Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνιστά ένα ισχυρό σοκ για τα επίπεδα προσφοράς, το οποίο θα δοκιμάσει τις αντοχές μιας παγκόσμιας οικονομίας με ήδη περιορισμένα περιθώρια δημοσιονομικής στήριξης, προειδοποίησε την Πέμπτη η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Κι αυτό παρά την εκεχειρία στην οποία έχουν καταλήξει ΗΠΑ και Ιράν.
Λόγω της υψηλής αβεβαιότητας γύρω από την εξέλιξη της κρίσης, το Ταμείο θα παρουσιάσει μια σειρά εναλλακτικών σεναρίων στην επικείμενη έκδοση της έκθεσης World Economic Outlook, που θα δημοσιεύσει την επόμενη εβδομάδα. Ωστόσο, ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, το ΔΝΤ θα προχωρήσει σε υποβάθμιση των εκτιμήσεών του για την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης, όπως αποκάλυψε η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.
«Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η ανάπτυξη θα είναι πιο αργή, ακόμη και αν η νέα ειρήνη αποδειχθεί διαρκής», υποστήριξε η γενική διευθύντρια του Ταμείου, σε δηλώσεις της την Πέμπτη, ενόψει της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας που θα διεξαχθεί την επόμενη εβδομάδα, στην Ουάσιγκτον.
LIVE NOW: IMF Managing Director @KGeorgieva shares the global economic outlook and key policy priorities ahead of the 2026 IMF–World Bank Group Spring Meetings, followed by a conversation with @CFR_org President @MikeFroman.https://t.co/t053cJcGdA
— IMF (@IMFNews) April 9, 2026
Πριν από την έναρξη της επίθεσης ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το ΔΝΤ σχεδίαζε να αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη, σημείωσε η ίδια. Παρά τη συμφωνία για προσωρινή εκεχειρία, η οποία παραμένει εύθραυστη, οι ζημιές σε υποδομές και εφοδιαστικές αλυσίδες επιβάλλουν πλέον αναθεώρηση προς τα κάτω των εκτιμήσεων, ακόμη και στο πιο ευνοϊκό σενάριο.
«Η απάντηση (όσον αφορά τον αντίκτυπο στην ανάπτυξη) εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν η εκεχειρία θα διατηρηθεί και θα οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη, καθώς και από το μέγεθος των ζημιών που θα αφήσει πίσω του ο πόλεμος».
Όπως εξήγησε η διευθύντρια του Ταμείου, οι διακοπές στην προσφορά έχουν ήδη προκαλέσει και θα συνεχίσουν για κάποιο διάστημα να προκαλούν αλυσιδωτές επιπτώσεις, όπως:
– Διαταραχές στα διυλιστήρια λόγω της ανάγκης διατήρησης ελάχιστων ροών, με «κόκκινες ενδείξεις» να ανάβουν σε πολλές απομακρυσμένες περιοχές·
– Ελλείψεις σε διυλισμένα προϊόντα, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, που έχουν επηρεάσει τις μεταφορές, το εμπόριο και τον τουρισμό σε έναν πιο διασυνδεδεμένο από ποτέ κόσμο·
– Ανασφάλεια τροφίμων για επιπλέον 45 εκατομμύρια ανθρώπους λόγω προβλημάτων στις μεταφορές — ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό όσων αντιμετωπίζουν πείνα πάνω από τα 360 εκατομμύρια, με την κατάσταση να κινδυνεύει να επιδεινωθεί περαιτέρω εξαιτίας των υψηλότερων τιμών λιπασμάτων·
– Διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω βιομηχανικών εξαρτήσεων, όπως το θείο, το ήλιο για την κατασκευή ημιαγωγών και τις ιατρικές απεικονίσεις MRI, καθώς και η νάφθα για τα πλαστικά.
Απέναντι σε αυτό το σοκ της προσφοράς, που έχει οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και επιδείνωση της επισιτιστικής ασφάλειας σε πολλές περιοχές του κόσμου, η Γκεοργκίεβα κάλεσε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να κινηθούν με προσοχή. Με πολλές χώρες ήδη επιβαρυμένες από υψηλό δημόσιο χρέος, δεν υπάρχουν περιθώρια για οριζόντια δημοσιονομική στήριξη.
«Καλώ όλες τις χώρες να απορρίψουν μονομερείς ενέργειες, όπως περιορισμούς στις εξαγωγές, ελέγχους τιμών και άλλα μέτρα, που μπορούν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τις παγκόσμιες συνθήκες: μην ρίχνετε λάδι στη φωτιά», τόνισε χαρακτηριστικά.
Βέβαια, κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πώς θα εξελιχθεί αυτό το σοκ. Όμως, οι συνέπειες του θα επηρεάσουν τις οικονομίες μέσω τριών βασικών διαύλων:
Πρώτον: μέσω των τιμών και των ελλείψεων στην προσφορά. Οι αυξήσεις στις τιμές βασικών εισροών μεταφέρονται σε πολλά καταναλωτικά αγαθά, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Σε συνδυασμό με τις ελλείψεις, αυτό περιορίζει τη ζήτηση με άμεσο τρόπο.
Δεύτερος δίαυλος: οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό. Αυτές μπορεί να αποσταθεροποιηθούν και να πυροδοτήσουν μια δαπανηρή πληθωριστική διαδικασία. Στις ΗΠΑ, η κατανομή των βραχυπρόθεσμων προβλέψεων για τον πληθωρισμό έχει μετατοπιστεί προς τα δεξιά, υποδηλώνοντας υψηλότερες προσδοκίες. Το ίδιο συμβαίνει και στη ζώνη του ευρώ, όπου η καμπύλη μετατοπίζεται προς τα δεξιά και ταυτόχρονα διευρύνεται, υποδηλώνοντας μεγαλύτερη αβεβαιότητα. Ευτυχώς, οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες παραμένουν σταθερές, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό.
Τρίτος δίαυλος: οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Από ένα ιδιαίτερα υποστηρικτικό σημείο εκκίνησης, έχουν γίνει πιο αυστηρές, με σχετικά ομαλό τρόπο. Τα περιθώρια αποδόσεων των ομολόγων των αναδυόμενων αγορών διευρύνθηκαν σημαντικά, οι τιμές των μετοχών προσαρμόστηκαν και το δολάριο ενισχύθηκε. Πλέον παρατηρείται κάποια αποκλιμάκωση, τόνισε η κυρία Γκεοργκίεβα.
Τον Ιανουάριο, το ΔΝΤ είχε αναθεωρήσει ελαφρώς προς τα πάνω την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη στο 3,3% για το 2026, επισημαίνοντας την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των οικονομιών παρά τις εμπορικές και γεωπολιτικές εντάσεις.
Στην επόμενη έκθεση World Economic Outlook, που θα δημοσιευθεί την Τρίτη, το Ταμείο θα παρουσιάσει τρία βασικά σενάρια, όπως εξήγησε η Γκεοργκίεβα: μια σχετικά ταχεία επιστροφή στην κανονικότητα, ένα ενδιάμεσο σενάριο και ένα δυσμενές σενάριο στο οποίο οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα παραμείνουν αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, για την ώρα δεν αποκάλυψε συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία.
IMF Managing Director @KGeorgieva: The global economy faces another major test. The Middle East war has triggered a large supply shock, cutting oil flows by about 13% and LNG flows by about 20%, pushing up prices and disrupting supply chains globally. https://t.co/sKE0ZF1dCT pic.twitter.com/redjkwGhCV
— IMF (@IMFNews) April 9, 2026
«Όλα αυτά τα σενάρια ξεκινούν από μια αφετηρία όπου η ισχυρή επένδυση στην τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογία, οι ευνοϊκές χρηματοπιστωτικές συνθήκες και άλλοι παράγοντες ενίσχυαν σημαντικά τη δυναμική της παγκόσμιας οικονομίας. Στην πραγματικότητα, αν δεν υπήρχε αυτό το σοκ, θα αναβαθμίζαμε τις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη. Τώρα όμως, ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, προβλέπεται επιβράδυνση της ανάπτυξης. Γιατί; Λόγω των εκτεταμένων ζημιών στις υποδομές, των διαταραχών στην προσφορά, της απώλειας εμπιστοσύνης και άλλων μόνιμων επιπτώσεων».
Το ΔΝΤ εκτιμά επίσης ότι οι χώρες θα χρειαστούν από 20 έως 50 δισ. δολάρια για την κάλυψη αναγκών του ισοζυγίου πληρωμών, ποσό σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τα περίπου 140 δισ. δολάρια αντίστοιχης χρηματοδότησης που εκκρεμούσαν πριν από τον πόλεμο.
Επιπρόσθετα, η άνοδος των τιμών πετρελαίου έχει εντείνει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, περιπλέκοντας τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως.
Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) εκτίμησε ότι ο πληθωρισμός στις χώρες του G20 θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 4% φέτος, σημαντικά υψηλότερα από προηγούμενες προβλέψεις, προειδοποιώντας ότι περαιτέρω διαταραχές στις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή μπορεί να πλήξουν την ανάπτυξη και να προκαλέσουν αναταράξεις στις αγορές.
«Εάν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό απειλήσουν να αποσταθεροποιηθούν και να πυροδοτήσουν ένα δαπανηρό πληθωριστικό σπιράλ, τότε οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να παρέμβουν αποφασιστικά με αυξήσεις επιτοκίων», υπογράμμισε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας πάντως ότι προς το παρόν υπάρχει περιθώριο οι υπεύθυνοι νομισματικής πολιτικής να κρατήσουν στάση αναμονής.
Η δημοσιονομική πολιτική, πάντως, προσφέρει λιγότερα περιθώρια στήριξης σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις, καθώς τα κράτη έχουν επιβαρυνθεί με υψηλά χρέη μετά την πανδημία, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα αντίδρασης.
Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν υιοθετήσει επιδοτήσεις ή πλαφόν τιμών για να προστατεύσουν τους καταναλωτές από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας, ωστόσο τα μέτρα αυτά ενέχουν τον κίνδυνο επιβάρυνσης των δημόσιων οικονομικών εάν δεν είναι στοχευμένα.
Το Ταμείο, από την πλευρά του, είναι έτοιμο να βοηθήσει, όπου χρειαστεί. Η Γκεοργκίεβα διαβεβαίωσε ότι το ΔΝΤ διαθέτει επαρκείς πόρους για να καλύψει τις ανάγκες που θα προκύψουν, αν και απέφυγε να κατονομάσει τις χώρες που θα μπορούσαν να ζητήσουν τη βοήθειά του.
Πριν από τον πόλεμο, τα υφιστάμενα προγράμματα του ΔΝΤ ανέρχονταν στα 140 δισ. δολάρια. Μεταξύ Μαΐου 2024-Μαρτίου 2025, το ΔΝΤ ενέκρινε νέα δάνεια ύψους άνω των 36 δισ. δολαρίων.
Διαβάστε ακόμη
Fuel Pass III: Ξεπέρασαν το 1 εκατ. οι αιτήσεις – «Τρέχουν» και σήμερα οι πληρωμές
Goldman Sachs: Προειδοποίηση για επώδυνο σοκ στο φυσικό αέριο που θα θυμίζει την πετρελαϊκή κρίση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα