Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε πιο επικίνδυνη φάση, με τις στρατιωτικές κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν να πυροδοτούν νέο κύκλο ανησυχίας στις διεθνείς αγορές. Το βασικό ερώτημα που τίθεται δεν αφορά μόνο την άμεση στρατιωτική διάσταση, αλλά κυρίως το ενδεχόμενο σοβαρών διαταραχών στην παραγωγή και διακίνηση ενέργειας, σε μια περιοχή που αποτελεί πυρήνα της παγκόσμιας τροφοδοσίας πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η πιθανότητα ζημιών σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές ενισχύει το ασφάλιστρο κινδύνου στις τιμές και επιβαρύνει το ήδη εύθραυστο κλίμα στην παγκόσμια οικονομία. Σε περίπτωση κλιμάκωσης, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να διαχυθούν άμεσα στις αγορές εμπορευμάτων, στα χρηματιστήρια και στο κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το κοίτασμα Νότιο Παρς και ο ρόλος του Ιράν
Το Ιράν αντλεί φυσικό αέριο από το υπεράκτιο κοίτασμα του Νοτίου Παρς, ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως. Το κοίτασμα αυτό εκτείνεται σε θαλάσσια περιοχή που μοιράζεται με το Κατάρ, το οποίο αποκαλεί το δικό του τμήμα North Dome. Πρόκειται ουσιαστικά για την ίδια γεωλογική δεξαμενή, που αποτελεί θεμέλιο λίθο για την ενεργειακή ισχύ και των δύο χωρών.
Παρά το τεράστιο μέγεθος των αποθεμάτων, το Ιράν αξιοποιεί σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή του για εσωτερική κατανάλωση. Οι διεθνείς κυρώσεις, σε συνδυασμό με τεχνικούς και επενδυτικούς περιορισμούς, έχουν περιορίσει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να αναπτύξει πλήρως εξαγωγική δυναμική αντίστοιχη με εκείνη του Κατάρ.
Το 2024, η παραγωγή φυσικού αερίου του Ιράν διαμορφώθηκε στα 276 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, με περίπου το 94% να καταναλώνεται εντός της χώρας. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι, παρότι η χώρα διαθέτει τεράστια αποθέματα, η διεθνής αγορά επηρεάζεται περισσότερο έμμεσα – μέσω του γεωπολιτικού ρίσκου – παρά μέσω άμεσης διακοπής εξαγωγών.
Επιθέσεις και εγγύτητα με τις εγκαταστάσεις του Κατάρ
Η ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής δοκιμάστηκε ήδη τον Ιούνιο του περασμένου έτους, όταν ισραηλινές επιθέσεις έπληξαν τέσσερις μονάδες της Φάσης 14 του Νοτίου Παρς. Οι εγκαταστάσεις αυτές βρίσκονται περίπου 200 χιλιόμετρα από τις βασικές υποδομές φυσικού αερίου του Κατάρ, πολλές από τις οποίες λειτουργούν μέσω κοινοπραξιών με αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς, όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips.
Η γεωγραφική εγγύτητα των εγκαταστάσεων εντείνει τους φόβους ότι μια ευρύτερη στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο την ιρανική παραγωγή, αλλά και τη σταθερότητα των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ, που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές LNG διεθνώς.
Το Κατάρ έχει οικοδομήσει την οικονομική του ισχύ πάνω στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου επί σχεδόν τρεις δεκαετίες, αποκομίζοντας έσοδα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το North Dome, σε συνδυασμό με το Νότιο Παρς, σχηματίζει το μεγαλύτερο ενιαίο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο.
Συνολικά, το κοίτασμα εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου. Πρόκειται για ποσότητα ικανή, θεωρητικά, να καλύψει τις παγκόσμιες ενεργειακές ανάγκες για περίπου 13 χρόνια. Η σημασία του για την παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία είναι, επομένως, στρατηγική.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτή την κρίσιμη ζώνη θα μπορούσε να ανατρέψει ισορροπίες, να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να επιβαρύνει την παγκόσμια ανάπτυξη.
Διαβάστε ακόμη
Καύσιμα: Πώς η κρίση με το Ιράν θα αυξήσει τις τιμές στις αντλίες
Ρεύμα: Σήμα για καθοδικές τιμές στα πράσινα τιμολόγια τον Μάρτιο 2026
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα