Ενώ έχει περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τη ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ, το Ιράν έχει δημιουργήσει αθόρυβα ένα de facto διάδρομο ασφαλούς ναυσιπλοΐας βόρεια του νησιού Λαράκ, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να αξιοποιήσει οικονομικά τον έλεγχό της επί της σημαντικότερης αρτηρίας μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο.
Η κυκλοφορία μέσω των Στενών έχει μειωθεί κατά 90% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, με το Ιράν να στοχεύει πλοία που προσπαθούν να διέλθουν από τη θαλάσσια οδό, προκαλώντας μία από τις πιο καταστροφικές ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Επιλεγμένα πλοία κατευθύνονται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων κοντά στο νησί Λαράκ — ανοικτά των ακτών της πόλης Μπαντάρ Αμπάς — όπου το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και οι λιμενικές αρχές ελέγχουν κάθε πλοίο πριν του επιτρέψουν τη διέλευση.
Παράλληλα, το ιρανικό κοινοβούλιο ψήφισε νομοσχέδιο για την επισημοποίηση της είσπραξης διοδίων από τα πλοία που διέρχονται από το στενό — ένα μέτρο που θα θεσμοθετήσει τον οικονομικό έλεγχο της Τεχεράνης επί του σημείου συμφόρησης.
Τουλάχιστον δύο πλοία που διέσχισαν τα στενά κατέβαλαν τέλος στις ιρανικές αρχές, με την πληρωμή να διευθετείται σε κινεζικά γιουάν, σύμφωνα με την Lloyd’s.
Καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στην πέμπτη εβδομάδα διάρκειάς της, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν δώσει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με το αν διαπραγματεύονται σοβαρά για να τερματίσουν τον πόλεμο.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από το Ιράν σε «δύο ή τρεις εβδομάδες» και φάνηκε να κηρύσσει νίκη. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκί επιβεβαίωσε ότι είχαν ανταλλαγεί μηνύματα με τις ΗΠΑ, αλλά αυτά δεν συνιστούσαν «διαπραγματεύσεις».
Πώς λειτουργεί το σύστημα
Σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence, οι πλοιοκτήτες προσεγγίζουν πρώτα μεσάζοντες που συνδέονται με το IRGC και υποβάλλουν λεπτομερή τεκμηρίωση, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού του πλοίου στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, των ονομάτων του πληρώματος και του τελικού προορισμού. Το IRGC ελέγχει τις πληροφορίες και, εάν εγκριθούν, εκδίδει έναν κωδικό άδειας διέλευσης και οδηγίες δρομολόγησης.
Μόλις ένα πλοίο εισέλθει στα ιρανικά ύδατα, οι διοικητές του IRGC το καλούν μέσω των ναυτικών ραδιοκαναλιών για να ζητήσουν τον κωδικό άδειας διέλευσης. Εάν εγκριθεί, ένα ιρανικό σκάφος συνοδεύει το πλοίο μέσα από τα χωρικά ύδατα γύρω από το νησί Λαράκ. Τα πλοία που δεν περνάνε τον έλεγχο απομακρύνονται.
Η ταυτοποίηση της ιδιοκτησίας των πλοίων περιπλέκεται από τα πολλαπλά επίπεδα μέσω των οποίων τα πλοία είναι νηολογημένα ενώ η εθνικότητα των μελών του πληρώματος και οι τελικοί προορισμοί προσθέτουν ακόμη μεγαλύτερη αδιαφάνεια.
Από τις καταγεγραμμένες διελεύσεις, η πλειοψηφία αφορούσε πλοία συνδεδεμένα με το Ιράν, την Ελλάδα και την Κίνα, ενώ μερικά πλοία συνδεδεμένα με το Πακιστάν και την Ινδία πραγματοποίησαν επίσης τη διέλευση.
Αρκετές κυβερνήσεις — συμπεριλαμβανομένων της Ινδίας, του Πακιστάν, του Ιράκ, της Μαλαισίας και της Κίνας — φέρεται να βρίσκονται σε άμεσες συνομιλίες με την Τεχεράνη για τον συντονισμό των διελεύσεων μέσω του συστήματος ελέγχου του IRGC.
Χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας που έχουν υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα από την κρίση εφοδιασμού καυσίμων, όπως η Μαλαισία και η Ταϊλάνδη, φέρεται επίσης να έχουν εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις από το Ιράν για την ασφαλή διέλευση των πλοίων τους μετά από διπλωματική παρέμβαση στην Τεχεράνη.
Η διεκδίκηση ελέγχου από το Ιράν επί μιας διεθνώς αναγνωρισμένης ναυτιλιακής διαδρομής έρχεται σε αντίθεση με τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι απίθανο να τύχει υποστήριξης από τις γειτονικές χώρες, δήλωσαν αναλυτές στο CNBC.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, το Ιράν δεν έχει νομική εξουσία να επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Τέλος, οι συγκρίσεις των Στενών του Ορμούζ με τις διώρυγες του Σουέζ και του Παναμά στερούνται βάσης. Τόσο η Διώρυγα του Σουέζ όσο και η Διώρυγα του Παναμά, οι οποίες επιβάλλουν τέλη διέλευσης στα πλοία, έχουν κατασκευαστεί, συντηρούνται και λειτουργούν από κυρίαρχα κράτη και δεν έχουν σχηματιστεί φυσικά — μια νομική διάκριση που παρέχει στους διαχειριστές τους το δικαίωμα να επιβάλλουν διόδια για την κάλυψη των δαπανών κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας.
Η Αρχή της Διώρυγας του Παναμά επιβάλλει τέλη με βάση το μέγεθος και τον τύπο των πλοίων που χρησιμοποιούν τη διώρυγα και οι τιμές είναι ομοιόμορφες, αμερόληπτες και χωρίς διακρίσεις, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Διαβάστε ακόμη
Επιχείρηση «σβήστε τα φώτα» στο Δημόσιο – Στο προσκήνιο ξανά ο μηχανισμός εξοικονόμησης ενέργειας
Γιάννης Αληγιζάκης: «Το ράλι του ντίζελ απειλεί την οικονομία»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα