Η γεωθερμία δεν περιορίζεται πλέον σε ηφαιστειακές ζώνες και γεωλογικά «προνομιούχες» περιοχές. Με τις νέες τεχνολογίες να επεκτείνουν το αξιοποιήσιμο δυναμικό της, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από άνθρακα και φυσικό αέριο, ακόμη και σε χώρες χωρίς εμφανή γεωθερμική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με νέα ανάλυση του think tank Ember, έως και 43 GW ενισχυμένης γεωθερμικής ισχύος μπορούν να αναπτυχθούν στην ΕΕ με κόστος χαμηλότερο από 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα — επίπεδο συγκρίσιμο με την ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα και φυσικό αέριο.
Το 42% της σημερινής ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα
Αν και τα 43 GW αποτελούν μόνο ένα μέρος του συνολικού γεωθερμικού δυναμικού της Ευρώπης, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αξιοποίησή τους θα μπορούσε να αποδίδει περίπου 301 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σχεδόν στο 42% της ηλεκτροπαραγωγής από μονάδες άνθρακα και φυσικού αερίου στην ΕΕ το 2025.
Σε παγκόσμια κλίμακα, η γεωθερμία θα μπορούσε να καλύψει έως και το 15% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2050. Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να απολέσει τον ηγετικό της ρόλο, εάν η ανάπτυξη παραμείνει «αργή και άνιση».
Πώς λειτουργούν τα ενισχυμένα γεωθερμικά συστήματα
Οι τεχνολογικές εξελίξεις στη γεώτρηση και στη μηχανική ταμιευτήρων επιτρέπουν στα συστήματα ενισχυμένης γεωθερμίας (EGS) να παρέχουν καθαρή ηλεκτρική ενέργεια με δυνατότητα επέκτασης σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς γεωθερμικούς σταθμούς που περιορίζονται σε περιοχές με έντονη ηφαιστειακή ή τεκτονική δραστηριότητα, τα EGS βασίζονται σε βαθιές γεωτρήσεις — έως και οκτώ χιλιόμετρα — σε θερμό, συμπαγές πέτρωμα. Εκεί εγχέεται ρευστό σε φυσικές ή τεχνητές ρωγμές, θερμαίνεται και αντλείται εκ νέου στην επιφάνεια για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Χάρη σε αυτή την προσέγγιση, η γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή καθίσταται τεχνολογικά και οικονομικά βιώσιμη ακόμη και εκτός των κλασικών «θερμών» περιοχών.
Η χώρα που ξεχωρίζει
Η Ember υπολογίζει ότι το τεχνοοικονομικό δυναμικό γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής στην ηπειρωτική Ευρώπη θα μπορούσε να αγγίξει τα 50 GW — ισχύ ικανή να καλύψει τις ανάγκες περίπου 30 εκατομμυρίων νοικοκυριών.
Με βάση αυτό το όριο, η Ουγγαρία εμφανίζεται να διαθέτει το μεγαλύτερο ανεκμετάλλευτο δυναμικό, περίπου 28 GW. Ακολουθεί η Τουρκία με 6 GW, ενώ Πολωνία, Γερμανία και Γαλλία διαθέτουν από περίπου 4 GW η καθεμία.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η γεωθερμία, ως τεχνολογία χωρίς κόστος καυσίμου, προστατεύεται από τη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών και από την επιβάρυνση του άνθρακα. Έτσι, ενισχύει τον ρόλο της ως σταθερής και αξιόπιστης πηγής χαμηλών εκπομπών μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
«Νέα βάθη» στην ενεργειακή μετάβαση
Η Τατιάνα Μιντέκοβα, σύμβουλος πολιτικής στην Ember, επισημαίνει ότι η σύγχρονη γεωθερμία «οδηγεί την ενεργειακή μετάβαση σε νέα βάθη», ανοίγοντας πρόσβαση σε καθαρές πηγές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν τεχνικά απρόσιτες ή υπερβολικά δαπανηρές.
Όπως τονίζει, σήμερα η γεωθερμική ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να είναι φθηνότερη από το φυσικό αέριο, ενώ παράλληλα μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα καύσιμα.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με την ίδια, δεν είναι πλέον η ύπαρξη πόρων, αλλά το αν η τεχνολογική πρόοδος θα συνοδευτεί από πολιτικές που επιτρέπουν ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα και περιορισμό του ρίσκου στα πρώτα στάδια επένδυσης.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω;
Παρά το γεγονός ότι πιλοτικά έργα EGS ξεκίνησαν ήδη από τη δεκαετία του 2000 σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία, η εμπορική ανάπτυξη παραμένει αργή. Οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και η ασυνεπής εθνική στήριξη έχουν περιορίσει τη δυναμική.
Την ίδια ώρα, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά η ανάπτυξη επιταχύνεται, αξιοποιώντας τεχνολογίες που δοκιμάστηκαν αρχικά στην Ευρώπη. Το χαρτοφυλάκιο προγραμματισμένων έργων στη Βόρεια Αμερική εκτιμάται ότι σύντομα θα ξεπεράσει το ευρωπαϊκό.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι η καθυστέρηση ενδέχεται να μεταφέρει εκτός Ευρώπης τα οφέλη της καμπύλης μάθησης, της δημιουργίας αλυσίδων εφοδιασμού και της μείωσης κόστους, αυξάνοντας μελλοντικά το τίμημα για τα ευρωπαϊκά έργα — ακόμη και όπου το γεωθερμικό δυναμικό είναι άμεσα διαθέσιμο.
Χωρίς ισχυρότερη χρηματοδότηση και πιο συντονισμένη στρατηγική σε επίπεδο αγοράς, η Ευρώπη κινδυνεύει να απωλέσει όχι μόνο τον ηγετικό της ρόλο, αλλά και τα βιομηχανικά και οικονομικά οφέλη μιας τεχνολογίας στην οποία υπήρξε από τους πρωτοπόρους.
Διαβάστε ακόμη
Γεμίζει ο «κουμπαράς» του ελβετικού: 2.100 αιτήσεις σε τρεις μέρες (πίνακας)
Ψηφιακή ασπίδα στον σιδηρόδρομο: Σε πλήρη ανάπτυξη η πλατφόρμα Railway.gov.gr
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα