Σε μια κρίσιμη καμπή εισέρχονται οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, με τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, να θέτει στους Ευρωπαίους ηγέτες το ζήτημα του τεράστιου οικονομικού κόστους της σύγκρουσης, την ώρα που ο Ουκρανός Πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα ένταξης της χώρας του στο ΝΑΤΟ.
Οι τοποθετήσεις έρχονται στον απόηχο της ιστορικής τριμερούς συνόδου του Τραμπ με τον Ρώσο Πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν, και τον Κινέζο Πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ, στη Σεντζέν, αλλά και των διαβουλεύσεων που ακολούθησαν στο Βερολίνο με τη συμμετοχή των συμμάχων του Κιέβου.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται πλέον δύο αλληλένδετα ζητήματα: οι όροι μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας και οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα εξασφαλίσουν ότι η Ουκρανία δεν θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα ρωσική επίθεση.
Τραμπ προς Ευρωπαίους: Ξοδεύετε πάρα πολλά χρήματα για τον πόλεμο
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε το Σάββατο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ντόναλντ Τραμπ επισήμανε σε Ευρωπαίους ηγέτες ότι οι χώρες τους δαπανούν υπερβολικά μεγάλα ποσά για τη στήριξη της Ουκρανίας, τα οποία θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στις εγχώριες ανάγκες τους εφόσον επιτευχθεί ειρήνη με τη Ρωσία.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος πραγματοποίησε τηλεφωνική παρέμβαση την Πέμπτη, κατά τη διάρκεια συνάντησης της Συμμαχίας των Προθύμων στο Βερολίνο, μετά τις συνομιλίες του με τον Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα.
«Είπε ότι η Ευρώπη ξοδεύει πάρα πολλά χρήματα και ότι θα μπορούσαν να τα δαπανήσουν στις χώρες τους μετά το τέλος του πολέμου», ανέφερε ο Ζελένσκι, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Κίεβο.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι η συγκεκριμένη τοποθέτηση «δεν ακούστηκε σαν απειλή», επιχειρώντας να αποσυνδέσει τις αμερικανικές επισημάνσεις για το οικονομικό βάρος του πολέμου από ενδεχόμενες πιέσεις προς το Κίεβο.
Οι δηλώσεις Τραμπ εντάσσονται στην προσπάθεια της Ουάσιγκτον να επιταχύνει τη διπλωματική διαδικασία, μετά την επανέναρξη των συνομιλιών με τη Ρωσία αυτόν τον μήνα, ύστερα από εννέα μήνες διακοπής.
Ζελένσκι: Δεν πιστεύω ότι ο Πούτιν είναι έτοιμος για συμβιβασμούς
Παρά την αισιοδοξία που εξέφρασε ο Τραμπ μετά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου μέσω της διπλωματίας, ο Ζελένσκι εμφανίστηκε σαφώς πιο επιφυλακτικός.
«Διατηρώ περισσότερες επιφυλάξεις από τους Αμερικανούς για το κατά πόσο είναι έτοιμος να προχωρήσει σε συμβιβασμούς», δήλωσε, προσθέτοντας ότι έχει μεταφέρει την εκτίμησή του και στην αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα.
Βασικό εμπόδιο εξακολουθεί να αποτελεί η απαίτηση της Μόσχας να παραχωρήσει η Ουκρανία το σύνολο της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς ως προϋπόθεση για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο Ζελένσκι έχει απορρίψει κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο, υπογραμμίζοντας ότι χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες έχουν χάσει τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι τα συγκεκριμένα εδάφη από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022.
Από την πλευρά του, ο Πούτιν κατηγόρησε την Πέμπτη το Κίεβο και την Ευρώπη για απροθυμία συμβιβασμού, επιβεβαιώνοντας το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές.
Στο τραπέζι εγγυήσεις ασφαλείας τύπου ΝΑΤΟ
Την ίδια ώρα, η συζήτηση για το μέλλον της Ουκρανίας αποκτά νέα διάσταση, καθώς επανέρχεται το ενδεχόμενο παροχής εγγυήσεων ασφαλείας αντίστοιχων με εκείνες που απολαμβάνουν τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.
«Ασφαλώς, η Ουκρανία επιθυμεί διακαώς να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντας την ένταξη στη Συμμαχία μία από τις πλέον προφανείς εγγυήσεις για την ασφάλεια της χώρας του.
Το ζήτημα επανέρχεται παρά το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον έχει αποκλείσει από το 2025 την προοπτική ουκρανικής ένταξης στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Ωστόσο, κατά τη συνάντηση του Βερολίνου, ο Αμερικανός απεσταλμένος, Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να εξετάσουν την παροχή εγγύησης ασφαλείας ανάλογης με εκείνη που προβλέπει το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού.
Το συγκεκριμένο άρθρο αποτελεί θεμέλιο της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, καθώς προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των συμμάχων.
Η πιθανότητα εφαρμογής ενός ανάλογου μηχανισμού για την Ουκρανία, ακόμη και χωρίς επίσημη ένταξη στο ΝΑΤΟ, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των δυτικών διαβουλεύσεων.
Ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, τάχθηκε υπέρ της επανέναρξης της συζήτησης για την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία.
Μάλιστα, το Μέγαρο των Ηλυσίων εκτίμησε ότι η παροχή προστασίας «τύπου Άρθρου 5» θα ισοδυναμούσε ουσιαστικά με ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αναδεικνύοντας τη βαρύτητα μιας τέτοιας απόφασης.
Νέος γύρος συνομιλιών – Η πρόταση Ζελένσκι για συνάντηση με Πούτιν στο Μαϊάμι
Ο Ουκρανός Πρόεδρος χαιρέτισε τις ανακοινώσεις της αμερικανικής πλευράς για συμμετοχή της Ευρώπης ως ισότιμου εταίρου στην ειρηνευτική διαδικασία.
Οι συνομιλίες επανεκκίνησαν αυτόν τον μήνα στο Άμπου Ντάμπι, ωστόσο παραμένουν ανοιχτά βασικά ζητήματα σχετικά με την ατζέντα και το χρονοδιάγραμμα της επόμενης συνάντησης.
Ο Ζελένσκι εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον θα επιδιώξει να πραγματοποιηθεί ο νέος γύρος όσο το δυνατόν συντομότερα, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι η Μόσχα θα επιχειρήσει να καθυστερήσει τη διαδικασία.
«Είμαι βέβαιος ότι η Ρωσία θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να αναβάλει για λίγο μια τέτοια συνάντηση», σημείωσε.
Παράλληλα, επανέλαβε την ετοιμότητά του να συμμετάσχει στη σύνοδο της G20 που προγραμματίζεται για τον επόμενο μήνα στο Μαϊάμι, με οικοδεσπότη τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο ίδιος δήλωσε ότι θα ήταν διατεθειμένος να πραγματοποιήσει ακόμη και απευθείας συνομιλίες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει πρόσκληση.
Νέοι βομβαρδισμοί και βρετανικό μήνυμα στήριξης στο Κίεβο
Οι διπλωματικές διεργασίες εξελίσσονται ενώ οι ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία συνεχίζονται με ιδιαίτερη ένταση.
Ο Ζελένσκι κατήγγειλε νέους βομβαρδισμούς εναντίον πολιτικών στόχων στην Κρίβι Ριχ, τη γενέτειρά του, όπου σκοτώθηκαν τουλάχιστον δύο άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ένα επτάχρονο αγόρι.
Οι επιθέσεις ακολούθησαν τις προειδοποιήσεις του Πούτιν για αντίποινα μετά τα ουκρανικά πλήγματα στη γέφυρα που συνδέει την κατεχόμενη και προσαρτημένη από τη Ρωσία Κριμαία με την περιφέρεια του Κρασνοντάρ.
Ο Ρώσος Πρόεδρος είχε υποστηρίξει ότι η γέφυρα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για πολιτικές μετακινήσεις, ισχυρισμό που απέρριψε ο Ζελένσκι, επικαλούμενος φωτογραφίες στρατιωτικών οχημάτων που τη διασχίζουν.
Και οι δύο πλευρές αρνούνται ότι στοχοποιούν σκόπιμα πολιτικές υποδομές.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την επίσκεψη του Βρετανού υπουργού Άμυνας, Γουές Στρίτινγκ, στο Κίεβο, θεωρώντας την ένδειξη αλληλεγγύης μετά τους πρόσφατους ρωσικούς βομβαρδισμούς.
Ο Βρετανός υπουργός υποστήριξε ότι δεν έχει νόημα ο Πούτιν να χρησιμοποιεί τη γλώσσα της ειρήνης στις διεθνείς συνόδους κορυφής, όταν οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να βομβαρδίζουν πολιτικές υποδομές.
Παράλληλα, χαρακτήρισε «εξωφρενική πρόκληση» την πρόσφατη παραβίαση του πολωνικού εναέριου χώρου, η οποία, σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, πιθανότατα πραγματοποιήθηκε με δύο πυραύλους και ένα drone.
«Η καλύτερη απάντηση είναι να κάνουμε περισσότερα για να στηρίξουμε την Ουκρανία», τόνισε, καλώντας τους συμμάχους να ενισχύσουν τη βοήθειά τους προς το Κίεβο.
Η συζήτηση για την ειρήνη παραμένει έτσι ανοιχτή σε δύο επίπεδα: από τη μία πλευρά βρίσκεται η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να επιταχύνει μια συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο και θα περιορίσει το οικονομικό βάρος για τη Δύση. Από την άλλη, το Κίεβο επιμένει ότι χωρίς ισχυρές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας, οποιαδήποτε συμφωνία θα κινδυνεύει να αποδειχθεί προσωρινή.
