Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η συλλογή καρτών Pokémon αποτελούσε κυρίως ένα δημοφιλές ψυχαγωγικό χόμπι για παιδιά και εφήβους. Οι συλλέκτες αγόραζαν πακέτα καρτών αναζητώντας τις πιο σπάνιες και πολύτιμες εκδόσεις, όπως τις ολογραφικές «shiny» κάρτες, ενώ οι ανταλλαγές μεταξύ φίλων και οι συναντήσεις συλλεκτών ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένες. Το σύνθημα «πιάσ’ τα όλα» είχε ήδη καθιερωθεί ως βασικό στοιχείο της κουλτούρας του franchise, το οποίο είχε εξελιχθεί από παιχνίδι στο Nintendo Game Boy σε παγκόσμιο φαινόμενο μέσω της τηλεοπτικής σειράς anime.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η αγορά των καρτών Pokémon έχει αλλάξει ριζικά. Η συλλογή δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως χόμπι, αλλά και ως επενδυτική δραστηριότητα με έντονο εμπορικό χαρακτήρα. Σε αρκετές περιπτώσεις, καταναλωτές σχηματίζουν μεγάλες ουρές έξω από καταστήματα πριν ακόμη ανοίξουν, προκειμένου να εξασφαλίσουν νέα αποθέματα καρτών, ενώ ομάδες μεταπωλητών αγοράζουν μαζικά προϊόντα με σκοπό την άμεση μεταπώλησή τους σε υψηλότερες τιμές.
Η ζήτηση είναι τόσο αυξημένη ώστε νέες κυκλοφορίες εξαντλούνται μέσα σε λίγα λεπτά. Παράλληλα, κοινότητες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε πλατφόρμες όπως το Discord και το X οργανώνονται για να παρακολουθούν τη διαθεσιμότητα και τα σημεία πώλησης σε πραγματικό χρόνο.
Αντίστοιχο ενδιαφέρον παρατηρείται και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έχουν καταγραφεί περιστατικά έντασης και συνωστισμού σε καταστήματα κατά τη διάθεση νέων προϊόντων. Παράλληλα, έχουν αναφερθεί ακόμη και κλοπές σε καταστήματα που διαθέτουν συλλεκτικές κάρτες, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη οικονομική αξία που έχει αποκτήσει η συγκεκριμένη αγορά. Ορισμένες σπάνιες κάρτες μεταπωλούνται σε πολλαπλάσια της αρχικής λιανικής τους τιμής, ενώ οι πιο δυσεύρετες έχουν φτάσει να πωλούνται έναντι εκατομμυρίων δολαρίων.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη της μετατροπής των καρτών Pokémon από απλό συλλεκτικό προϊόν σε επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Collectors, ιδιοκτήτριας του οργανισμού αξιολόγησης καρτών Professional Sports Authenticator (PSA), οι τιμές των καρτών Pokémon αυξήθηκαν κατά 282% την περίοδο 2004–2020. Από το 2020 και έπειτα, η άνοδος υπήρξε ακόμη πιο εντυπωσιακή, με τις τιμές να καταγράφουν αύξηση που φτάνει το 1.350%.
Η εκρηκτική αυτή ανάπτυξη έχει οδηγήσει τις κάρτες Pokémon να ξεπερνούν σε αποδόσεις ακόμη και πιο παραδοσιακές κατηγορίες επενδύσεων, προσελκύοντας τόσο άτομα που επιδιώκουν γρήγορο κέρδος, όσο και επενδυτές υψηλής οικονομικής επιφάνειας που αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους διατήρησης και ενίσχυσης του πλούτου τους.
«Άτομα που έχουν κερδίσει χρήματα από τα κρυπτονομίσματα συρρέουν στην αγορά», ανέφεραν παρατηρητές της αγοράς στο CNBC, καθώς οι τιμές φτάνουν σε πρωτοφανή επίπεδα.
Τι είναι τα Pokemon Cards?
Το franchise Pokémon απέκτησε παγκόσμια αναγνωρισιμότητα το 1996, με την κυκλοφορία των πρώτων παιχνιδιών για το Nintendo Game Boy. Λίγο αργότερα ακολούθησε και η κυκλοφορία των συλλεκτικών καρτών Pokémon, οι οποίες εξελίχθηκαν γρήγορα σε ένα ιδιαίτερα δημοφιλές προϊόν μεταξύ παιδιών και συλλεκτών, σύμφωνα με το CNBC.
Παρότι η παραγωγή νέων καρτών συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, το ενδιαφέρον του κοινού για τις συλλεκτικές κάρτες Pokémon μειώθηκε αισθητά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000. Η κατάσταση αυτή άλλαξε το 2016 με την κυκλοφορία του παιχνιδιού επαυξημένης πραγματικότητας «Pokémon Go» για smartphones, το οποίο αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για το franchise και δημιούργησε ένα νέο κύμα δημοτικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η δυναμική αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω το 2017 με την κυκλοφορία της κονσόλας Nintendo Switch και των νέων παιχνιδιών Pokémon. Τα τελευταία χρόνια, οι συλλεκτικές κάρτες Pokémon παρουσιάζουν ξανά ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση. Η The Pokémon Company συνεχίζει να κυκλοφορεί νέα σετ καρτών σε τακτική βάση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε χαρακτήρες και σχέδια που συνδέονται με τις πρώτες εκδόσεις της σειράς στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η στρατηγική αυτή έχει ενισχύσει σημαντικά το ενδιαφέρον παλαιότερων συλλεκτών και καταναλωτών που συνδέουν το franchise με έντονα στοιχεία νοσταλγίας.
Η αναβίωση της δημοτικότητας του franchise έχει χαρακτηριστεί από ειδικούς ως μια νέα «αναγέννηση» του Pokémon. Παράλληλα, οι επετειακές κυκλοφορίες και οι ειδικές συλλεκτικές εκδόσεις που συνοδεύουν τους εορτασμούς για τα 30 χρόνια της σειράς συνεχίζουν να τροφοδοτούν τη ζήτηση και το ενδιαφέρον της παγκόσμιας συλλεκτικής κοινότητας.
Άνοδος της αγοράς Pokémon
Πέρα από τη σημαντική αύξηση των τιμών, καθοριστικό ρόλο στην εκρηκτική ανάπτυξη της αγοράς έχουν διαδραματίσει και ορισμένες ιδιαίτερα προβεβλημένες αγοραπωλησίες σπάνιων καρτών τα τελευταία χρόνια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εξαιρετικά σπάνια κάρτα «Pikachu Illustrator», η οποία συνδέθηκε με συναλλαγή αξίας άνω των 16 εκατομμυρίων δολαρίων, όταν αποκτήθηκε από τον influencer Λόγκαν Πολ το 2021 έναντι ποσού που ξεπερνούσε τα 5 εκατομμύρια δολάρια. Αντίστοιχα, και άλλες εξαιρετικά σπάνιες κάρτες έχουν πωληθεί έναντι εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων, ενισχύοντας περαιτέρω το ενδιαφέρον γύρω από τη συλλεκτική αγορά Pokémon.
Σύμφωνα με τον Ρόι Ράφτερι, ειδικό στις συλλεκτικές κάρτες στον οίκο δημοπρασιών Stanley Gibbons Baldwin’s, «σημαντικό μέρος της ζήτησης προέρχεται από άτομα που απέκτησαν μεγάλα κέρδη μέσω επενδύσεων σε κρυπτονομίσματα και πλέον αναζητούν εναλλακτικά περιουσιακά στοιχεία υψηλής αξίας».
Παράλληλα, σε κοινότητες κοινωνικών δικτύων όπως το X, πολλοί χρήστες που ασχολούνται με τα κρυπτονομίσματα αντιμετωπίζουν πλέον τις κάρτες Pokémon σαν επενδύσεις. Οι συζητήσεις τους επικεντρώνονται κυρίως στις αυξομειώσεις των τιμών, στα πιθανά κέρδη από αγοραπωλησίες και στο αν οι πρόσφατες πτώσεις στις τιμές αποτελούν κάτι προσωρινό ή ένδειξη ότι η αγορά αρχίζει να υποχωρεί.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί του χώρου, μεγάλο ποσοστό των αγοραστών δεν αποτελείται πλέον από παραδοσιακούς συλλέκτες, αλλά από επενδυτές και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν τις κάρτες Pokémon ως επενδυτικά προϊόντα με υψηλές προοπτικές κέρδους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λεγόμενες vintage κάρτες, οι οποίες θεωρούνται πιο σπάνιες και συχνά μεταπωλούνται σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές.
Ακολουθεί γράφημα με την εξέλιξη των τιμών των καρτών Pokémon:
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένα κουτί «Elite Trainer Box» της σειράς «Mega Evolution Ascended Heroes» διατίθεται από την επίσημη ιστοσελίδα του Pokémon Centre στην τιμή των 74,50 δολαρίων. Ωστόσο, σε πλατφόρμες όπως το eBay, παρόμοια κουτιά έχουν εντοπιστεί να πωλούνται σε τιμές που ξεπερνούν τα 125 δολάρια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και πάνω από τα 375 δολάρια.
Αντίστοιχα, ορισμένα ιδιαίτερα δημοφιλή Elite Trainer Boxes, όπως το «Scarlet & Violet 151 ETB», καταγράφουν τιμές μεταπώλησης στο eBay που υπερβαίνουν τα 565 δολάρια.
«Οι γνωστές και πολύ συζητημένες αγορές των τελευταίων ετών έχουν κάνει αρκετούς να πιστεύουν ότι μπορούν να βγάλουν χρήματα ακόμη και από πιο απλά προϊόντα Pokémon», σύμφωνα με τον Ράφτερι.
«Τώρα υπάρχουν πολλοί 19-22χρονοι που σκέφτονται: «Δεν μπορώ να αγοράσω μια κάρτα αξίας 625.000 δολαρίων, αλλά μπορώ να αγοράσω ένα κουτί Elite Trainer των 63 δολαρίων και μετά να το μεταπωλήσω για 125 δολάρια»», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει.
Μεταπώληση των καρτών Pokémon
Στην κοινότητα των συλλεκτών Pokémon χρησιμοποιείται ο όρος «σκάλπερς» για άτομα που αγοράζουν κάρτες με αποκλειστικό στόχο να τις μεταπωλήσουν σε πολύ υψηλότερη τιμή από αυτή της αγοράς.
Οι πραγματικοί συλλέκτες έρχονται συχνά σε ανταγωνισμό με αυτούς τους μεταπωλητές, καθώς τα διαθέσιμα προϊόντα τελειώνουν πολύ γρήγορα. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένα προγράμματα που αγοράζουν τα προϊόντα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται ακόμη περισσότερο η πρόσβαση των απλών αγοραστών.
Σε μεγάλους λιανοπωλητές στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως η Argos και η John Lewis, έχουν καταγραφεί προβλήματα στις ιστοσελίδες τους, με καθυστερήσεις ή δυσλειτουργίες κατά την ολοκλήρωση των αγορών, ειδικά σε περιόδους που η ζήτηση για νέα προϊόντα είναι πολύ υψηλή.
«Αυτή η πρακτική οδηγεί σε μια κατάσταση όπου τα προϊόντα φαίνονται πιο δυσεύρετα απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί καταναλωτές να καταφεύγουν στη δευτερογενή αγορά, όπου οι τιμές είναι σημαντικά υψηλότερες», δήλωσε η Στέφανι Φάρνσγουορθ από το Πανεπιστήμιο του Sunderland.
Όπως επισημαίνει, «ως αποτέλεσμα, οι ενδιαφερόμενοι αισθάνονται πίεση να αγοράσουν άμεσα, φοβούμενοι ότι σύντομα τα προϊόντα δεν θα είναι διαθέσιμα».
Ο Ντέιβιντ Μπέλινγκερ, ανώτερος αναλυτής μετοχών στη Mizuho, δήλωσε ότι η αγορά των καρτών Pokémon «έχει αλλάξει πολύ γρήγορα τα τελευταία χρόνια, με τις τιμές των καρτών να ανεβαίνουν αισθητά». Όπως αναφέρει, αυτή η εξέλιξη δίνει την εικόνα μιας αγοράς πιο ασταθούς και «φουσκωμένης» από ό,τι στο παρελθόν.
Οι συλλέκτες εξακολουθούν να στηρίζουν την αγορά
Παρά την έντονη δραστηριότητα γύρω από τη μεταπώληση, εξακολουθεί να υπάρχει μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων που αγοράζει κάρτες Pokémon αποκλειστικά για συλλεκτικούς λόγους, όπως για να ολοκληρώσει σετ ή για να αποκτήσει κάρτες με αγαπημένους χαρακτήρες.
Το 2023, ο Γιόχανες Χεκ, κλινικός φαρμακολόγος, εντόπισε την παλιά του συλλογή καρτών Pokémon από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 στο σπίτι της γιαγιάς του. Στη συνέχεια, από τον Μάιο του 2024 έως το 2025, διέθεσε ορισμένες από αυτές προς πώληση στο eBay και κατέγραψε την εμπειρία του σε μια μελέτη σχετικά με το τι δείχνει αυτή η διαδικασία για την αγορά συλλεκτικών καρτών.
Παρότι δεν μίλησε με τους αγοραστές για να μάθει γιατί αγόραζαν τις κάρτες, παρατήρησε ότι οι λεγόμενες «ασυνήθιστες» κάρτες, οι οποίες στα παλιά σετ δεν ήταν ούτε οι πιο συνηθισμένες ούτε οι πιο σπάνιες, πωλούνταν πολύ γρήγορα.
Όπως ανέφερε στο CNBC, «φαίνεται να υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες αγοραστών: αυτοί που επιθυμούν να ολοκληρώσουν τη συλλογή τους και αυτοί που θεωρούν ότι ακόμα και στις πιο απλές κάρτες μπορεί να σημειωθεί σημαντική αύξηση της αξίας τους».
Ο Μπέλινγκερ, ο οποίος ασχολείται με την καταναλωτική αγορά και τα συλλεκτικά αντικείμενα, δήλωσε ότι παρότι οι εντυπωσιακές πωλήσεις καρτών για μεγάλα ποσά προσελκύουν την προσοχή, «οι συλλέκτες παραμένουν βασικό κομμάτι της αγοράς».
«Συνεχώς εμφανίζονται περισσότερες τοπικές εκθέσεις και συναντήσεις συλλεκτών, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει μια σταθερή βάση ανθρώπων που ενδιαφέρονται κυρίως για τη συλλογή και όχι για γρήγορη μεταπώληση ή κέρδος», όπως είπε.
Διαβάστε ακόμη:
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ