Μετά από περίπου οκτώ δεκαετίες χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα εισέρχεται σε φάση βαθιάς αναμόρφωσης. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να απαντήσει σε χρόνιες στρεβλώσεις, που οδήγησαν σε πολυδιάσπαση περιουσιών, εγκατάλειψη ακινήτων και ατέρμονες οικογενειακές συγκρούσεις.
Στην καρδιά των αλλαγών βρίσκεται η ουσιαστική κατάργηση του «εξ αδιαιρέτου», η αναβάθμιση της θέσης του επιζώντος συζύγου και η θεσμική αναγνώριση δικαιωμάτων για συντρόφους που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός προστασίας. Ο στόχος είναι διπλός: να αποκατασταθεί η λειτουργικότητα στην αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας και να προσαρμοστεί το δίκαιο στις σύγχρονες κοινωνικές πραγματικότητες.
Τέλος στα «αδελφομοίρια»
Κομβική αλλαγή αποτελεί η ρύθμιση που καταργεί στην πράξη το καθεστώς συγκυριότητας «εξ αδιαιρέτου», γνωστό και ως «αδελφομοίρια». Μέχρι σήμερα, όταν οι κληρονόμοι αποκτούσαν ποσοστά επί ενός ακινήτου χωρίς φυσικό διαχωρισμό, η αδυναμία συνεννόησης οδηγούσε συχνά σε πλήρη ακινησία. Χιλιάδες ακίνητα παρέμεναν αναξιοποίητα, εγκλωβισμένα σε δικαστικές διαμάχες ή σε αδιέξοδες διαπραγματεύσεις.
Με το νέο σύστημα, αντί να μοιράζεται το ποσοστό συγκυριότητας, ένας από τους κληρονόμους αποκτά το ακίνητο και οι υπόλοιποι αποζημιώνονται με χρηματικό ποσό ή με άλλο περιουσιακό στοιχείο αντίστοιχης αξίας. Έτσι περιορίζεται ο κατακερματισμός και ενισχύεται η ορθολογική διαχείριση της περιουσίας.
Ενδεικτικά, αν ένας γονέας αφήνει ακίνητο σε ένα παιδί, το δεύτερο δεν θα γίνεται πλέον συγκύριος βάσει της νόμιμης μοίρας. Θα λαμβάνει αποζημίωση ή ισότιμο περιουσιακό στοιχείο. Σε περίπτωση διαφωνίας, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, η οποία θα καθορίζει την αξία και θα ρυθμίζει την αποζημίωση.
Ενίσχυση του επιζώντος συζύγου
Οι αλλαγές επεκτείνονται και στα ποσοστά κληρονομιάς. Όταν συνυπάρχουν παιδιά και επιζών σύζυγος, το μερίδιο του συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33%, εφόσον υπάρχει ένα παιδί. Αν τα παιδιά είναι δύο ή περισσότερα, διατηρείται η υφιστάμενη αναλογία 25% για τον σύζυγο και 75% για τα τέκνα.
Με τη ρύθμιση αυτή επιχειρείται να ενισχυθεί η οικονομική ασφάλεια του επιζώντος, ιδίως σε περιπτώσεις όπου το βασικό περιουσιακό στοιχείο είναι η κύρια κατοικία.
Δικαιώματα για συντρόφους χωρίς γάμο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για ζευγάρια που συμβιώνουν χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Ο επιζών σύντροφος αποκτά δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός αν συμφωνηθεί διαφορετικά με τους λοιπούς κληρονόμους.
Ακόμη πιο ουσιαστική είναι η πρόβλεψη ότι, ελλείψει παιδιών ή άλλων συγγενών, ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας. Έτσι αποτρέπεται η μεταβίβαση της περιουσίας στο Δημόσιο, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.
Νέα εργαλεία αξιοποίησης περιουσίας
Στο νέο πλαίσιο εντάσσεται και ρύθμιση που επιτρέπει σε ιδιοκτήτη, εν ζωή, να μεταβιβάζει την κατοικία ή το εξοχικό του, να λαμβάνει το τίμημα και να συμφωνεί με τον αγοραστή ότι θα παραμείνει στο ακίνητο έως το τέλος της ζωής του. Εναλλακτικά, μπορεί να συνεχίσει να διαμένει καταβάλλοντας ενοίκιο, αποφεύγοντας έτσι τη μετακίνηση και την ανατροπή της καθημερινότητάς του.
Διαβάστε ακόμη
Μήνυμα ισχυρής διατλαντικής συνεργασίας με νέα deals για τον Κάθετο Διάδρομο
Αρχισε η συζήτηση για το καθολικό βασικό εισόδημα – Τι είναι και πώς θα διανέμεται
Ο Ιταλός αρχιτέκτονας που λάτρεψε την Ελλάδα και την έκανε δημιουργική έδρα του
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα