Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι έχει δώσει εντολή στους εκπροσώπους του να μην επισπεύσουν οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν, καθώς η κυβέρνησή του επιχείρησε να μετριάσει τις προσδοκίες για μια άμεση διπλωματική εξέλιξη στον τρίμηνο πόλεμο, προσδοκίες που είχαν ενισχυθεί μόλις μία ημέρα νωρίτερα.
Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα «παραμείνει πλήρως σε ισχύ μέχρι να επιτευχθεί, να πιστοποιηθεί και να υπογραφεί συμφωνία», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social. «Και οι δύο πλευρές πρέπει να πάρουν τον χρόνο τους και να το κάνουν σωστά», πρόσθεσε.
Όπως μεταδίδει το Reuters, δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από την ιρανική κυβέρνηση. Ωστόσο, το πρακτορείο Tasnim, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, μετέδωσε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να μπλοκάρουν ορισμένα σημεία μιας πιθανής συμφωνίας, μεταξύ των οποίων το αίτημα της Τεχεράνης για αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.
Μία ημέρα νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευτεί» ένα μνημόνιο κατανόησης για ειρηνευτική συμφωνία που θα οδηγούσε στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τη σύγκρουση περνούσε το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε αρκετά δύσκολα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο πόλεμος του Ισραήλ στον Λίβανο με τη φιλοϊρανική Χεζμπολάχ, καθώς και οι απαιτήσεις της Τεχεράνης για άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα έσοδα πετρελαίου που βρίσκονται σε ξένες τράπεζες.
Συγκρατημένη αισιοδοξία από Ρούμπιο
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία για το ενδεχόμενο η Ουάσιγκτον να έχει «νέα», ίσως ακόμη και εντός της ημέρας, όσον αφορά υπό διαπραγμάτευση σχέδιο συμφωνίας προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος με το Ιράν.
«Περιμέναμε ότι θα είχαμε νέα χθες βράδυ, ίσως σήμερα (Δευτέρα), αλλά δεν θα προκαταλάβω τίποτα», είπε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος βρίσκεται Μάρκο Ρούμπιο: Πιθανή σύναψη συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν «σήμερα» στο Νέο Δελχί, αναφερόμενος στην πιθανότητα σύναψης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου που άρχισε με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.
Διαπραγμάτευση για τις λεπτομέρειες
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι καμία συμφωνία δεν επρόκειτο να υπογραφεί την Κυριακή, εξηγώντας ότι το ιρανικό σύστημα «δεν κινείται αρκετά γρήγορα». Ωστόσο, περιέγραψε αυτό που χαρακτήρισε ως το τελευταίο περίγραμμα των διαπραγματεύσεων.
Ο αξιωματούχος, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφερε ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει «επί της αρχής» να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, με αντάλλαγμα οι Ηνωμένες Πολιτείες να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους και να προχωρήσει η Τεχεράνη στη διάθεση του εμπλουτισμένου ουρανίου της.
Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θεωρούν πως ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει εγκρίνει το βασικό πλαίσιο της συμφωνίας.
Δεν υπήρξε άμεση επιβεβαίωση από την ιρανική πλευρά ούτε περαιτέρω διευκρίνιση για το τι ακριβώς σημαίνει συμφωνία «επί της αρχής».
Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει αρχικά την επαναλειτουργία των Στενών και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Οι διαπραγματεύσεις για τις λεπτομέρειες των πυρηνικών μέτρων, όπως είπε, θα απαιτήσουν περισσότερο χρόνο.
Παράλληλα, απέρριψε τις εκτιμήσεις ότι το Ιράν δεν έχει αποδεχθεί την απομάκρυνση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του. «Το ζήτημα είναι το πώς», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε την Κυριακή ότι το προτεινόμενο πλαίσιο θα δίνει στους διαπραγματευτές προθεσμία 60 ημερών για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία.
Ιρανικές πηγές είχαν δηλώσει στο Reuters ότι σε επόμενα στάδια θα μπορούσαν να βρεθούν «ρεαλιστικές φόρμουλες» για την επίλυση της διαφωνίας σχετικά με τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, μεταξύ άλλων μέσω αραίωσης του υλικού υπό την επίβλεψη της υπηρεσίας πυρηνικής ενέργειας του ΟΗΕ.
Το Ιράν αρνείται εδώ και χρόνια τις κατηγορίες ΗΠΑ και Ισραήλ ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα στον εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς, αν και το επίπεδο καθαρότητας που έχει επιτύχει υπερβαίνει κατά πολύ αυτό που απαιτείται για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Ο Τραμπ, του οποίου η δημοτικότητα έχει δεχθεί πιέσεις λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στις τιμές ενέργειας στις ΗΠΑ και ο οποίος έχει βρεθεί αντιμέτωπος με πρωτοβουλίες του Κογκρέσου για περιορισμό των πολεμικών του εξουσιών, έχει επανειλημμένα προβάλει την προοπτική συμφωνίας που θα τερμάτιζε τη σύγκρουση που ξεκίνησαν ΗΠΑ και Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Μια εύθραυστη εκεχειρία βρίσκεται σε ισχύ από τις αρχές Απριλίου.
Οι τιμές πετρελαίου υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα δύο εβδομάδων στην αρχή της εβδομάδας, με το Brent να καταγράφει πτώση άνω του 4% στα 98,83 δολάρια το βαρέλι — για πρώτη φορά κάτω από τα 100 δολάρια σε ενδοσυνεδριακή διαπραγμάτευση από τις αρχές Μαΐου — ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε στα 92,03 δολάρια, επίσης με απώλειες άνω του 4%.
Καθώς περισσότερες λεπτομέρειες για την πιθανή συμφωνία έγιναν γνωστές μέσα στο Σαββατοκύριακο, επικριτές, μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο και Δημοκρατικοί βουλευτές, υποστήριξαν ότι η πρόταση δεν προσφέρει πολλά περισσότερα από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν του 2015, που είχε διαπραγματευτεί ο πρώην Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και από την οποία ο Τραμπ αποχώρησε κατά την πρώτη του θητεία.
Ο Κρις Βαν Χόλεν, Δημοκρατικός γερουσιαστής και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, δήλωσε ότι τα βασικά σημεία της συμφωνίας, όπως έχουν παρουσιαστεί, ισοδυναμούν ουσιαστικά με «επιστροφή στο προπολεμικό status quo» με το Ιράν.
«Νομίζω ότι αυτό ήταν λάθος χειρισμός», είπε ο Βαν Χόλεν στην εκπομπή «Fox News Sunday». «Όταν σκάβεις μια τρύπα, πρέπει να σταματήσεις να σκάβεις, και φαίνεται ότι ίσως αυτό κάνουμε τελικά».
Ο Τραμπ, που έχει επίσης δεχθεί επικρίσεις από συντηρητικούς «γεράκια» για τη διάθεσή του να συμβιβαστεί με το Ιράν, αντέδρασε έντονα.
«Αν κάνω συμφωνία με το Ιράν, θα είναι μια καλή και σωστή συμφωνία… Μην ακούτε λοιπόν τους αποτυχημένους που ασκούν κριτική για κάτι που δεν γνωρίζουν», έγραψε ο Τραμπ σε νέα ανάρτησή του στο Truth Social.
Σε ένα ακόμη πιθανό σημείο τριβής, Ιρανός στρατιωτικός σύμβουλος του Χαμενεΐ δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει το νόμιμο δικαίωμα να διαχειρίζεται τα Στενά του Ορμούζ, αν και δεν ήταν σαφές αν αυτό σημαίνει ότι θα συνεχίσει να αποφασίζει ποια πλοία θα μπορούν να διέρχονται.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι 33 πλοία πέρασαν από τα Στενά τις τελευταίες 24 ώρες έπειτα από άδεια της Τεχεράνης, αριθμός πολύ χαμηλότερος από τα περίπου 140 πλοία που διέρχονταν καθημερινά πριν από τον πόλεμο.
Οποιαδήποτε συμφωνία που θα ενισχύει την εύθραυστη εκεχειρία θα μπορούσε να προσφέρει ανακούφιση στις αγορές, χωρίς όμως να τερματίσει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, η οποία έχει αυξήσει το κόστος καυσίμων, λιπασμάτων και τροφίμων.
Ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει τώρα, η πλήρης αποκατάσταση των ροών μέσω των Στενών δεν αναμένεται πριν από το πρώτο ή δεύτερο τρίμηνο του 2027, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο επικεφαλής της Abu Dhabi National Oil Company.
Οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί στο Ιράν προκάλεσαν τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων πριν ανασταλούν στις αρχές Απριλίου.
Το Ισραήλ έχει επίσης σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους και έχει εκτοπίσει εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους στον Λίβανο, τον οποίο εισέβαλε επιδιώκοντας να πλήξει τη Χεζμπολάχ. Ιρανικά πλήγματα κατά του Ισραήλ και γειτονικών κρατών του Κόλπου έχουν επίσης προκαλέσει δεκάδες θανάτους.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα