Μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού εισέρχονται καθημερινά στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω των τροφίμων και των ποτών που καταναλώνουμε, προκαλώντας αυξανόμενο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα για τις πιθανές συνέπειες στην υγεία. Ωστόσο, μια ιδιαίτερα απλή διαδικασία, που μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε σπίτι, φαίνεται ότι θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την έκθεση σε αυτούς τους ρύπους.
Ερευνητές στην Κίνα διαπίστωσαν ότι ο βρασμός του νερού και το φιλτράρισμά του στη συνέχεια μπορούν να μειώσουν την παρουσία νανοπλαστικών και μικροπλαστικών. Μάλιστα, η μέθοδος δεν απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό, καθώς μπορεί να εφαρμοστεί με συνηθισμένα σκεύη κουζίνας, όπως έναν βραστήρα ή μια κατσαρόλα.
Στο πλαίσιο μελέτης που πραγματοποιήθηκε το 2024, οι επιστήμονες εξέτασαν την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης πρακτικής σε διαφορετικές συνθήκες, χρησιμοποιώντας τόσο μαλακό όσο και σκληρό νερό βρύσης, το οποίο έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε μεταλλικά στοιχεία.
Αρχικά, πρόσθεσαν στα δείγματα νανοπλαστικά και μικροπλαστικά και στη συνέχεια έβρασαν το νερό. Ακολούθησε η διαδικασία του φιλτραρίσματος, προκειμένου να απομακρυνθούν τα στερεά κατάλοιπα που δημιουργήθηκαν κατά τη θέρμανση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο συνδυασμός βρασμού και φιλτραρίσματος μπορεί να περιορίσει αισθητά την ποσότητα των πλαστικών σωματιδίων που θα μπορούσαν διαφορετικά να καταλήξουν στον οργανισμό μέσω της κατανάλωσης νερού.
«Τα νανοπλαστικά και μικροπλαστικά (NMPs) στο νερό της βρύσης, τα οποία διαφεύγουν από τα κεντρικά συστήματα επεξεργασίας νερού, προκαλούν παγκόσμια ανησυχία, καθώς ενδέχεται να εγκυμονούν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία», επισημαίνουν οι ερευνητές στη μελέτη τους.
Ανάλογα με τη σύσταση του νερού, η διαδικασία πέτυχε σε ορισμένες δοκιμές απομάκρυνση έως και του 90% των νανοπλαστικών και μικροπλαστικών, με την αποτελεσματικότητα να παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των δειγμάτων.
Ο Ζιμίν Γιου, βιοϊατρικός μηχανικός στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Guangzhou, και οι συνεργάτες του υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη πρακτική θα μπορούσε να αποτελέσει έναν εύκολα εφαρμόσιμο τρόπο περιορισμού της έκθεσης.
Όπως αναφέρουν, «αυτή η απλή μέθοδος βρασμού του νερού μπορεί να απορρυπάνει το νερό της βρύσης από νανοπλαστικά και μικροπλαστικά και ενδέχεται να συμβάλει στον περιορισμό της πρόσληψής τους από τον άνθρωπο μέσω της κατανάλωσης νερού, χωρίς να προκαλεί βλάβες».
Γιατί ο βρασμός αποδίδει καλύτερα στο σκληρό νερό
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας είναι ότι η απομάκρυνση των πλαστικών σωματιδίων αποδείχθηκε πολύ αποτελεσματικότερη στο σκληρό νερό σε σύγκριση με το μαλακό.
Η διαφορά αυτή συνδέεται με την παρουσία μεταλλικών στοιχείων και, κυρίως, με το ανθρακικό ασβέστιο, το οποίο σχηματίζει αποθέσεις αλάτων κατά τη θέρμανση του νερού.
Καθώς το νερό βράζει, τα άλατα που σχηματίζονται μπορούν να εγκλωβίσουν νανοπλαστικά και μικροπλαστικά, δημιουργώντας στερεά κατάλοιπα τα οποία απομακρύνονται ευκολότερα με το κατάλληλο φιλτράρισμα.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η συγκέντρωση ανθρακικού ασβεστίου, τόσο αυξανόταν και η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας.
Ειδικότερα, σε νερό με συγκέντρωση ανθρακικού ασβεστίου 80 mg/L, η απομάκρυνση των πλαστικών σωματιδίων έφτασε το 34%.
Όταν η συγκέντρωση αυξήθηκε στα 180 mg/L, το ποσοστό απομάκρυνσης ανήλθε στο 84%, ενώ σε δείγματα με συγκέντρωση 300 mg/L έφτασε το 90%.
Ακόμη και στο μαλακό νερό, όπου η ποσότητα ανθρακικού ασβεστίου είναι χαμηλότερη και σχηματίζονται λιγότερες αποθέσεις αλάτων, η μέθοδος αποδείχθηκε αποτελεσματική σε μικρότερο βαθμό.
Συγκεκριμένα, περίπου το ένα τέταρτο των νανοπλαστικών και μικροπλαστικών απομακρύνθηκε από τα δείγματα μαλακού νερού.
Πώς απομακρύνονται τα μικροπλαστικά μετά τον βρασμό
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται απλώς με τη θέρμανση του νερού, καθώς καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η απομάκρυνση των στερεών καταλοίπων που σχηματίζονται.
Τα πλαστικά σωματίδια που έχουν εγκλωβιστεί στις αποθέσεις ανθρακικού ασβεστίου μπορούν στη συνέχεια να απομακρυνθούν με ένα απλό φίλτρο, όπως ένα ανοξείδωτο μεταλλικό σουρωτήρι αντίστοιχο με εκείνο που χρησιμοποιείται για την παρασκευή τσαγιού.
Με αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία συνδυάζει δύο διαδοχικά στάδια: τον βρασμό, που ευνοεί τον εγκλωβισμό των σωματιδίων στα άλατα, και το φιλτράρισμα, που απομακρύνει τα κατάλοιπα.
Προκειμένου να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα της μεθόδου και σε πιο απαιτητικές συνθήκες, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν επιπλέον δοκιμές, προσθέτοντας στο νερό ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες νανοπλαστικών.
Και σε αυτές τις περιπτώσεις, παρατηρήθηκε αποτελεσματική μείωση του αριθμού των πλαστικών σωματιδίων, γεγονός που ενίσχυσε τα ευρήματα της αρχικής έρευνας.
Μια καθημερινή συνήθεια που θα μπορούσε να περιορίσει την έκθεση
Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι η κατανάλωση βρασμένου νερού θα μπορούσε να αποτελέσει μια πρακτική μακροπρόθεσμης μείωσης της έκθεσης του ανθρώπου στα νανοπλαστικά και μικροπλαστικά.
Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, «η κατανάλωση βρασμένου νερού φαίνεται να αποτελεί μια εφαρμόσιμη μακροπρόθεσμη στρατηγική για τον περιορισμό της παγκόσμιας έκθεσης στα νανοπλαστικά και μικροπλαστικά».
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι, αν και ο βρασμός του νερού αποτελεί καθιερωμένη συνήθεια σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, σε πολλές άλλες χώρες δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος.
«Η κατανάλωση βρασμένου νερού θεωρείται συχνά τοπική παράδοση και η πρακτική αυτή είναι διαδεδομένη μόνο σε ορισμένες περιοχές», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης θα συμβάλουν στην ευρύτερη υιοθέτηση μιας απλής και οικονομικής πρακτικής, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η παρουσία πλαστικών ρύπων στο περιβάλλον εξακολουθεί να αυξάνεται παγκοσμίως.
Τι μένει να διερευνηθεί για τις επιπτώσεις στην υγεία
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη να πραγματοποιηθούν περισσότερες έρευνες, ώστε να αποσαφηνιστεί σε ποιον βαθμό η συγκεκριμένη πρακτική μπορεί να μειώσει την πραγματική πρόσληψη μικροπλαστικών από τον ανθρώπινο οργανισμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κατά πόσο ο περιορισμός της έκθεσης μέσω του πόσιμου νερού θα μπορούσε να συμβάλει και στη μείωση των πιθανών επιπτώσεων στην υγεία, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο ολοένα περισσότερων επιστημονικών μελετών.
Άλλωστε, τα ευρήματα προκύπτουν από εργαστηριακές δοκιμές σε δείγματα νερού και δεν συνιστούν απόδειξη ότι η κατανάλωση βρασμένου νερού αποτρέπει συγκεκριμένες ασθένειες ή εξαλείφει όλους τους πλαστικούς ρύπους.
Η μελέτη αναδεικνύει, πάντως, μια απλή και δυνητικά χρήσιμη μέθοδο περιορισμού των νανοπλαστικών και μικροπλαστικών στο νερό της βρύσης, η οποία δεν απαιτεί πολύπλοκο ή δαπανηρό εξοπλισμό.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Science & Technology Letters.