Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, στο αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, παρουσιάστηκε το έργο «Συντήρηση της Συλλογής Τατοΐου: Λύνοντας τους γρίφους», ένα από τα μεγαλύτερα, πιο απαιτητικά και σύνθετα εγχειρήματα διάσωσης, συντήρησης και διαχείρισης κινητής πολιτιστικής κληρονομιάς που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα.
Η ημερίδα, την οποία διοργάνωσε η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, έφερε στο προσκήνιο το λιγότερο ορατό αλλά απολύτως κρίσιμο σκέλος του συνολικού σχεδίου αποκατάστασης του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου: τη διάσωση, τεκμηρίωση και αποκατάσταση δεκάδων χιλιάδων αντικειμένων τέχνης, καθημερινής χρήσης και ιστορικής μνήμης, που αποτελούν ανεκτίμητα τεκμήρια της νεότερης ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας.
Χαιρετίζοντας την ημερίδα, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι «η σημερινή συνάντηση δίνει τη δυνατότητα να αναδειχθεί ένα κομβικό αλλά σε μεγάλο βαθμό αθέατο κεφάλαιο του ευρύτερου εγχειρήματος αποκατάστασης και ανάδειξης του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου: το έργο της συντήρησης της εκτεταμένης συλλογής κινητών αντικειμένων και αρχειακών τεκμηρίων». Όπως υπογράμμισε, «ο τίτλος της ημερίδας δεν είναι τυχαίος, καθώς αποτυπώνει με ακρίβεια την επιστημονική πραγματικότητα της συντήρησης, όπου κάθε αντικείμενο λειτούργησε ως ένας ξεχωριστός “γρίφος”, απαιτώντας αναγνώριση υλικών, αξιολόγηση φθορών και επιλογή της κατάλληλης μεθοδολογίας».
Στη συνέχεια, η Υπουργός επισήμανε ότι «το κτήμα Τατοΐου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς τόπους του νεότερου Ελληνισμού, καθώς μέσα στο μοναδικό φυσικό του περιβάλλον συμπυκνώνεται η μνήμη της πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας της χώρας». Όπως ανέφερε, «στους χώρους του αποτυπώθηκαν ανεξίτηλα οι ζωές και οι πράξεις των μελών της βασιλικής δυναστείας που το δημιούργησε και το κατοίκησε, αλλά και τα πολιτικά γεγονότα, οι ιδεολογικές μετατοπίσεις, οι κοινωνικές ανακατατάξεις και οι πολιτισμικές αλλαγές που σημάδεψαν την Ελλάδα τον 19ο και τον 20ό αιώνα». Παράλληλα, σημείωσε ότι «η ιστορική αυτή βαρύτητα δεν συνοδεύτηκε επί δεκαετίες από την απαιτούμενη φροντίδα και μέριμνα». Από την πολιτειακή μεταβολή του 1974 έως την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου το 2003, «το κτήμα, τα κτήριά του και τα κινητά αντικείμενά του παρέμειναν εγκαταλελειμμένα και εκτεθειμένα, με δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα υψηλής ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας να βρίσκονται σε ακατάλληλες συνθήκες».
Αναφερόμενη ειδικά στο αντικείμενο της ημερίδας, η Λίνα Μενδώνη εξήγησε ότι «η συντήρηση της κινητής συλλογής από το Υπουργείο Πολιτισμού είναι ένα έργο εξαιρετικά απαιτητικό, τόσο λόγω της έκτασής του όσο και λόγω της φύσης του». Η συλλογή περιλαμβάνει περισσότερα από εκατό χιλιάδες αντικείμενα – έπιπλα, έργα τέχνης, ενδύματα, χρηστικά αντικείμενα, βιβλία, φωτογραφίες, αρχειακά έγγραφα, άμαξες και αυτοκίνητα – που «αφηγούνται όχι μόνο την επίσημη ιστορία, αλλά και την καθημερινότητα, την αισθητική και τις πρακτικές ζωής δύο αιώνων». Όπως σημείωσε, «το έργο της συντήρησης συνδέεται άρρηκτα με την ψηφιοποίηση και την τεκμηρίωση, ώστε κάθε αντικείμενο να αποκτήσει τη δική του θέση και “φωνή” σε ένα ευρύτερο αφήγημα που γεφυρώνει το παρελθόν με το παρόν».
Η Υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη χρονιά-ορόσημο του 2019, όταν «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ενέταξε την προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του Τατοΐου στα εμβληματικά έργα της κυβερνητικής πολιτικής», σηματοδοτώντας την έναρξη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου απόδοσης του χώρου στους πολίτες. Όπως ανέφερε, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί ένα πολυεπίπεδο πρόγραμμα έργων με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΣΠΑ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και ιδιωτικές δωρεές, με στόχο την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης έως το 2026. Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί στη μετατροπή του Τατοΐου σε έναν ανοιχτό, προσβάσιμο περιαστικό χώρο πρασίνου, ιστορικής μνήμης, πολιτισμού, εκπαίδευσης και αναψυχής, με σεβασμό στο φυσικό τοπίο και τη βιωσιμότητά του.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Λίνα Μενδώνη στην πυρκαγιά του 2021, η οποία «ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ευθραυστότητα του εγχειρήματος και την ανάγκη άμεσου επαναπροσδιορισμού των προτεραιοτήτων». Η απάντηση, όπως είπε, ήταν ένα υπερεντατικό πρόγραμμα συντήρησης και αποκατάστασης των κινητών αντικειμένων, με χρηματοδότηση 3 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Από τον Μάρτιο του 2022 έως σήμερα πραγματοποιήθηκαν εργασίες προληπτικής συντήρησης σε περίπου 45.000 αντικείμενα, ενώ 8.300 προετοιμάστηκαν για να ενταχθούν στις μόνιμες εκθέσεις των Μουσείων του Τατοΐου. Στο έργο συμμετείχαν 43 εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, στελέχη της Διεύθυνσης και δεκάδες ανάδοχοι, αποτυπώνοντας το εύρος και τη συνθετότητα της προσπάθειας.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν αναλυτικά οι εργασίες και η πολυετής πορεία διάσωσης των αντικειμένων, μέσα από εισηγήσεις που ανέδειξαν τις τεχνικές, επιστημονικές και οργανωτικές πτυχές του έργου, αλλά και τη σημασία της ολιστικής προσέγγισης που συνδέει την υλική αποκατάσταση με την ιστορική και κοινωνική κατανόηση του Τατοΐου ως ζωντανού πολιτιστικού κεφαλαίου.
Κλείνοντας, η Υπουργός ευχαρίστησε θερμά τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων, την προϊσταμένη Μαρία Μερτζάνη, τα στελέχη της Διεύθυνσης, τη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, καθώς και όλους τους συνεργάτες και αναδόχους. Όπως σημείωσε, «η συλλογική αυτή προσπάθεια αποτελεί υπόδειγμα συνεργασίας δημόσιου φορέα, επιστημονικής κοινότητας και εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, επιστρέφοντας πολλαπλά οφέλη στην κοινωνία, την έρευνα και τον πολιτισμό».
Διαβάστε ακόμη
Φον ντερ Λάιεν: Η ΕΕ έτοιμη να απαντήσει δυναμικά στους δασμούς Τραμπ για τη Γροιλανδία
Γιατί αυτό θεωρείται το ρολόι του αιώνα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα