Στενά του Ορμούζ: Γιατί το Ιράν ζητάει να επιβληθούν «διόδια» σε όλα τα πλοία (tweets)

Ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την παγκόσμια οικονομία επιχειρεί να δημιουργήσει το Ιράν, προωθώντας την ιδέα επιβολής «διοδίων» στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Η πρόταση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο της ιρανικής πλευράς, γνωστό ως «Πρωτόκολλο των Στενών του Ορμούζ» (Strait of Hormuz protocol), το οποίο αποτελεί μέρος της διαπραγματευτικής πρότασης 10 σημειών προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Το πρωτόκολλο προβλέπει ότι η διέλευση πλοίων θα μπορούσε να υπόκειται σε όρους, άδειες ή και οικονομική επιβάρυνση.

«Διόδια» για πολεμικές αποζημιώσεις

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, η κυκλοφορία στα Στενά είναι αδιάλειπτη, χωρίς καμία χώρα να χρεώνει τέλη για τη διέλευση. Υπήρξαν κίνδυνοι για τη ναυτιλία κατά καιρούς, από τον Πόλεμο του Κόλπου του 1990 έως τις απειλές από το Ιράν στα μέσα της δεκαετίας του 2010, ωστόσο, η ναυσιπλοΐα συνεχίστηκε αν και με υψηλότερο κόστος ασφάλισης.

Η ιδέα των «διοδίων» συνδέεται- τουλάχιστον σε πρώτη φάση- με το κόστος του πολέμου και την αξίωση της Τεχεράνης για καταβολή αποζημιώσης.

Σύμφωνα με την ιρανική κυβέρνηση, οι ζημιές στην χώρα από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις ανέρχονται σε περίπου 270 δισ. δολάρια.

Η εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης, Φατεμέχ Μοχατζερανί, σε συνέντευξή της στο ρωσικό πρακτορείο RIA Novosti, δήλωσε ότι το θέμα των αποζημιώσεων τέθηκε στις πρόσφατες συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον στο Πακιστάν και θα παραμείνει βασικό αίτημα σε κάθε επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων στο AP, το Ιράν έχει θέσει το ζήτημα της αποζημίωσης μέσω του «Πρωτοκόλλου των Στενών του Ορμούζ», το οποίο θα προβλέπει φόρο στα πλοία που διέρχονται από την πλωτή οδό. Το σχέδιο δεν έχει δημοσιευτεί πλήρως, αλλά τα ιρανικά μέσα αναφέρουν ότι το Ιράν εξετάζει ένα σχέδιο για χρέωση έως και 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά πλοίο, έσοδα που θα μοιράζεται με το Ομάν, που βρίσκεται στην απέναντι πλευρά των Στενών.

Άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρεώνει 1 δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου που μεταφέρεται.

Η «κοινοπραξία» με τις ΗΠΑ

Σύμφωνα με το Reuters, εν μέσω των συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός, η Τεχεράνη επιδίωξε να επισημοποιήσει τον έλεγχο στα Στενά προτείνοντας τέλη ή διόδια για τα πλοία που διέρχονται, πρόταση που απέρριψε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως μεταδίδει το Aljazeera, και το Ομάν απέρριψε την ιδέα, με τον υπουργό Μεταφορών της χώρας, Σαΐντ Αλ-Μααουάλι, να σημειώνει ότι το Ομάν «έχει υπογράψει όλες τις διεθνείς συμφωνίες θαλάσσιων μεταφορών» που απαγορεύουν την είσπραξη τελών.

Ο Τζόναθαν Καρλ του ABC News ρώτησε τον Τραμπ αν ενέκρινε το σχέδιο του Ιράν να χρεώνει τέλη στα πλοία για τη διέλευσή τους από τα Στενά.
«Σκεφτόμαστε να το κάνουμε ως κοινοπραξία (joint venture)» απάντησε ο Τραμπ, σύμφωνα με ανάρτηση του Καρλ στο X. «Είναι ένας τρόπος να το ασφαλίσουμε – να το ασφαλίσουμε επίσης από πολλούς άλλους ανθρώπους. Είναι κάτι όμορφο».

Το Ιράν ως ρυθμιστής των διεθνών ενεργειακών ροών

Ο Κόλπος δεν διαθέτει ολοκληρωμένα πλαίσια και πρωτόκολλα θαλάσσιας ασφάλειας, επισημαίνει σχετική ανάλυση το think tank, Chatham House:
«Για παράδειγμα, το Ιράν δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Και τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, το Ιράν και άλλα κράτη δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του 1979 για τη Ναυτική Έρευνα και Διάσωση».

Πέρα από τα έσοδα, το Ιράν επιδιώκει να κατοχυρώσει ρόλο ως ρυθμιστής της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.

Η πρόταση, ωστόσο, συγκρούεται ευθέως με το διεθνές δίκαιο.

Η ελεύθερη διέλευση από διεθνή στενά αποτελεί βασική αρχή της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και οποιαδήποτε επιβολή διοδίων θεωρείται – σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς – επικίνδυνο προηγούμενο.

Ήδη, διεθνείς φορείς προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες πρακτικές και σε άλλα στρατηγικά περάσματα, με σοβαρές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα δεν έχει το δικαίωμα να εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα ή να χρεώνει τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, λέγοντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για την παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία.

Διαβάστε ακόμη 

Φυσικό αέριο-Το μεγάλο στοίχημα της Ελλάδας: Πότε ξεκινά η γεώτρηση στα 4.600 μέτρα – Οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα

Project Chrysalis: Το σκάφος-πόλη των 58 χιλιομέτρων που σχεδιάστηκε για να μην επιστρέψει ποτέ

Λονδίνο-Νέα Υόρκη σε 5 ώρες: Αυτό είναι το νέο ταχύτερο jet στον κόσμο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα