«Αυτός είναι ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος που έχω επισκεφθεί σε ολόκληρη τη ζωή μου, είναι εκπληκτικό να παρατηρείς την τεράστια μετακίνηση και διαδοχή των πληθυσμών από τη Νεολιθική περίοδο και έπειτα», δηλώνει ο Βρετανός αρχαιολόγος Ρίτσαρντ Μόρτιμερ. Ο ίδιος συμμετέχει σε μια μεγάλης κλίμακας ανασκαφή που πραγματοποιείται ενόψει της κατασκευής του πυρηνικού εργοστασίου Sizewell C, κοντά στο Λέιστον του Σάφολκ, όπου εντοπίστηκε μια «βασιλική ταφή». Ο Μόρτιμερ ανέφερε: «Πιστεύω πως όσα ανακαλύπτουμε εδώ θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την προϊστορία, αλλά πιθανότατα και, σε έναν βαθμό, τον Μεσαίωνα».
Η αρχαιολογική έρευνα καλύπτει έκταση 370 στρεμμάτων, με περισσότερους από 200 αρχαιολόγους να εργάζονται σε συνολικά 70 διαφορετικά σημεία.
Τα στοιχεία που αποκαλύπτουν την προϊστορία
Η πλειονότητα των ευρημάτων που φέρνουν στο φως οι αρχαιολόγοι σύμφωνα με το BBC είναι λάκκοι που δημιούργησαν οι προϊστορικοί άνθρωποι και αργότερα γέμισαν με διάφορα αντικείμενα, εξηγεί ο Μόρτιμερ, ο οποίος είναι υπεύθυνος μετα-ανασκαφικών εργασιών στην Cotswold Archaeology. Παρότι οι λάκκοι μπορεί να μην φαίνονται ιδιαίτερα εντυπωσιακοί, προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τις περιοχές όπου ζούσαν και δραστηριοποιούνταν άνθρωποι που δεν άφησαν άλλα ίχνη πέρα από τα αντικείμενα που εγκατέλειψαν.
Μέχρι σήμερα έχουν ανασκαφεί τουλάχιστον 1.000 λάκκοι της Νεολιθικής περιόδου (4000 έως 2500 π.Χ.), οι οποίοι έχουν αποκαλύψει πολύτιμα δεδομένα για τους πρώτους γεωργούς του Σάφολκ, που είχαν μετακινηθεί πρόσφατα στην περιοχή από την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Οι πληθυσμοί αυτοί πιθανότατα μετακινούνταν συχνά από τόπο σε τόπο, κόβοντας ξυλεία για φωτιές και κατασκευές σε μια περιοχή και καλλιεργώντας τη γη σε μια άλλη. «Όταν φτάνουν σε μια περιοχή, κατασκηνώνουν για δύο ή τρεις εβδομάδες και στήνουν πρόχειρα καταλύματα. Το πρώτο πράγμα που κάνει κάποιος όταν κατασκηνώνει είναι να ανοίξει έναν λάκκο μακριά από το σημείο όπου μένει», εξήγησε ο Μόρτιμερ.
Ο ίδιος θεωρεί ότι αυτοί οι λάκκοι πιθανότατα λειτουργούσαν ως χώροι υγιεινής, «επειδή είσαι άνθρωπος, χρησιμοποιείς την κοινή λογική και δεν θέλεις την τουαλέτα δίπλα στον χώρο διαμονής σου». Στο ξηρό έδαφος της ανατολικής περιοχής του Σάφολκ δεν έχουν διατηρηθεί οργανικά κατάλοιπα, ωστόσο δίπλα στους χώρους απόρριψης εντοπίστηκαν άλλοι λάκκοι με σπασμένα αγγεία, κομμάτια πυρόλιθου και ίχνη από εστίες φωτιάς.
Τα ευρήματα χρονολογούνται σε μια περίοδο περίπου 200 ετών — από το 3700 έως το 3500 π.Χ. — και στη συνέχεια σταματούν να εμφανίζονται, γεγονός που υποδηλώνει ότι είτε άλλαξαν οι γεωργικές πρακτικές είτε η γη είχε εξαντληθεί.
Οι σπάνιες καλύβες
Ένα ακόμη ιδιαίτερα σπάνιο εύρημα είναι μια καλύβα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (περίπου 2000 π.Χ.). «Γνωρίζω μόνο δύο ακόμη παρόμοιες, οι οποίες βρίσκονται στο Μπράντλεϊ Φεν, στο βόρειο Κέιμπριτζσαϊρ», ανέφερε. Όπως και στην περίπτωση των ευρημάτων στο Κέιμπριτζσαϊρ, οι τρύπες από τους πασσάλους της καλύβας είχαν γεμίσει με καμένους πυρόλιθους και θραύσματα κεραμικών, αφού η κατασκευή είτε καταστράφηκε από φωτιά είτε κάηκε σκόπιμα.
Η συγκεκριμένη ανασκαφή μεγάλης κλίμακας έδωσε στους αρχαιολόγους τη δυνατότητα να μελετήσουν την αγροτική έκταση που κάποτε ανήκε στο μεσαιωνικό Αββαείο του Λέιστον. Ο Μόρτιμερ σημείωσε ότι συνήθως οι ανασκαφές σε μοναστηριακές εγκαταστάσεις επικεντρώνονται στα κτίρια που έχουν διασωθεί.
«Εδώ μπορούμε να δούμε από πού προέρχονταν τα έσοδά τους, πού βρίσκονταν οι άνθρωποί τους, τι δραστηριότητες είχαν, αλλά και πώς αξιοποιούσαν τη γη τους — και αυτό είναι κάτι νέο και εξαιρετικά ενδιαφέρον», δήλωσε. Έχουν εντοπιστεί εκατοντάδες μεσαιωνικοί φούρνοι, οι οποίοι, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο, πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για την ξήρανση γεωργικών προϊόντων που προορίζονταν για εμπορική χρήση.
Στα σημαντικότερα προηγούμενα ευρήματα περιλαμβάνονται ένας «εξαιρετικός» θησαυρός με 321 ασημένια νομίσματα του 11ου αιώνα, καθώς και ένα αγγλοσαξονικό νεκροταφείο που περιείχε την «πριγκιπική» ταφή ενός αλόγου. Ωστόσο, ο Μόρτιμερ υπογραμμίζει ότι δεν είναι οι μεμονωμένες ανακαλύψεις αυτές που τον εντυπωσιάζουν περισσότερο.
«Αυτό που με συναρπάζει είναι ότι διαθέτεις μια τόσο τεράστια έκταση γης, την οποία μπορείς να ανασκάψεις και να αποκαλύψεις σε τέτοια κλίμακα σε μία μόνο τοποθεσία, βλέποντας όλα όσα περιέχει — κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ ξανά», εξήγησε. «Κάνω ανασκαφές στην Ανατολική Αγγλία εδώ και 30 χρόνια — και για 10 χρόνια σε άλλες περιοχές — και αυτή η εμπειρία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπω όλα όσα έχω κάνει μέχρι σήμερα στη ζωή μου εδώ. Και αυτό είναι πραγματικά συναρπαστικό».
Διαβάστε ακόμη
Το νέο σχέδιο για τη βιομηχανία: Οι μεταρρυθμίσεις, οι επενδύσεις και οι νέες προτεραιότητες
Δεκαπενταύγουστος 2026: Υψηλές προκρατήσεις στις βραχυχρόνιες μισθώσεις (πίνακες)
«Φαέθων»: Εισέρχεται σε φάση υλοποίησης το πρωτοποριακό mega φωτοβολταικό στο Δομοκό
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα