Ένας βέρος Ισραηλινός μεγιστάνας, εκ των εμπνευστών κατά πολλούς του σχεδίου Τραμπ για την ανοικοδόμηση και την τουριστική αξιοποίηση της Γάζας, ο 60χρονος Γιακίρ Γκαμπάι, συμπεριλαμβάνεται στον κύκλο των δισεκατομμυριούχων από διάφορες χώρες του πλανήτη που επέλεξαν να λάβουν την κυπριακή υπηκοότητα, καθώς η Μεγαλόνησος εξακολουθεί να διαθέτει ένα από τα ελκυστικότερα φορολογικά καθεστώτα ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης και της ΕΕ. Η Κύπρος αποτελεί κέντρο χαμηλής φορολογίας λόγω των ευνοϊκών συγκριτικά συντελεστών, των διευκολύνσεων για εταιρείες holding και του δικτύου εκτεταμένων συμβάσεων που έχει συνάψει για την αποφυγή διπλής φορολογίας, πλήρως εναρμονισμένη βεβαίως με την ΕΕ.
Ο Κύπριος λοιπόν υπήκοος, Γιακίρ Γκαμπάι διαθέτει σήμερα περιουσία σύμφωνα με το Forbes ύψους 4,1 δισ. δολαρίων, κάτι που τον ανεβάζει στο νο 1059 της ομώνυμης λίστας. Την οφείλει κατά κύριο λόγο στις δραστηριότητες του στο real estate. Αν και δραστήριος και στο Ισραήλ, μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός στην ίδια του την πατρίδα. Μέχρι που ο Ντόναλντ Τραμπ τον διόρισε στο πολυσυζητημένο, -με θετικές αλλά και πολλές έντονα επικριτικές τοποθετήσεις-, «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα». Και μάλιστα όχι ως Ισραηλινό λόγω καταγωγής ή Κύπριο βάσει υπηκοότητας εκπρόσωπο, αλλά ως «διεθνή σύμβουλο».
Βεβαίως, όλα έχουν τις εξηγήσεις τους. Ο πολυμήχανος 60χρονος Ισραηλινο-κύπριος επιχειρηματίας είναι βασικός πυλώνας, -κατά πολλούς εκ των καθ’ ύλην εμπνευστών-, του σχεδιασμού της περίφημης οικιστικής ανοικοδόμησης της Γάζας, με πρώτιστο στόχο την τουριστική αξιοποίησή της.
Οι στενές σχέσεις του με Τραμπ και Κούσνερ
Πώς όμως, προέκυψε αυτό; Μετά από μια αρχική εντός Ισραήλ επιχειρηματική λειτουργία ο Γκαμπάι, εδώ και δυο δεκαετίες, έχει μεταφέρει σχεδόν καθ’ ολοκληρία τις δραστηριότητες του στο εξωτερικό. Κινείται δε διαρκώς μεταξύ Βερολίνου, Λονδίνου, Μαϊάμι και Κύπρου.
Η 7η Οκτωβρίου 2023, ημέρα της φρικιαστικής επίθεσης της Χαμάς, που άνοιξε το νέο κύκλο φονικών συγκρούσεων σε ολόκληρη την περιοχή, τον βρήκε στο Λονδίνο. Μάλιστα η σύζυγός του, Αλένα, μόλις είχε επιστρέψει την προηγούμενη μέρα από το Ισραήλ, όπου είχε βρεθεί για να δρομολογήσει μια οικογενειακή δωρεά στο Ίδρυμα Ράσι, το οποίο προωθεί την εκπαίδευση και την κοινωνική πρόνοια στη χώρα.
Ο Γκαμπάι συγκλονίστηκε από τη σφαγή των αθώων συμπατριωτών του από τους τρομοκράτες της Χαμάς. Αλλά δεν εξεπλάγη. Πάντα πίστευε ότι η συνδυασμένη απειλή του Ιράν, της Χεζμπολάχ και της Χαμάς θα κατέληγε σε μια τέτοιου είδους μεγάλη καταστροφή. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, με πρώτη την αγγλόφωνη έκδοση της Ynetnews και τον Άτι Αμπράμοφ, έκτοτε -και για σχεδόν δυο χρόνια- ο Γκαμπάι ασχολήθηκε αμέτρητα μερόνυχτα μέχρι να διαμορφώσει μια θέση για το πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα και ασφαλώς βιώσιμα το πρόβλημα στη Γάζα.
«Πρώτα η ασφάλεια»
Η βασική του υπόθεση ήταν ότι στη Λωρίδα της Γάζας πρέπει να υπάρξει μια διαφορετική οικονομική πραγματικότητα, αλλά αυτή είναι αδύνατη χωρίς σταθερότητα και ασφάλεια. Η θέση που ανέπτυξε βασίζεται σε μια “σιδερένια άκαμπτη αρχή”: “δεν είναι η οικονομία που θα φέρει ασφάλεια, αλλά το αντίθετο”. Αδήριτη ανάγκη, ο αφοπλισμός της Χαμάς. Μόνο τότε μπορεί να οικοδομηθεί κάτι εντελώς διαφορετικό, εκκινώντας από την αρχή.
Στα μέσα του 2024 και ενώ οι συγκρούσεις στη Γάζα μαίνονταν, ο Γκαμπάι παρουσίασε τις σκέψεις του στον στενό του φίλο, -και πασίγνωστο παγκοσμίως πλέον-, Τζάρεντ Κούσνερ, τον γαμπρό του Τραμπ, ο οποίος εξέφρασε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αργότερα, με την (επαν)εκλογή του Τραμπ ως Προέδρου, οι συζητήσεις μεταξύ τους εντάθηκαν. Το περασμένο φθινόπωρο, καθώς η κυβέρνηση παρουσίασε το σχέδιο 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, ο Κούσνερ τηλεφώνησε στον Γκαμπάι. «Αντί να ασχολείστε με τη Γάζα από την πλευρά σας, στο περιθώριο, ελάτε και αφιερωθείτε πλήρως στο ζήτημα», του είπε. Ο Γκαμπάι ευθυγραμμίστηκε.
Και στη συνέχεια ανακοινώθηκε ως μέλος του Συμβουλίου στο οποίο συμμετέχουν μεταξύ άλλων, ο Κούσνερ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο άνθρωπος των ειδικών αποστολών του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ. Όπως προαναφέρθηκε ο Γκαμπάι εμφανίζεται στο Συμβούλιο ως «διεθνής σύμβουλος». Διότι ο Κούσνερ δεν εισηγήθηκε στον Τραμπ τη συμμετοχή λόγω εθνικότητας ή υπηκοότητας, αλλά ως κάποιον με δυνατότητες και γνώσεις για το ζήτημα.
Και ο ίδιος έχει συναντηθεί με τον Τραμπ αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια και έχει μοιραστεί τις απόψεις του σχετικά με το μέλλον της Γάζας. «Η συμμετοχή σε ένα έργο αυτής της κλίμακας στη Γάζα, το οποίο αναμένεται να διαρκέσει περίπου 10 χρόνια, θα απαιτήσει σημαντική προσωπική χρονική δέσμευση», δήλωσε ο Γκαμπάι μετά τον διορισμό του, προσθέτοντας ότι δεν τον νοιάζει ότι αυτό θα επηρεάσει αρνητικά την ενασχόλησή του με τις δικές του επιχειρήσεις. «Όταν μια τέτοια προσφορά προέρχεται από έναν πρόεδρο των ΗΠΑ, δεν μπορεί να απορριφθεί» συμπλήρωσε.
Με μοντέλο Εμιράτων
Το όραμα του Γκαμπάι είναι να “χτίσει” τη Γάζα από την αρχή, με υποδομές, κτίρια και αναπτυσσόμενη οικονομία. Προσβλέπει σε ένα δοκιμασμένο, «υψηλό» μοντέλο: τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Κατά την άποψή του, ο μετασχηματισμός που υπέστησαν τα Εμιράτα τις τελευταίες δεκαετίες ήταν εφικτός επειδή όλοι εκεί ασχολούνται με δουλειές, όλοι κερδίζουν και επομένως όλοι είναι ικανοποιημένοι. Τώρα το κατά πόσο αυτό είναι εφικτό στη Γάζα, είναι άλλης συζήτησης θέμα.
Από την πλευρά του, υπάρχουν πολύ σαφείς «κόκκινες γραμμές» σχετικά με το μέλλον της Γάζας. Όπως ο ίδιος συχνά αναφέρει, «χωρίς την αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας, ολόκληρο το ζήτημα της ανοικοδόμησης είναι αδύνατο. Δεν πρόκειται να υπάρξουν κεφάλαια, επενδύσεις και επιχορηγήσεις. Μπορεί να υπάρχουν σχέδια και συζητήσεις για έναν προϋπολογισμό επενδύσεων δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα στην επόμενη δεκαετία, αλλά είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται να δοθεί ούτε ένα δολάριο χωρίς να αποσυναρμολογηθούν τα όπλα».
Πάντως, ο Γκαμπάι έχει δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να συμμετάσχει ο ίδιος με τις εταιρείες του στα projects ανοικοδόμησης της Γάζας ή να επωφεληθεί οικονομικά με οποιονδήποτε τρόπο από αυτά που θα γίνουν εκεί. «Δεν σκοπεύω να κατασκευάσω ξενοδοχεία ή έργα ακινήτων εκεί», έχει δηλώσει, προσθέτοντας ότι ελπίζει να συνεισφέρει την εμπειρία του στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και ειδικότερα του τουρισμού στην περιοχή της Γάζας. «Θα καλωσόριζα επενδυτές από όλο τον κόσμο να έρθουν να χτίσουν στη Γάζα, αλλά όλα αυτά εξαρτώνται από τον αφοπλισμό της Χαμάς» προειδοποίησε.
Το ξεκίνημα
Ο Γιακίρ γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ και μεγάλωσε στη γειτονιά Ταλμπίγια, όντας ο μικρότερος από τα τρία παιδιά του Μέιρ και της Γιεμίνα Γκαμπάι. Ο πατέρας του διετέλεσε Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Επίτροπος Δημόσιας Διοίκησης και Πρόεδρος του Διοικητικού Δικαστηρίου του ΟΗΕ. Η μητέρα του, τώρα 92 ετών, ήταν επικεφαλής του τμήματος χάριτος στο Υπουργείο Δικαιοσύνης
Από τα 11 χρόνια του πάσχει από σοβαρή χρόνια αρθρίτιδα, απέναντι στην οποία έδωσε μια σκληρή σωματική και ψυχική μάχη, από την οποία βγήκε πιο δυνατός. Αποφοίτησε από το λύκειο Ρεχαβιά και είναι κάτοχος πτυχίου στα οικονομικά και τη λογιστική και master στα χρηματοοικονομικά και τη διοίκηση επιχειρήσεων, αμφότερα από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, άρχισε να εργάζεται στο τμήμα ενημερωτικών δελτίων της Ισραηλινής Αρχής Κεφαλαιαγοράς, όπου ολοκλήρωσε και την πρακτική του εξάσκηση.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ήταν ήδη Διευθύνων Σύμβουλος του επενδυτικού τμήματος και του κλάδου αξιολόγησης κινδύνων της Bank Leumi, μιας από τις μεγαλύτερες ισραηλινές τράπεζες. Ενώ στις αρχές του 2000, διετέλεσε πρόεδρος και εταίρος της Gmul Investments, εταιρείας διαχείρισης επενδύσεων για συνταξιοδοτικά ταμεία, σε ακίνητα και τίτλους ύψους 30 δισ. δολαρίων.
Ο δρόμος προς την κορυφή
Το 2003 μετακόμισε στο Βερολίνο. Τότε δημιούργησε την Aroundtown SA, η οποία εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη γερμανική εταιρεία ακινήτων, εισηγμένη στο Euronext Paris και στο Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης, με χαρτοφυλάκιο εμπορικών ακινήτων 30 δισ. δολαρίων στην Ευρώπη, ιδίως σε όλη τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, κυρίως σε οικιστικά και ξενοδοχειακά ακίνητα.
Το 2019, στο απόγειο του χαμηλών επιτοκίων στην Ευρώπη, ο Γκαμπάι πούλησε σημαντικά μερίδια της Aroundtown και ηγήθηκε της συγχώνευσής της με τη γερμανική εταιρεία ακινήτων TLG Immobilien. Συνολικά, πούλησε περίπου το 20% της Aroundtown για περίπου 2 δισ. ευρώ. Σήμερα κατέχει το 15% της εταιρείας, ενώ είναι και αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου. Η αποτίμηση της εταιρείας φτάνει τα 4 δισ. ευρώ. Επίσης κατέχει το 63% στην Grand City Properties, που διαθέτει 63.400 διαμερίσματα σε Γερμανία, Ολλανδία και Λονδίνο.
Τα τελευταία χρόνια, έχει μετατοπίσει το επίκεντρο των επενδύσεών του σε ακίνητα στις ΗΠΑ μέσω της Yellowstone Real Estate, η οποία κατέχει περιουσιακά στοιχεία αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει συνεργαστεί με Ισραηλινούς θεσμικούς επενδυτές σε εξαγορές ξενοδοχείων και ακινήτων στο Μαϊάμι και αλλού, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες της αγοράς που δημιουργήθηκαν από τον πρόσφατο κύκλο επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ.
Η στρατηγική των εταιρειών του βασίζεται στην απόκτηση ακινήτων σε κεντρικές τοποθεσίες, στη βελτίωση και στη βελτιστοποίηση της απόδοσης τους, καθώς και στη δημιουργία μιας αποτελεσματικής διαχείρισης. Σε γενικές γραμμές πρόκειται για την ίδια στρατηγική που σχεδιάζει για τη Γάζα, Να μετατρέψει μια δύσκολη κατάσταση και μια πολύπλοκη πραγματικότητα σε ευκαιρία.
Στην Κύπρο
Παράλληλα, ο Γκαμπάι και οι επιχειρήσεις του έφτασαν και στην Κύπρο, λόγω των ευνοϊκών φορολογικών συνθηκών, αλλά και της εγγύτητάς της με το Ισραήλ. Εκεί, δημιουργήθηκε και η ομάδα που αποτελεί τη βάση των εταιρειών χαρτοφυλακίου του παγκοσμίως. Αλλά το Βερολίνο παρέμεινε το κέντρο.
Ωστόσο, πριν από περίπου δύο χρόνια, απέτυχε να αναλάβει την ανακατασκευή και εν συνεχεία τη λειτουργία της μαρίνας και του λιμανιού της Λάρνακας, ένα project ύψους πάνω από 1 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο σύγχρονο έργο στην Κύπρο, που αποκλήθηκε και ως το «Ελληνικό της Κύπρου». Αν και η εταιρεία “Kition Ocean Holdings”, που ελέγχεται από την Aroundtown, είχε συμφωνήσει με την κυπριακή κυβέρνηση για την υλοποίηση του έργου, οι αρχές της Κύπρου «πάγωσαν» τη σύμβαση, επικαλούμενες ότι η Kition δεν προχώρησε στην ανανέωση της απαιτούμενης οικονομικής εγγύησης για την εκτέλεση των εργασιών.
Είναι παντρεμένος σε δεύτερο γάμο με την Αλένα, είναι πατέρας επτά παιδιών και μοιράζει πλέον τον χρόνο του μεταξύ Λονδίνου και Κύπρου. Παρά τον τεράστιο πλούτο του, διακρίνεται για τους χαμηλούς τόνους του και την απουσία κάθε είδους επίδειξης.
Διαβάστε ακόμη
ΒlackRock: Οι υψηλότερες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ήρθαν για να μείνουν (γράφημα)
Ο Ελληνας σομελιέ που μυήθηκε όσο κανείς στα μυστικά του σάκε
Η μεγάλη συζήτηση για τις φυτικές ίνες: Πόσο καλό κάνουν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα