Στα 4,70 ευρώ το κιλό φτάνει πλέον η τιμή της ντομάτας σε ορισμένα μανάβικα, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό και μετατρέποντας ένα από τα πιο συνηθισμένα προϊόντα της καθημερινής διατροφής σε ιδιαίτερα ακριβή αγορά. Οι περιορισμένες ποσότητες ελληνικής παραγωγής, οι επιβαρύνσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και οι εισαγωγές από την Τουρκία συνθέτουν μια αγορά με έντονες ανατιμήσεις και μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις τιμές παραγωγού και καταναλωτή.
Η εικόνα στις λαϊκές αγορές αποτυπώνει τις πιέσεις που επικρατούν. Σε λαϊκή αγορά στο Παγκράτι, πίσω από το Παναθηναϊκό Στάδιο, οι πάγκοι με ντομάτες ήταν αισθητά λιγότεροι από το συνηθισμένο, ενώ οι υψηλές τιμές περιόριζαν το αγοραστικό ενδιαφέρον.
Εκεί όπου υπό κανονικές συνθήκες δραστηριοποιούνται περίπου δέκα παραγωγοί και έμποροι ντομάτας, εμφανίστηκαν μόλις δύο. Η τιμή τους διαμορφωνόταν κοντά στα 3,50 ευρώ το κιλό, επίπεδο που θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό για λαϊκή αγορά.
Παρά τη μικρή προσφορά, η κίνηση στους συγκεκριμένους πάγκους ήταν περιορισμένη, καθώς αρκετοί καταναλωτές απέφευγαν να αγοράσουν στις συγκεκριμένες τιμές.
Από τα 2,20 ευρώ στην Κρήτη έως τα 4,70 ευρώ στο μανάβικο
Η διαδρομή της ντομάτας από την παραγωγή μέχρι τον τελικό καταναλωτή εξηγεί σε σημαντικό βαθμό το εύρος των ανατιμήσεων.
Οι ελληνικές ντομάτες που προέρχονται από την Κρήτη διατίθενται σε επίπεδο χονδρικής περίπου 2,20 έως 2,30 ευρώ το κιλό.
Όταν φτάνουν στην κεντρική λαχαναγορά του Ρέντη, το κόστος μεταφοράς και τα περιθώρια των μεσαζόντων ανεβάζουν την τιμή, η οποία μπορεί να αγγίξει τα 2,80 ευρώ το κιλό.
Η επιβάρυνση συνεχίζεται μέχρι το τελικό σημείο πώλησης. Σε ορισμένα μανάβικα οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν 4,40 ευρώ το κιλό, ενώ έχουν καταγραφεί τιμές που φτάνουν ακόμη και τα 4,70 ευρώ.
Η σύγκριση με το πρόσφατο παρελθόν είναι ενδεικτική. Πριν από έναν έως δύο μήνες, οι τιμές σε αντίστοιχα καταστήματα βρίσκονταν κοντά στα 3,90 ευρώ το κιλό.
Έτσι, η τελική τιμή μπορεί να ξεπερνά ακόμη και το διπλάσιο της αρχικής χονδρικής τιμής στην παραγωγική περιοχή, αναδεικνύοντας τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα διαφορετικά στάδια της εμπορικής διακίνησης.
Περιορισμένη ελληνική παραγωγή και τουρκικές εισαγωγές
Σημαντικός παράγοντας για την άνοδο των τιμών είναι η μειωμένη διαθεσιμότητα ελληνικών ντοματών.
Οι φυσικές καταστροφές που έπληξαν παραγωγικές περιοχές, μεταξύ των οποίων και η Κρήτη, έχουν επηρεάσει την προσφορά, περιορίζοντας τις ποσότητες που καταλήγουν στις αγορές.
Την ίδια στιγμή, η παρουσία εισαγόμενων ντοματών από την Τουρκία γίνεται ολοένα πιο αισθητή. Ωστόσο, οι εισαγωγές δεν συνεπάγονται απαραίτητα χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, καθώς οι τουρκικές ντομάτες διατίθενται σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα των ελληνικών.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την ενημέρωση για τη χώρα προέλευσης. Παρότι ορισμένοι πωλητές γνωστοποιούν την προέλευση των προϊόντων τους, δεν ακολουθούν όλοι την ίδια πρακτική, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να δυσκολεύονται να διακρίνουν τα ελληνικά από τα εισαγόμενα προϊόντα.
Ανάλογες δυσκολίες παρατηρούνται και στην αγορά της πατάτας, όπου η αναγνώριση της προέλευσης μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολη.
Γιατί οι ντομάτες παραμένουν στα ράφια παρά την ακρίβεια
Η ντομάτα συγκαταλέγεται στα βασικά προϊόντα που τα καταστήματα τροφίμων επιδιώκουν να διαθέτουν σταθερά, ακόμη και όταν η προσφορά είναι περιορισμένη και οι τιμές αυξημένες.
Για τα μανάβικα και τα υπόλοιπα σημεία λιανικής, η παρουσία της στα ράφια θεωρείται σημαντική για την εξυπηρέτηση των πελατών, όπως συμβαίνει και με άλλα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, μεταξύ των οποίων οι πατάτες και τα αυγά.
Διαφορετική είναι η εικόνα στις λαϊκές αγορές, όπου οι πωλητές μπορούν να επιλέξουν να μη στήσουν πάγκο εφόσον δεν διαθέτουν επαρκείς ποσότητες εμπορεύματος.
Αυτή η διαφοροποίηση εξηγεί εν μέρει γιατί η περιορισμένη προσφορά γίνεται περισσότερο εμφανής στις λαϊκές, ενώ στα μανάβικα το προϊόν εξακολουθεί να διατίθεται, συχνά όμως σε αισθητά υψηλότερες τιμές.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά δύο ταχυτήτων, στην οποία η έλλειψη προϊόντων και το αυξημένο κόστος διακίνησης ασκούν πίεση στις τελικές τιμές.
Η περίπτωση της ντομάτας αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το πρόβλημα της απόστασης ανάμεσα στην τιμή που διαμορφώνεται στην παραγωγή και στο ποσό που καταβάλλει ο καταναλωτής.
Με τις μεταφορικές επιβαρύνσεις, τα ενδιάμεσα εμπορικά περιθώρια και τη μειωμένη εγχώρια προσφορά να επηρεάζουν την αγορά, ένα βασικό είδος διατροφής καταλήγει να πωλείται σε τιμές που αποθαρρύνουν ακόμη και τους σταθερούς αγοραστές του.