Η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μία νέα, πρωτοφανή απειλή καθώς η εξαφάνιση ειδών αυτή τη φορά δεν οφείλεται σε αστεροειδείς ή ηφαιστειακές εκρήξεις, αλλά στην επιταχυνόμενη επίδραση ενός μοναδικού είδους, του ανθρώπου, που τροποποιεί δραματικά την ατμόσφαιρα, τους ωκεανούς και τα οικοσυστήματα με ρυθμούς που ξεπερνούν την ικανότητα προσαρμογής των υπόλοιπων ειδών.
Το απολιθωματικό αρχείο καταγράφει πέντε μεγάλες μαζικές εξαφανίσεις στην ιστορία της Γης, όπου πάνω από το 75% των ειδών χάθηκαν σε γεωλογικά σύντομο διάστημα – λιγότερο από 2,8 εκατομμύρια χρόνια. Αυτές είναι η εξαφάνιση στο τέλος του Ορδοβίσιου, η Ύστερη Δεβόνια, η «Μεγάλη Εξαφάνιση» του Πέρμιου, η εξαφάνιση του Τριαδικού και το γεγονός K-Pg που τερμάτισε την Κρητιδική περίοδο. Κάθε γεγονός συνδέθηκε με φυσικά φαινόμενα – παγετώνες, αποξυγόνωση των θαλασσών, ηφαιστειακή δραστηριότητα ή πρόσκρουση αστεροειδούς – και ακολουθήθηκε από μακρά περίοδο ανασύστασης των οικοσυστημάτων.
Σήμερα, επιστήμονες όπως οι Gerardo Ceballos και Paul Ehrlich υποστηρίζουν ότι η Γη βρίσκεται ήδη στα πρώτα στάδια μιας έκτης μαζικής εξαφάνισης. Η βασική αιτία είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα: μετατροπή του μισού της κατοικήσιμης ξηράς σε γεωργική και αστική χρήση, αύξηση των ατμοσφαιρικών ρύπων και του CO₂, οξίνιση των ωκεανών και εισαγωγή ξενικών ειδών, καθώς και υπερβολική εκμετάλλευση της άγριας πανίδας. Ο ρυθμός εξαφάνισης σπονδυλωτών είναι σήμερα 8 έως 100 φορές υψηλότερος από τον φυσικό ιστορικό ρυθμό.
Ωστόσο, η επιστημονική συζήτηση δεν έχει κλείσει. Ερευνητές όπως οι John Wiens και Kristen Saban τονίζουν ότι η σημερινή κρίση δεν πληροί τεχνικά τον ορισμό μαζικής εξαφάνισης, καθώς λιγότερο από το 2% των γενών θηλαστικών έχουν χαθεί τα τελευταία 500 χρόνια, με την κύρια απώλεια να εντοπίζεται στα ασπόνδυλα.
Παρά τις διαφωνίες στην ταξινομική προσέγγιση, υπάρχει συμφωνία ότι οι απώλειες βιοποικιλότητας είναι πρωτοφανείς σε ανθρώπινο χρονικό κλίμακα, οφείλονται κυρίως σε ανθρωπογενείς παράγοντες και ότι η πορεία της απώλειας επιταχύνεται, αφήνοντας είδη λειτουργικά εξαφανισμένα σε πολλά οικοσυστήματα.
Συνολικά, η σημερινή κρίση σηματοδοτεί την πρώτη φορά στην ιστορία της Γης που η ανθρώπινη δραστηριότητα είναι η βασική κινητήριος δύναμη για την εξαφάνιση ειδών, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση και την προστασία της βιοποικιλότητας.
Διαβάστε ακόμη
Σαφάρι της εφορίας σε αναδρομικά και συντάξεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα