Για ακόμη μία χρονιά μετατίθεται η εφαρμογή του νέου δείκτη μεταβολής μισθών, με αποτέλεσμα να διατηρείται το υφιστάμενο σύστημα αναπροσαρμογής τόσο των ασφαλιστικών εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών όσο και των συντάξιμων αποδοχών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των νέων συντάξεων.
Η τρίτη διαδοχική αναβολή μεταφέρει πλέον την έναρξη εφαρμογής του μηχανισμού στην 1η Ιανουαρίου 2028, σύμφωνα με διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για τους εργαζομένους στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η εξέλιξη δημιουργεί δύο διαφορετικές οικονομικές πραγματικότητες. Από τη μία πλευρά, οι νέοι συνταξιούχοι ενδέχεται να λαμβάνουν χαμηλότερες ανταποδοτικές συντάξεις από εκείνες που θα προέκυπταν εάν εφαρμοζόταν ο δείκτης μισθών. Από την άλλη, οι ελεύθεροι επαγγελματίες αποφεύγουν μεγαλύτερες αυξήσεις στις ασφαλιστικές τους εισφορές, καθώς η αναπροσαρμογή εξακολουθεί να συνδέεται με τον πληθωρισμό.
Η εφαρμογή του νέου μηχανισμού είχε αρχικά αναβληθεί για το 2025, στη συνέχεια για το 2026 και πλέον μεταφέρεται εκ νέου, αυτή τη φορά για το 2028.
Γιατί αναβάλλεται για τρίτη φορά ο δείκτης μισθών
Οι διαδοχικές μεταθέσεις του χρονοδιαγράμματος συνδέονται με διαφορετικές δυσκολίες στην κατάρτιση και εφαρμογή του δείκτη.
Το 2025, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είχε υποστηρίξει ότι ο μηχανισμός δεν ήταν ακόμη έτοιμος να τεθεί σε λειτουργία, με αποτέλεσμα η εφαρμογή του να μετατεθεί για το επόμενο έτος.
Το 2026 προέκυψε νέα καθυστέρηση, καθώς δεν είχαν ενσωματωθεί πλήρως τα στοιχεία για τις μεταβολές των μισθών των εργαζομένων στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).
Η τρίτη αναβολή συνδέεται πλέον με την ανάγκη επανασχεδιασμού του δείκτη, καθώς πρόκειται να αποκτήσει ευρύτερο ρόλο στη διαμόρφωση οικονομικών και εργασιακών μεγεθών.
Ειδικότερα, από το 2028 ο δείκτης προβλέπεται να χρησιμοποιείται όχι μόνο για τις ασφαλιστικές εισφορές και τον υπολογισμό των νέων ανταποδοτικών συντάξεων, αλλά και ως μία από τις παραμέτρους για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού μέσω αυτοματοποιημένου μηχανισμού, χωρίς κυβερνητική απόφαση.
Η ανάγκη προσαρμογής του στις πρόσθετες αυτές απαιτήσεις αποτελεί τον βασικό λόγο για τη νέα μετάθεση του χρονοδιαγράμματος.
Μικρότερες ανταποδοτικές συντάξεις για όσους αποχωρούν από την εργασία
Η καθυστέρηση δεν έχει τις ίδιες συνέπειες για όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων.
Για όσους συνταξιοδοτούνται από το 2025 και μετά, η μη εφαρμογή του δείκτη μεταβολής μισθών σημαίνει ότι οι συντάξιμες αποδοχές συνεχίζουν να αναπροσαρμόζονται με βάση τον πληθωρισμό και όχι την εξέλιξη των μισθών.
Η διαφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους κατά τις οποίες οι μισθολογικές αυξήσεις είναι υψηλότερες από τον πληθωρισμό.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η εφαρμογή του δείκτη μισθών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη αναπροσαρμογή των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Κατά συνέπεια, η αναβολή του μηχανισμού περιορίζει το ύψος της νέας ανταποδοτικής σύνταξης σε σύγκριση με εκείνο που θα προέκυπτε από την εφαρμογή του.
Η επίπτωση αφορά όσους συνταξιοδοτήθηκαν το 2025 και το 2026, αλλά και εκείνους που πρόκειται να αποχωρήσουν από την εργασία τους το 2027.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η μεταβολή των μισθών το 2025 διαμορφώθηκε περίπου στο 5%, όταν ο πληθωρισμός ήταν 2,5%.
Για το 2026, η αύξηση των μισθών στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα εκτιμάται κοντά στο 4,5%, έναντι πληθωρισμού περίπου 3,9%.
Αντίστοιχα, για το 2027 προβλέπεται μισθολογική αύξηση της τάξης του 4,2%, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα κινηθεί κάτω από το 3%.
Οι αποκλίσεις αυτές εξηγούν γιατί η επιλογή του δείκτη αναπροσαρμογής μπορεί να επηρεάζει το τελικό ποσό της σύνταξης.
Παράδειγμα: Πώς προκύπτει απώλεια 360 ευρώ τον χρόνο
Η επίδραση της αναβολής γίνεται περισσότερο κατανοητή μέσα από ένα παράδειγμα ασφαλισμένου με 40 χρόνια ασφάλισης και συντάξιμες αποδοχές 1.800 ευρώ το 2025.
Εάν εφαρμοζόταν ο δείκτης μισθών, με αύξηση 5% για το 2025, οι συντάξιμες αποδοχές του θα αναπροσαρμόζονταν στα 1.890 ευρώ.
Με νέα αύξηση 4,5% για το 2026, το ποσό θα έφτανε περίπου στα 1.975 ευρώ.
Με βάση αυτές τις αποδοχές, η ανταποδοτική σύνταξη θα διαμορφωνόταν στα 988 ευρώ, ενώ με την προσθήκη εθνικής σύνταξης ύψους 447,87 ευρώ, το συνολικό ποσό θα έφτανε περίπου στα 1.435 ευρώ τον μήνα.
Ωστόσο, επειδή ο δείκτης μισθών δεν εφαρμόζεται, η αναπροσαρμογή γίνεται σύμφωνα με τη μεταβολή του πληθωρισμού.
Έτσι, οι συντάξιμες αποδοχές των 1.800 ευρώ αυξάνονται στα 1.845 ευρώ για το 2025 και στη συνέχεια στα 1.917 ευρώ για το 2026.
Με αυτά τα δεδομένα, η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται στα 958 ευρώ, ενώ η συνολική σύνταξη μαζί με την εθνική διαμορφώνεται περίπου στα 1.405 ευρώ.
Η διαφορά μεταξύ των δύο τρόπων υπολογισμού ανέρχεται σε 30 ευρώ τον μήνα ή 360 ευρώ ετησίως.
Πρόκειται για απόκλιση που, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, δεν περιορίζεται σε ένα έτος, αλλά επηρεάζει σε μόνιμη βάση το αρχικό ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης.
Εφόσον δεν υπάρξει νέα παράταση, τα οφέλη από την εφαρμογή του δείκτη μισθών αναμένεται να εμφανιστούν στις συντάξεις όσων αποχωρήσουν από την εργασία τους από το 2028 και μετά.
Γιατί οι ελεύθεροι επαγγελματίες βγαίνουν κερδισμένοι
Η εικόνα είναι διαφορετική για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, καθώς η αναβολή του νέου δείκτη συγκρατεί τις αυξήσεις των ασφαλιστικών τους εισφορών.
Με το υφιστάμενο σύστημα, οι εισφορές αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο σύμφωνα με τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους.
Εάν είχε ενεργοποιηθεί ο δείκτης μεταβολής μισθών, οι ετήσιες αυξήσεις θα συνδέονταν με την πορεία των αποδοχών στην οικονομία.
Η διαφορά είναι εμφανής στα στοιχεία του 2026.
Οι ασφαλιστικές εισφορές αυξήθηκαν κατά 2,5%, ενώ με βάση τον δείκτη μισθών η αναπροσαρμογή θα έφτανε περίπου στο 5%.
Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή του υφιστάμενου μηχανισμού οδήγησε σε μικρότερη επιβάρυνση για τους επαγγελματίες.
Αντίστοιχη επίδραση αναμένεται και το 2027, καθώς η νέα αναβολή διατηρεί τη σύνδεση των εισφορών με τον πληθωρισμό.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι εισφορές του 2027 αναμένεται να αυξηθούν περίπου κατά 3,9%, ενώ εάν εφαρμοζόταν ο δείκτης μισθών, η αύξηση θα διαμορφωνόταν κοντά στο 4,5%.
Επομένως, οι επαγγελματίες αποφεύγουν μια μεγαλύτερη επιβάρυνση στις μηνιαίες ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία το λειτουργικό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό ζήτημα για πολλές μικρές επιχειρήσεις.
Η διπλή επίδραση της αναβολής έως το 2028
Η τρίτη μετάθεση της εφαρμογής του δείκτη μισθών δημιουργεί μια σαφή διαφοροποίηση ανάμεσα σε δύο μεγάλες κατηγορίες ασφαλισμένων.
Για τους νέους συνταξιούχους, η διατήρηση της αναπροσαρμογής με βάση τον πληθωρισμό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες ανταποδοτικές συντάξεις, σε σύγκριση με τα ποσά που θα προέκυπταν από την εξέλιξη των μισθών.
Αντίθετα, για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, διατηρώντας χαμηλότερο τον ρυθμό αύξησης των ασφαλιστικών εισφορών, εφόσον ο πληθωρισμός κινείται κάτω από τη μεταβολή των μισθών.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι πλέον η 1η Ιανουαρίου 2028, όταν προβλέπεται να ενεργοποιηθεί ο νέος δείκτης και να συνδεθεί με τις ασφαλιστικές εισφορές, τις νέες ανταποδοτικές συντάξεις και τον μηχανισμό καθορισμού του κατώτατου μισθού.
Μέχρι τότε, η αναβολή συνεχίζει να δημιουργεί διαφορετικά οικονομικά αποτελέσματα για συνταξιούχους και επαγγελματίες, με τους πρώτους να χάνουν ενδεχόμενες αυξήσεις και τους δεύτερους να αποφεύγουν μεγαλύτερες επιβαρύνσεις.
