Ο Βίκτορ Γουεμπανιαμά (Victor Wembanyama) είναι ένα μοναδικό ταλέντο. Ένας αθλητής που δεν μοιάζει με κανέναν άλλον. Ο Wemby, όπως αποκαλούν χαϊδευτικά τον Γάλλο με καταγωγή από το Κονγκό, έχει ύψος 2,24 μέτρα και μπορεί να κάνει σε ένα γήπεδο μπάσκετ πράγματα που οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν δοκιμάσει μόνο σε μια μικρή μπασκέτα Nerf, κρεμασμένη στην πόρτα της ντουλάπας τους.
Καρφώνει από αποστάσεις που μοιάζουν αδύνατες, μερικές φορές χωρίς καν να χρειάζεται να σηκωθεί από το έδαφος. Οι περισσότεροι παίκτες με το δικό του ύψος κινούνται βαριά και αργά. Εκείνος είναι αφύσικα ευλύγιστος, κομψός και γρήγορος.
Ο Wemby ντριμπλάρει, περιστρέφεται και ευστοχεί σε τρίποντα καλύτερα από παίκτες που μετά βίας φτάνουν μέχρι τη μασχάλη του.
Είναι επίσης ο πρώτος παίκτης στην ιστορία του NBA που αναδείχθηκε ομόφωνα Καλύτερος Αμυντικός της Χρονιάς, συγκεντρώνοντας όλες τις ψήφους πρώτης θέσης. Τον περασμένο Ιούνιο, ο 22χρονος μπασκετικός φαινόμενο οδήγησε τους Σαν Αντόνιο Σπερς στους τελικούς του NBA.
Ωστόσο, στη διάρκεια εκείνης της πορείας στα playoffs συνέβη κάτι απροσδόκητο: ο Γουεμπανιαμά έγινε ξαφνικά αντιπαθής.
Αποβλήθηκε από αγώνα του δεύτερου γύρου των playoffs, επειδή χτύπησε με τον αγκώνα στον λαιμό έναν αντίπαλο από τους Μινεσότα Τίμπεργουλβς. Οι επαναλήψεις σε αργή κίνηση έκαναν το χτύπημα να μοιάζει με σκηνή από ταινία του John Wick.
Στους τελικούς, έσπρωξε στο παρκέ τον αστέρα των Νιου Γιορκ Νικς, Τζέιλεν Μπράνσον (Jalen Brunson), και στη συνέχεια γέλασε, ενώ ο Μπράνσον διαμαρτυρόταν.
Ο Γουεμπανιαμά έχει τη σωματοδομή ενός στύλου φωτισμού: ψηλόλιγνος αλλά δυνατός, με άνοιγμα χεριών περίπου 2,44 μέτρα.
Ο Μπράνσον μπορεί να είναι All-Star, αλλά έχει ύψος λίγο μεγαλύτερο από 1,83 μέτρα, διαστάσεις πολύ πιο συνηθισμένες και ανθρώπινες.
Όταν οι Νικς κατέκτησαν τον τίτλο, με τον Μπράνσον να αναδεικνύεται MVP των τελικών, πολλοί πανηγύρισαν σαν να είχαν δει τον Δαβίδ να νικά τον Γολιάθ. Στη διάρκεια της σειράς, η πρώτη σελίδα της New York Post παρουσίασε τον Γουεμπανιαμά σε αφίσα καταζητούμενου.
Ο παίκτης δέχθηκε ακόμη εντονότερη κριτική όταν αρνήθηκε να συμμετάσχει στις καθιερωμένες χειραψίες μετά τη λήξη των τελικών και είπε στους δημοσιογράφους, στη συνέντευξη Τύπου μετά τον τελευταίο αγώνα: «Ελπίζω να μη σας ξαναδώ ποτέ».
«Είναι ο Wemby η ταχύτερη περίπτωση μεταμόρφωσης από ήρωα σε κακό στην ιστορία του αθλητισμού;», ρώτησε ένας αναγνώστης τον Μπιλ Σίμονς (Bill Simmons) του Ringer, μία από τις προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή στο NBA.
«Νομίζω ότι μπορεί να υποστηρίξει κανείς πως μόνο οι τελικοί άλλαξαν εντελώς τον τρόπο με τον οποίο τον αντιμετώπιζε ο κόσμος», απάντησε ο Σίμονς.
Ο Γουεμπανιαμά παραμένει το φαβορί για το βραβείο MVP τη φετινή σεζόν, μόλις την τέταρτη χρονιά του στο πρωτάθλημα, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ταυτόχρονα, όμως, έχει βρεθεί στον κλασικό ρόλο του «κακού». «Πλέον υπάρχουν πολλά μέρη στο NBA όπου ο κόσμος δεν σε αγαπά πια», του είπε ένας δημοσιογράφος αυτό το φθινόπωρο. «Σε παρουσιάζουν σαν κακό».
Ο Γουεμπανιαμά απάντησε ότι δεν τον ενοχλεί που οι οπαδοί άλλων ομάδων τον αντιμετωπίζουν ως εχθρό.
«Παλεύουμε για την κορυφή του βουνού και θα χρειαστεί να παραμερίσουμε όσους βρίσκονται στον δρόμο μας», δήλωσε.
Αυτή η υποτιθέμενη μεταμόρφωση, κατά την οποία ένας συμπαθής αθλητικός αστέρας επαναπροσδιορίζεται ως «κακός», με έκανε να σκεφτώ πώς δημιουργούνται οι αντιήρωες στον αθλητισμό.
Ορισμένοι αθλητές καλλιεργούν σκόπιμα αυτόν τον ρόλο. Άλλοι τον κερδίζουν μέσα από τη συμπεριφορά τους. Και κάποιοι ανακαλύπτουν ότι τους έχει ανατεθεί ο ρόλος του κακού, είτε τον θέλουν είτε όχι.
Η κληρονομιά του Gorgeous George και ο Μοχάμεντ Άλι
Η ιδέα της μεταμόρφωσης σε «κακό», γνωστή ως heel turn, προέρχεται από τα προσχεδιασμένα θεατρικά σενάρια της επαγγελματικής πάλης.
Ωστόσο, αθλητές άλλων αγωνισμάτων έχουν αντιληφθεί ότι, για να εξελιχθεί κανείς σε σούπερ σταρ που γεμίζει στάδια και μαγνητίζει το ενδιαφέρον φιλάθλων και διαφημιστών, το ταλέντο συχνά δεν αρκεί.
Βοηθά να μετατραπεί κανείς και σε χαρακτήρα μιας ιστορίας με ήρωες και κακούς.
Ο Μοχάμεντ Άλι ήταν ο κορυφαίος σε αυτό το παιχνίδι, όπως άλλωστε συνήθιζε να υπενθυμίζει ο ίδιος, υποδυόμενος τον πιο αλαζονικό πυγμάχο στον κόσμο.
Σε συνέντευξή του το 1969, ο παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών αποκάλυψε ότι είχε μάθει την αξία μιας προκλητικής δημόσιας περσόνας από μια συζήτηση με τον παλαιστή Gorgeous George, ο οποίος ήταν γνωστός για τον υπερβολικό, σκηνοθετημένο ναρκισσισμό του.
«Μου είπε ότι κάποιοι θα έρχονται για να με δουν να χάνω και άλλοι για να με δουν να κερδίζω. Έτσι θα τους έχω όλους, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα», θυμόταν ο Άλι.
Ο Άλι υιοθέτησε και μια άλλη, περισσότερο διχαστική και επικίνδυνη ταυτότητα: εκείνη του αθλητή που παρεμβαίνει στα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.
Το 1967, όταν ο πόλεμος του Βιετνάμ δίχαζε την αμερικανική κοινωνία, αρνήθηκε να καταταγεί στον στρατό.
Του αφαιρέθηκε ο τίτλος και του απαγορεύτηκε να αγωνίζεται για περισσότερα από τρία χρόνια.
Άνθρωποι από αντίθετες πλευρές του πολιτικού φάσματος τον αποθέωναν ή τον αποδοκίμαζαν, όπως συνέβη και με τον Κόλιν Κάπερνικ (Colin Kaepernick) το 2016, όταν γονάτισε κατά την ανάκρουση του εθνικού ύμνου πριν από αγώνες του NFL, διαμαρτυρόμενος για τη δολοφονία μαύρων πολιτών από αστυνομικούς.
Η Σόφι Κάνινγκχαμ (Sophie Cunningham) των Ιντιάνα Φίβερ βρέθηκε στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων κατά την περασμένη σεζόν του WNBA, τόσο για τα σκληρά φάουλ της όσο και για τις απόψεις της στους πολιτισμικούς πολέμους της εποχής Τραμπ, σε ζητήματα όπως η συμμετοχή τρανς αθλητών στις αθλητικές διοργανώσεις.
Το παρατσούκλι της; «MAGA Barbie».
Υπάρχει και ένα άλλο αρχέτυπο κακού: ο εκφοβιστικός παίκτης που παραβιάζει τους κανόνες, έναν ρόλο που ορισμένοι αθλητές, αλλά και ολόκληρες ομάδες, έχουν αξιοποιήσει για να αποκτήσουν πλεονέκτημα απέναντι στους αντιπάλους τους.
Οι τρομακτικοί Ντιτρόιτ Πίστονς στα τέλη της δεκαετίας του 1980, με τον Μπιλ Λέιμπιρ και τον Ντένις Ρόντμαν, αυτοαποκαλούνταν «Bad Boys» και έπαιζαν μπάσκετ σαν να συμμετείχαν σε καβγά μέσα σε μπαρ.
Η Αργεντινή κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου πριν από τέσσερα χρόνια, παίζοντας ένα παραδοσιακά όμορφο ποδόσφαιρο.
Αυτό το καλοκαίρι, με ένα γηραιότερο και λιγότερο ταλαντούχο ρόστερ, υιοθέτησε μια πιο σκληρή, δυναμική στρατηγική, γεμάτη σωματικές μονομαχίες και φάουλ, που την οδήγησε ξανά μέχρι τον τελικό.
Ο Γιοακίμ Νοάγνωρίζει και τις δύο πλευρές του ρόλου του «κακού». Ο πρώην σέντερ των Σικάγο Μπουλς είναι ένας ακόμη ψηλός παίκτης με καταγωγή από τη Γαλλία, ο οποίος μετακόμισε από το Παρίσι στη Νέα Υόρκη όταν ήταν 12 ετών.
Υιοθετούσε με ενθουσιασμό τον ρόλο του «κακού» όταν πίστευε ότι αυτό θα βοηθούσε να κινητοποιήσει τους συμπαίκτες του ή να εκνευρίσει τους αντιπάλους. Ο Νοά υποστηρίζει ότι ορισμένοι παίκτες είναι φτιαγμένοι για να τροφοδοτούνται από την αρνητική ενέργεια δεκάδων χιλιάδων αντίπαλων φιλάθλων που τους αποδοκιμάζουν.
«Αισθανόμουν ότι ήμασταν εμείς εναντίον ολόκληρου του κόσμου και το λάτρευα», λέει. «Πάντα τότε έπαιζα το καλύτερό μου μπάσκετ».
Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί για τον Ντίλον Μπρουκς των Φοίνιξ Σανς, γνωστό ως «Dillon the Villain», αλλά και για παλαιότερους «κακούς» των αγώνων ταχύτητας, όπως ο Κάιλ Μπους στο NASCAR ή ο Μίχαελ Σουμάχερ στη Formula 1.
Ο Γουεμπανιαμά πίσω από την εικόνα του «κακού»
Ωστόσο, το να αντιμετωπίζουμε τον Wemby αποκλειστικά ως έναν «κακό» σημαίνει ότι παραβλέπουμε πολλές άλλες πλευρές της προσωπικότητάς του.
Παρότι το γεγονός πέρασε σχεδόν απαρατήρητο από το αμερικανικό κοινό, αυτό το φθινόπωρο εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του στις εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που διαδήλωσαν στη Γαλλία κατά της παραμέλησης του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας.
Επιπλέον, σε αντίθεση με σχεδόν όλους τους συναδέλφους του και με κάθε μεγάλο επαγγελματικό αθλητικό πρωτάθλημα, ο Wemby αρνείται να συνεργαστεί με εταιρείες στοιχημάτων ή αγορές προβλέψεων. «Δεν πρόκειται να το κάνω ποτέ», δήλωσε σε δημοσιογράφους. «Ειλικρινά, θεωρώ πολύ λυπηρό να βλέπω ορισμένους παίκτες να τα προωθούν».
Για έναν 22χρονο —πόσο μάλλον για έναν από τους κορυφαίους εν ενεργεία αθλητές του κόσμου— διαθέτει εντυπωσιακή πνευματική και πολιτιστική περιέργεια. Το 2024, ενώ βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για έναν αγώνα, έπαιξε σκάκι με φιλάθλους στην πλατεία Washington Square Park.
Το 2025 πέρασε μέρος της καλοκαιρινής του διακοπής σε ένα κινεζικό μοναστήρι, κάνοντας προπόνηση με μοναχούς Σαολίν. Διαλογισμός, πεζοπορία, εξάσκηση στο κουνγκ φου. Έμοιαζε με το ταξίδι αυτογνωσίας ενός ήρωα όπως ο Batman.
Ένα βίντεο από το All-Star Game του NBA το 2025 έγινε viral, δείχνοντας τον Wemby στα αποδυτήρια να διαβάζει ένα βιβλίο. Ο τρεις φορές MVP Νίκολα Γιόκιτς (Nikola Jokic) τον πειράζει.
«Διαβάζω πριν από κάθε αγώνα», του απαντά ο Wemby. «Είναι τόσο παράξενο; Δεν είναι ότι έφερα μαζί μου κάποιο χταπόδι ή κάτι τέτοιο».
Μαζί με τον συμπαίκτη του Χάρισον Μπαρνς, ο οποίος είναι 12 χρόνια μεγαλύτερός του, ίδρυσαν μια λέσχη ανάγνωσης στην ομάδα.
Η Δημόσια Βιβλιοθήκη του Σαν Αντόνιο δημιούργησε μάλιστα την πρωτοβουλία «Read Like Wemby», ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να δανείζονται βιβλία από τη λίστα ανάγνωσής του.
Σε αυτή περιλαμβάνονται το «1984» του Τζορτζ Όργουελ, η σειρά «Dune» και πολλά έργα λογοτεχνίας του φανταστικού.
Ο κίνδυνος να γνωρίζουμε έναν άνθρωπο μόνο από μία ιστορία
Στη διάσημη ομιλία της στο TED, η Νιγηριανή συγγραφέας Τσιμαμάντα Νγκόζι Αντίτσι (Chimamanda Ngozi Adichie) δεν αναφέρεται στο μπάσκετ ή στον Γουεμπανιαμά.
Εστιάζει, όμως, σε όσα χάνουμε όταν η ανθρώπινη υπόσταση κάποιου περιορίζεται σε μία και μοναδική αφήγηση. «Η μοναδική ιστορία δημιουργεί στερεότυπα και το πρόβλημα με τα στερεότυπα δεν είναι ότι είναι αναληθή, αλλά ότι είναι ελλιπή», λέει.
«Κάνουν μια ιστορία να γίνει η μοναδική ιστορία». Ο Γουεμπανιαμά δήλωσε πρόσφατα στην εκπομπή 60 Minutes ότι έμαθε από τα ανώριμα ξεσπάσματά του στα περσινά playoffs.
«Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, μου έδειξαν τα όριά μου», παραδέχθηκε. «Όταν μπαίνεις στο γήπεδο, πρέπει να παίζεις μπάσκετ. Δεν χρειάζεται να σαπίζεις τον κόσμο στο ξύλο — τουλάχιστον αν θέλεις να κερδίσεις».
Ο Wemby αναμένεται να παραμείνει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος για πολλά ακόμη χρόνια. Προσωπικά, υποψιάζομαι ότι ο χαρακτηρισμός του «κακού» δεν θα τον συνοδεύει για πάντα, ούτε καν ανάμεσα στους αντίπαλους φιλάθλους. Μπορεί να τους ραγίσει την καρδιά με τις επιδόσεις του, αλλά δεν χρειάζεται να υποδυθεί κανέναν χαρακτήρα για να κυριαρχήσει στο παρκέ. «Είτε σου αρέσει είτε όχι», λέει ο Νοά, «είμαστε τυχεροί που μπορούμε να παρακολουθούμε το μέλλον του NBA. Και αυτό το μέλλον είναι ο Γουεμπανιαμά».