσιών που προσελκύουν ή απωθούν συγκεκριμένα είδη θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων εντομοαπωθητικών προϊόντων, τα οποία θα παρεμβαίνουν στα οσφρητικά σήματα που χρησιμοποιούν τα έντομα.
Αντί μιας ενιαίας μεθόδου προστασίας για όλα τα κουνούπια, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να σχεδιάσουν διαφορετικές λύσεις ανάλογα με το είδος και τα χαρακτηριστικά του. Σύμφωνα με τον ΝτεΤζενάρο, η απομόνωση των συστατικών της ανθρώπινης οσμής που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των κουνουπιών μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων στρατηγικών για τον περιορισμό της μετάδοσης ασθενειών.