Την ώρα που η ανάγκη για αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης στην Ελλάδα, στις ΗΠΑ η εικόνα είναι διαφορετική: Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η παραγωγικότητα ενισχύεται εδώ και χρόνια με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τουλάχιστον δύο δεκαετιών. Ποιοι παράγοντες βρίσκονται πίσω από αυτή την επίδοση;
Η απάντηση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη. Προς το παρόν, η AI αποτελεί μόνο έναν από τους παράγοντες που ενισχύουν την παραγωγικότητα, μαζί με τη χαμηλή ανεργία, τη δυσκολία εύρεσης προσωπικού σε μεγάλο μέρος της οικονομίας, την ψηφιοποίηση και την εξ αποστάσεως εργασία.
«Δεν πίστευα ποτέ ότι θα έβλεπα τόσα πολλά χρόνια τόσο υψηλής παραγωγικότητας και, παρεμπιπτόντως, αναμένω ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί», δήλωσε ο Τζερόμ Πάουελ στους δημοσιογράφους τον Μάρτιο, πριν αποχωρήσει από τη θέση του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed). «Και ακόμη δεν έχουμε αρχίσει πραγματικά να βλέπουμε τα αποτελέσματα της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης.»
Ένα πιθανό όφελος για όλους
Υπό ιδανικές συνθήκες, η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί ένδειξη ότι οι εργαζόμενοι αξιοποιούν νέα εργαλεία ή πιο σύγχρονες μεθόδους ώστε να εργάζονται αποδοτικότερα, δηλαδή πιο έξυπνα και όχι απλώς πιο σκληρά, μεταδίδουν οι New York Times. Αυτό μπορεί να ωφελήσει ταυτόχρονα εργαζομένους, καταναλωτές και επιχειρήσεις. Αν οι εταιρείες μπορούν να παράγουν περισσότερα μέσα στον ίδιο ή και σε λιγότερο χρόνο εργασίας, τότε θεωρητικά μπορούν να αυξήσουν τα έσοδά τους, να επανεπενδύσουν στις δραστηριότητές τους και να προσφέρουν υψηλότερες αμοιβές, χωρίς να θυσιάζουν την κερδοφορία τους ή να στηρίζονται σε αυξήσεις τιμών.
Ο Χένρι ΜακΒέι, επικεφαλής επενδύσεων της εταιρείας ιδιωτικών κεφαλαίων KKR, δήλωσε ότι παρατηρεί ακριβώς αυτή την εικόνα στις επιχειρήσεις του χαρτοφυλακίου της, στους τομείς της υγείας, της τεχνολογίας και του λιανεμπορίου. Αλυσίδες εστίασης αξιοποιούν το cloud computing για καλύτερη διαχείριση των αποθεμάτων, η εξ αποστάσεως εργασία επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν προσωπικό από ευρύτερη δεξαμενή ταλέντων, ενώ οι ιατρικοί φάκελοι έχουν πλέον ψηφιοποιηθεί.
«Πιστεύω ότι η αύξηση της παραγωγικότητας ξεκίνησε μετά την πανδημία Covid, χάρη στην ψηφιοποίηση της εργασίας, την εξ αποστάσεως εργασία και την εφαρμογή της μηχανικής μάθησης. Όσο για την τεχνητή νοημοσύνη, μόλις τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε τις δυνατότητές της», δήλωσε ο ΜακΒέι.
Ένας ακόμη παράγοντας πίσω από τα καλύτερα στοιχεία παραγωγικότητας είναι η χαμηλή ανεργία, η οποία παραμένει από τον Οκτώβριο του 2021 στο 4,5% ή και χαμηλότερα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη περίοδο με τόσο περιορισμένα ποσοστά από τη δεκαετία του 1960. Όταν σχεδόν όλοι όσοι επιθυμούν να εργαστούν έχουν ήδη δουλειά, οι εργοδότες αναγκάζονται να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς για να προσελκύσουν προσωπικό, γεγονός που τους ωθεί να αναζητήσουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα σε άλλους τομείς.
Προσαρμογές στο εργατικό δυναμικό
Ο ΜακΒέι επισημαίνει και έναν ακόμη, λιγότερο ευχάριστο, παράγοντα πίσω από την άνοδο της παραγωγικότητας: τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού. Οι κλάδοι της τεχνολογίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, που συνεισφέρουν δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο στα εταιρικά κέρδη, έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες μειώσεις προσωπικού. Η απασχόληση στον τεχνολογικό κλάδο υποχωρεί επί 18 συνεχόμενους μήνες, ενώ ο χρηματοοικονομικός έχει χάσει περισσότερες από 100.000 θέσεις από το υψηλό που κατέγραψε τον Μάιο του 2025.
Έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ μεταξύ επιχειρήσεων την άνοιξη κατέγραψε ότι πολλές εταιρείες δήλωσαν πως οι αποδοτικότερες διαδικασίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη τους επέτρεψαν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να αποφύγουν νέες προσλήψεις. Παράλληλα, ξεχωριστός δείκτης του Bloomberg, που βασίζεται στις τηλεδιασκέψεις παρουσίασης εταιρικών αποτελεσμάτων, καταγράφει μειωμένη διάθεση για προσλήψεις σχεδόν σε όλους τους κλάδους.
Οι απώλειες θέσεων εργασίας αποτελούν ασφαλώς αρνητική εξέλιξη για όσους επηρεάζονται από τη μείωση του προσωπικού. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι θεωρούν γενικά ότι η δυνατότητα μεγαλύτερης παραγωγικότητας με λιγότερους πόρους είναι θετική για την οικονομία συνολικά.
Στον κλάδο των υπηρεσιών, η παραγωγικότητα αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό τουλάχιστον 3% από το 2021. Ωστόσο, η απασχόληση μειώνεται από το 2023, γεγονός που έχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των αποθαρρυμένων ατόμων που αναζητούν εργασία. Την ίδια ώρα, οι τομείς της υγείας, της κοινωνικής πρόνοιας και της εκπαίδευσης απορροφούν μέρος αυτών των απωλειών.
Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας, παρά τη συγκρατημένη μετανάστευση και το κύμα συνταξιοδοτήσεων των baby boomers, αποτελεί επίσης ένδειξη της αυξημένης παραγωγικότητας των εργαζομένων ηλικίας 25 έως 54 ετών.
Πάντως, δεν συμμερίζονται όλοι την αισιοδοξία που αποπνέουν τα πρόσφατα στοιχεία παραγωγικότητας. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι τα σχετικά στοιχεία παρουσιάζουν συχνά σημαντικές διακυμάνσεις βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, αρκετοί ειδικοί δεν έχουν πειστεί από τους ισχυρισμούς ότι τα έως τώρα κέρδη παραγωγικότητας οφείλονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Ενδεικτικά, ο δείκτης A.I. Labor Market Tracker του Yale Budget Lab δεν εντόπισε σαφή σύνδεση ανάμεσα στην υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και στις μεταβολές της απασχόλησης.
Διαβάστε ακόμη
Euronext Athens: Ξεπέρασαν τα 7 δισ. ευρώ οι αντλήσεις κεφαλαίων και συνεχίζουν (πίνακας)
Υπερπολυτελείς πύργοι κατοικιών: Γιατί εξοπλίζονται με concierge, κλαμπ, spa και γυμναστήρια
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα