Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε από τη στρατιωτική βάση Joint Base Andrews στο Μέριλαντ ότι η Ουάσιγκτον δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, ενόψει της έναρξης από σήμερα το απόγευμα του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Όπως ανέφερε, «το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο», παρότι «εξακολουθεί να το επιδιώκει».
Ερωτηθείς για το χρονικό περιθώριο που δίνει στην Τεχεράνη για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, απάντησε ότι δεν τον ενδιαφέρει εάν επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις. «Δεν με νοιάζει αν επιστρέψουν ή όχι. Αν δεν επιστρέψουν, είμαι εντάξει», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά και ότι η παραγωγή πυραύλων και drones έχει περιοριστεί.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε και σε ανάρτησή του στο Truth Social, στην οποία επέκρινε τον Πάπα Λέοντα για τις θέσεις του σχετικά με τις αμερικανικές ενέργειες στο Ιράν και τη Βενεζουέλα. Στην ανάρτηση, υποστήριξε ότι ο επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας επιλέχθηκε λόγω της αμερικανικής καταγωγής του, σημειώνοντας ότι «αν δεν ήμουν στον Λευκό Οίκο, ο Λέων δεν θα βρισκόταν στο Βατικανό».
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Πάπα «άνθρωπο που δεν πιστεύει ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε μια χώρα που θέλει πυρηνικά όπλα», δηλώνοντας παράλληλα ότι «δεν είναι θαυμαστής του Πάπα Λέοντα» και προσάπτοντάς του πως είναι «υπερβολικά φιλελεύθερος» (σ.σ. ο όρος που χρησιμοποίησε ο Αμερικανός πρόεδρος παραπέμπει στους δημοκρατικούς) και «δεν πιστεύει στον αγώνα εναντίον της εγκληματικότητας».
Από σήμερα ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών
Ο στρατός των ΗΠΑ έκανε γνωστή την πρόθεσή του να προχωρήσει από το απόγευμα στην επιβολή αποκλεισμού των λιμανιών του Ιράν, μετά την αποτυχία των απευθείας συνομιλιών των δυο εμπόλεμων κρατών, για την οποία η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη επιρρίπτουν την ευθύνη η μια στην άλλη.
Αφού ενέσκηψε το αδιέξοδο, το Πακιστάν, η χώρα που υπήρξε οικοδέσποινα των διαπραγματεύσεων, κάλεσε να τηρηθεί η ανακωχή δυο εβδομάδων που συμφωνήθηκε την περασμένη Τετάρτη ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν. Όμως καμιά από τις δυο πλευρές δεν έχει εκφραστεί ξεκάθαρα ως αυτό το στάδιο για το μέλλον της κατάπαυσης του πυρός, που θεωρητικά θα διαρκέσει ως την 22η Απριλίου.
Η αποτυχία του εγχειρήματος επιτείνει τους φόβους πως θα ξαναρχίσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου κι έχει στοιχίσει τη ζωή σε 6.000 και πλέον ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ προκαλεί ασφυξία στην παγκόσμια οικονομία.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν χθες πως θα προχωρήσουν στην επιβολή, από τις 17:00 (ώρα Ελλάδας), αποκλεισμού «εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο (σ.σ. έτσι αναφέρονται στον Κόλπο) και τον κόλπο του Ομάν», σύμφωνα με ανακοινωθέν που δημοσιοποιήθηκε μέσω X.
Ταυτόχρονα διαβεβαίωσαν ότι θα επιτρέπουν την κυκλοφορία σε πλοία που δεν αναχωρούν ή κατευθύνονται στο Ιράν μέσω των στενών του Ορμούζ, θαλάσσιας αρτηρίας στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο.
Μετά την αναγγελία του αποκλεισμού αυτού, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς (+8%) στις πρώτες συναλλαγές στην Ασία, ξεπερνώντας ξανά το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι.
WSJ: O Τραμπ εξετάζει νέες στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράν
Το ενδεχόμενο επανέναρξης περιορισμένων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν εξετάζει ο Ντόναλντ Τραμπ, παράλληλα με τον ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, μετά το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί «όλες τις επιλογές στο τραπέζι», επιδιώκοντας να αυξήσει την πίεση προς την Τεχεράνη, αναφέρει σε άρθρο της η Wall Street Journal.
Μεταξύ των επιλογών που συζητήθηκαν την Κυριακή, λίγες ώρες μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Πακιστάν, περιλαμβάνεται ακόμη και πλήρης επανεκκίνηση εκτεταμένης στρατιωτικής εκστρατείας, αν και αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το σενάριο αυτό θεωρείται λιγότερο πιθανό, λόγω του κινδύνου περαιτέρω αποσταθεροποίησης της περιοχής και της επιφυλακτικότητας του Τραμπ απέναντι σε μακροχρόνιες στρατιωτικές συγκρούσεις.
Παρά την κλιμάκωση της έντασης, συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου σημειώνουν ότι παραμένει ανοικτός σε διπλωματική λύση. «Θα ήθελα να μην χρειαστεί να το κάνουμε, αλλά πρόκειται για το νερό τους, τις μονάδες αφαλάτωσης, τις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι πολύ εύκολο να πληγούν», δήλωσε ο Τραμπ στο Fox News, αφήνοντας αιχμές για πιθανές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν.
Ράλι στο πετρέλαιο
Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ για ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν. Το Brent,αυξήθηκε πάνω από 8% τη Δευτέρα, ξεπερνώντας τα 103 δολάρια το βαρέλι μετά την αποτυχία των συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης το Σαββατοκύριακο, εξέλιξη που κλιμακώνει την παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Ήταν η πρώτη φορά που ο δείκτης ξεπέρασε το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων από την Τρίτη, όταν οι τιμές είχαν υπερβεί τα 111 δολάρια το βαρέλι.
«Οι τιμές του πετρελαίου θα έπρεπε να κινούνται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, εάν οι ΗΠΑ προχωρήσουν στον σχεδιαζόμενο ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ» αναφέρειστέλεχος της αγοράς ενέργειας.
«Το επίπεδο που είδαμε σήμερα το πρωί — 103 δολάρια, άνοδος 8% — δεν αντανακλά σε καμία περίπτωση αυτό που θα μπορούσε να συμβεί αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν πραγματικά σε αυτή την ενέργεια», δήλωσε στο Bloomberg ΤV ο Jorge Montepeque. «Δεν βγάζει κανένα νόημα. Θα έπρεπε να βρίσκεται στα 140 με 150 δολάρια».
Όπως τόνισε, ένας τέτοιος αποκλεισμός θα μπορούσε να μετατρέψει μια περιφερειακή σύγκρουση σε παγκόσμια, προκαλώντας απώλεια προσφοράς έως και 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι αγορές αντέδρασαν σχετικά ήπια στην ασιατική συνεδρίαση, καθώς πολλοί traders θεωρούν «αδιανόητο» να αποκλειστούν και οι δύο πλευρές των Στενών.
«Με μία λέξη, είναι παρανοϊκό», ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του. «Οι ΗΠΑ είναι τόσο επικεντρωμένες στο Ιράν που χάνουν από τα μάτια τους τις παγκόσμιες επιπτώσεις. Το βάρος θα το σηκώσει η Ασία, ο Νότιος Ειρηνικός και όλοι όσοι εξαρτώνται από το πετρέλαιο».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, οι τιμές θα μπορούσαν να παραμείνουν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι για το υπόλοιπο του έτους, εάν ο Τραμπ μετριάσει ορισμένες από τις ενέργειές του.
Οι τιμές του πετρελαίου παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις από τότε που τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν ώθησαν την Τεχεράνη να επιβάλει αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μιας διόδου μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αφού έφτασε τα 119 δολάρια το βαρέλι τον περασμένο μήνα, το Brent υποχώρησε κάτω από τα 92 δολάρια την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση δίμηνης κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έπειτα από περισσότερες από έξι εβδομάδες πολέμου.
Παρότι το εύθραυστο μορατόριουμ μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένει επισήμως σε ισχύ έως τις 22 Απριλίου, μόνο 17 πλοία διέσχισαν τα Στενά το Σάββατο, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, έναντι περίπου 130 διελεύσεων ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Η ανακοίνωση της CENTCOM για τον αποκλεισμό
«Οι δυνάμεις της U.S. Central Command (CENTCOM) θα αρχίσουν να εφαρμόζουν αποκλεισμό σε όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια από τις 10:00 ώρα ανατολικής ακτής ΗΠΑ (17:00 ώρα Ελλάδας) στις 13 Απριλίου, σύμφωνα με την προεδρική διακήρυξη.
Όπως επισημαίνεται, «ο αποκλεισμός θα εφαρμοστεί αμερόληπτα εναντίον πλοίων όλων των εθνικοτήτων που εισέρχονται ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και στον κόλπο του Ομάν».
Η CENTCOM διευκρινίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα εμποδίζουν την ελευθερία ναυσιπλοΐας για πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ προς και από λιμάνια άλλων χωρών.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι θα δοθούν πρόσθετες οδηγίες προς την εμπορική ναυτιλία μέσω επίσημων ειδοποιήσεων πριν από την έναρξη του αποκλεισμού.
Οι ναυτιλλόμενοι καλούνται να παρακολουθούν τις σχετικές ανακοινώσεις (Notice to Mariners) και να επικοινωνούν με τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις μέσω του καναλιού επικοινωνίας 16 (bridge-to-bridge) όταν επιχειρούν στον κόλπο του Ομάν και στις προσβάσεις προς το Στενό του Ορμούζ».
«Δυο δάχτυλα» από τη σύναψη συμφωνίας;
Μολονότι διαβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες 20 και πλέον ωρών στην Ισλαμαμπάντ είχαν αρχίσει «καλά» και ότι στα «περισσότερα» ζητήματα οι χώρες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε την αποτυχία της διαπραγμάτευσης στην άρνηση του Ιράν να αποκηρύξει διά παντός την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου — φιλοδοξία που η Τεχεράνη διαψεύδει για δεκαετίες πως έτρεφε ποτέ.
Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος συμμετείχε στις εντατικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, τόνισε από την πλευρά του ότι τα μέρη είχαν φτάσει «δυο δάχτυλα» από τη σύναψη συμφωνίας, αποδίδοντας το ότι δεν κλείστηκε στον «μαξιμαλισμό» των Αμερικανών.
Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ -επίσης παρών στην πακιστανική πρωτεύουσα- αναφέρθηκε νωρίτερα σε «ατμόσφαιρα καχυποψίας και δυσπιστίας» και έκρινε πως ήταν «προφανές» πως δεν θα μπορούσε να συναφθεί συμφωνία σε «μόνο» μια συνάντηση.
Οι ΗΠΑ θα αρχίσουν «διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που αποπειρώνται να εισέλθουν στο ή να εξέλθουν από το στενό του Χορμούζ», ήταν η αντίδραση του προέδρου Τραμπ στην είδηση της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με οποιαδήποτε επιχείρηση αυτής της φύσης στο στενό, που έχει ουσιαστικά κλείσει από το Ιράν αφότου άρχισε ο πόλεμος, δήλωσε στο Fox News πως η Βρετανία «και μερικές άλλες χώρες» θα στείλουν ναρκαλιευτικά.
Το Ιράν «δεν θα υποχωρήσει μπροστά σε καμιά απειλή», αντέταξε ο πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης -ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας- από την πλευρά τους απείλησαν να παγιδεύσουν τους εχθρούς τους σε «θανάσιμη δίνη» και επαναβεβαίωσαν πως έχουν υπό τον «πλήρη έλεγχό τους» τη ναυσιπλοΐα στο στενό, όπου η Τεχεράνη εννοεί να επιβάλλει διόδια στο εξής.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων FARS, δυο δεξαμενόπλοια υπό σημαία Πακιστάν που κατευθύνονταν εκεί έκαναν αναστροφή χθες, ενώ εκατοντάδες άλλα παραμένουν αποκλεισμένα.
«Ελάχιστοι λόγοι υπάρχουν για να θεωρήσουμε ότι οποιοσδήποτε αποκλεισμός θα ανάγκαζε το Ιράν να συνθηκολογήσει. Στην πραγματικότητα, η ανθεκτικότητα που έχει δείξει η χώρα υποδεικνύει το αντίθετο», εκτίμησε ο Ντάνι Κιτρίνοβιτς, ερευνητής του ινστιτούτου μελετών για την εθνική ασφάλεια (INSS) του Τελ Αβίβ, υπογραμμίζοντας ακόμη πως για την εφαρμογή τέτοιων σχεδίων θα απαιτείτο «μαζική και παρατεταμένη ανάπτυξη ναυτικών πόρων».
Οι εχθροπραξίες στον Λίβανο συνεχίζονται
Αν και οι αντιπροσωπείες έφυγαν από το Πακιστάν, δεν έκλεισαν την πόρτα σε ενδεχόμενη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», είπε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς προτού επιβιβαστεί στο αεροσκάφος με το οποίο επέστρεψε στις ΗΠΑ.
Ως προς το δεύτερο κυριότερο μέτωπο του πολέμου, τον Λίβανο, προβλέπεται να γίνουν αύριο Τρίτη συνομιλίες ανάμεσα σε αντιπροσωπείες της Βηρυτού και της Ουάσιγκτον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που ενέκρινε το Ισραήλ υπό πίεση της κυβέρνησης Τραμπ.
Τουλάχιστον έξι άνθρωποι σκοτώθηκαν χθες σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό. Ανάμεσά τους ήταν μέλος ομάδας διάσωσης της λιβανικής Ερυθράς Ημισελήνου.
Αφού τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός ΗΠΑ-Ιράν, το Ισραήλ υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν συμπεριλάμβανε τον Λίβανο, παρά το ότι ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ είχε ανακοινώσει το αντίθετο.
«Ο πόλεμος συνεχίζεται, και μέσα στη ζώνη ασφαλείας στον Λίβανο», ανέφερε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά την πρώτη επίσκεψή του στο νότιο τμήμα της λιβανικής επικράτειας από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, αναφερόμενος στα εδάφη που έχει καταλάβει ο στρατός του.
Ο ομόλογός του στον Λίβανο Ναουάφ Σαλάμ διαβεβαίωσε από την πλευρά του πως η Βηρυτός εργάζεται για να εξασφαλίσει μέσω διαπραγματεύσεων την «πλήρη αποχώρηση» των στρατευμάτων του Ισραήλ από το έδαφος της χώρας του.
O ρόλος του πετρελαίου και οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας
Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει προκαλέσει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις σε χώρες που εξαρτώνται από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, το στενό δεν έχει κλείσει πλήρως, καθώς το Ιράν επιτρέπει τη σταδιακή διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων, επιβάλλοντας τέλη που φθάνουν έως και τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Παράλληλα, επιτρέπει τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το Ιράν εξήγαγε κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως έως τον Μάρτιο, περίπου 100.000 βαρέλια περισσότερα ημερησίως σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Kpler.
Η διακοπή της ροής πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να στερήσει από την Τεχεράνη σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση και τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.
O κίνδυνος νέας αύξησης των τιμών
Παρά τη σημασία του μέτρου, η Ουάσιγκτον εμφανιζόταν μέχρι πρόσφατα επιφυλακτική ως προς την πλήρη διακοπή της διέλευσης πετρελαίου, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των τιμών διεθνώς.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο για δεκαετίες, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ είχε περιορίσει τις εξαγωγές αργού μετά την αποχώρηση από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2018.
Ωστόσο, η άρση ορισμένων περιορισμών τον προηγούμενο μήνα απελευθέρωσε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ποσότητα που σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ επαρκεί για να καλύψει τη συνολική παγκόσμια ζήτηση για περίπου μιάμιση ημέρα.
Διαβάστε ακόμη
Uni Systems: Πώς «θωρακίζεται» για τη μετά RRF εποχή – Τριπλάσιο το ανεκτέλεστο από τα έσοδα
«Μεγάλος αδελφός» για τσιγάρα και ποτά – Τι αλλάζει από 16 Απριλίου
Παγκόσμιος συναγερμός: Το πετρελαϊκό σοκ ξυπνά μνήμες της κρίσης του 1997
Για όλες τις υπόλοιπεςειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα