Η στεγαστική πολιτική μπαίνει φέτος σε μια από τις πιο λεπτές φάσεις της. Η κυβέρνηση επιχειρεί να «ξεκλειδώσει» χιλιάδες παλιές και ανενεργές κατοικίες, ποντάροντας σε ένα μείγμα επιδοτήσεων, φορολογικών κινήτρων και –όπως διαρρέεται πλέον– περιορισμών στις αυξήσεις των ενοικίων. Το εγχείρημα είναι φιλόδοξο, αλλά ήδη προκαλεί έντονες τριβές στην αγορά.
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η παροχή γενναίων οικονομικών κινήτρων για την επισκευή και ανακαίνιση παλιών ή κλειστών κατοικιών, υπό τον όρο ότι αυτές θα επιστρέψουν στην αγορά μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, έχει αρχίσει να συζητείται έντονα και ένα επιπλέον φίλτρο: το «πάγωμα» των αυξήσεων των ενοικίων για τρία χρόνια, ένα άτυπο πλαφόν που θεωρείται από πολλούς ιδιοκτήτες κόκκινη γραμμή.
Η κυβερνητική λογική είναι σαφής. Αν το Δημόσιο καλύπτει μεγάλο μέρος του κόστους ανακαίνισης και προσφέρει παράλληλα φορολογική απαλλαγή από τα έσοδα των ενοικίων για τα πρώτα χρόνια, τότε θεωρείται εύλογο να ζητείται αντάλλαγμα με τη μορφή σταθερών ενοικίων. Μάλιστα, σε ορισμένα σενάρια, το χρονικό αυτό διάστημα δεν αποκλείεται να φτάνει ακόμη και τα πέντε έτη, καθώς το συνολικό όφελος για τους ιδιοκτήτες χαρακτηρίζεται ήδη σημαντικό.
Σε επίπεδο πόρων, το στοίχημα είναι μεγάλο. Υπολογίζεται ότι μέσα στο 2026 θα κινητοποιηθούν κεφάλαια άνω των 2 δισ. ευρώ, συνυπολογίζοντας και τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων. Κεντρικό ρόλο θα έχει το νέο πρόγραμμα ύψους 400 εκατ. ευρώ, που ανακοινώθηκε στα τέλη του 2025 και αναμένεται να εξειδικευτεί τις επόμενες εβδομάδες. Η επιδότηση θα αφορά παλιές, κατά προτεραιότητα κλειστές κατοικίες, με την προϋπόθεση να διατεθούν σε μακροχρόνια μίσθωση για πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το πρόγραμμα θα καλύπτει έως το 90% της δαπάνης ανακαίνισης ή έως 36.000 ευρώ (300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο), για ακίνητα έως 120 τ.μ. και κατασκευής προ του 1990. Θα ισχύουν εισοδηματικά κριτήρια, με στόχο τη στήριξη ιδιοκτητών που αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν μόνοι τους τις παρεμβάσεις. Τα όρια αναμένεται να διαμορφωθούν στις 25.000 ευρώ για άγαμους και στις 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το ανώτατο όριο θα φτάνει τις 39.000 ευρώ, συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί πέραν του πρώτου. Οι επιλέξιμες δαπάνες θα κατανέμονται κυρίως σε εργασίες ανακαίνισης (80%) και δευτερευόντως σε παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης (20%).
Παράλληλα, συνεχίζει να «τρέχει» από τις αρχές του 2025 και το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι Μου», επίσης προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ. Σε αντίθεση με το νέο σχήμα, δεν προβλέπει επιδότηση αλλά άτοκα δάνεια από 5.000 έως 25.000 ευρώ, διάρκειας 3 έως 7 ετών. Η απήχησή του, ωστόσο, παραμένει περιορισμένη: μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί μόλις 3.700 αιτήσεις, συνολικού ύψους 69 εκατ. ευρώ, με ποσοστό απορρόφησης 17,25%.
Σημαντική ώθηση δίνεται και μέσω του «Εξοικονομώ» 2025, του οποίου ο προϋπολογισμός διπλασιάστηκε στα 924 εκατ. ευρώ για να καλυφθεί η υψηλή ζήτηση, καθώς έχουν ήδη κατατεθεί περίπου 55.000 αιτήσεις. Παράλληλα, παρατάθηκε έως τις 31 Μαΐου 2026 η προθεσμία ολοκλήρωσης των παρεμβάσεων. Ήδη έχουν εγκριθεί πάνω από 20.800 ωφελούμενοι, με δεσμευμένες επιδοτήσεις σχεδόν 465 εκατ. ευρώ και συνολικό επιλέξιμο προϋπολογισμό άνω των 586 εκατ. ευρώ. Ο στόχος παραμένει τουλάχιστον 30% εξοικονόμηση ενέργειας και αναβάθμιση κατά τρεις ενεργειακές κατηγορίες.
Από το 2019 έως το 2024, μέσω αντίστοιχων προγραμμάτων, έχουν αναβαθμιστεί ενεργειακά περίπου 140.000 ακίνητα, με συνολικές δεσμεύσεις που προσεγγίζουν τα 2,5 δισ. ευρώ. Το ερώτημα πλέον είναι αν ο φετινός συνδυασμός κινήτρων και περιορισμών θα καταφέρει να αυξήσει ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση ή αν το ενδεχόμενο πλαφόν στα ενοίκια θα λειτουργήσει αποτρεπτικά. Στην αγορά δεν αποκλείουν πάντως ανακατανομή πόρων μεταξύ προγραμμάτων, αν κάποια αποδειχθούν λιγότερο ελκυστικά. Για αρκετούς ιδιοκτήτες, ωστόσο, η ιδέα του «παγώματος» των ενοικίων παραμένει ο παράγοντας που μπορεί να τινάξει όλο το εγχείρημα στον αέρα.
Διαβάστε ακόμη
Χρυσός: Αυτοί είναι οι 5 λόγοι που θα διατηρήσουν το ράλι (γράφημα)
Tesla: Καινοτομία, τιμές και πολιτική φθείρουν την αξία του brand – «Βουτιά» 36% το 2025
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα