Η ενεργειακή σκακιέρα της Βόρειας Αφρικής εισέρχεται σε μια νέα και ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, καθώς δύο από τις ισχυρότερες χώρες της περιοχής επιδιώκουν να μετατραπούν στον βασικό ενεργειακό διάδρομο που θα συνδέσει τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου της Νιγηρίας με τις ευρωπαϊκές αγορές. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Αλγερία και το Μαρόκο δεν περιορίζεται σε οικονομικούς υπολογισμούς ή εμπορικές φιλοδοξίες. Αντίθετα, αποτελεί μία ακόμη έκφανση μιας μακρόχρονης γεωπολιτικής αντιπαλότητας, η οποία σήμερα αποκτά νέα διάσταση μέσα από τον αγώνα για τον έλεγχο των μελλοντικών ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη.
Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για όσους μπορούν να προσφέρουν εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Η προσπάθεια των ευρωπαϊκών κρατών να διαφοροποιήσουν τις ενεργειακές τους πηγές μετά τη δραστική μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει αναβαθμίσει τη στρατηγική αξία της Νιγηρίας, μιας χώρας με από τα μεγαλύτερα αποθέματα υδρογονανθράκων παγκοσμίως.
Η Αλγερία περνά από τα σχέδια στα έργα
Σε μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό αλλά και ουσιαστικό περιεχόμενο, η Αλγερία ανακοίνωσε την έναρξη των εργασιών για τον Υπερσαχάριο Αγωγό Φυσικού Αερίου, γνωστό ως TSGP. Το έργο φιλοδοξεί να μεταφέρει αέριο από τη Νιγηρία μέσω Νίγηρα προς την αλγερινή επικράτεια και από εκεί στα ευρωπαϊκά δίκτυα.
Το πρώτο τμήμα που προχωρά αφορά το αλγερινό σκέλος του αγωγού, μήκους 1.210 χιλιομέτρων. Η κατασκευή του αναλαμβάνεται από τη Sonatrach, η οποία θα το συνδέσει με τις υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές της χώρας. Η σύνδεση αυτή προσφέρει στην Αλγερία ένα σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς διαθέτει ήδη ανεπτυγμένο δίκτυο εξαγωγών προς ευρωπαϊκές αγορές όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία.
Ο συνολικός αγωγός προβλέπεται να φθάσει τα 4.128 χιλιόμετρα και να διασχίζει τρεις χώρες της Αφρικής. Αν και η ιδέα γεννήθηκε ήδη από τη δεκαετία του 1970, οι συνθήκες ωρίμασαν ουσιαστικά μετά την ενεργειακή αναταραχή των τελευταίων ετών, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο μεγάλα έργα διασύνδεσης.
Το μαροκινό σχέδιο και η διπλωματική κινητοποίηση
Το Ραμπάτ, ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένο να παραχωρήσει εύκολα το πεδίο. Η μαροκινή πρόταση ακολουθεί διαφορετική διαδρομή και διαφορετική φιλοσοφία. Αντί να κινηθεί μέσω της ερήμου, σχεδιάζει έναν παράκτιο ενεργειακό διάδρομο που θα συνδέει τη Νιγηρία με πολλές χώρες της δυτικής Αφρικής πριν φθάσει στο Μαρόκο και στη συνέχεια στην Ευρώπη μέσω του υφιστάμενου αγωγού Μαγρέμπ–Ευρώπη.
Το έργο θεωρείται μεγαλύτερο και ακριβότερο, με το κόστος του να προσεγγίζει τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Παρ’ όλα αυτά, η μαροκινή πλευρά υποστηρίζει ότι τα γεωπολιτικά του πλεονεκτήματα και η δυνατότητα συμμετοχής περισσότερων χωρών το καθιστούν ελκυστικότερο για επενδυτές και διεθνείς εταίρους.
Δεν είναι τυχαίο ότι τους τελευταίους μήνες Μαροκινοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν επαφές στις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας χρηματοδοτική στήριξη και πολιτική υποστήριξη για την προώθηση του σχεδίου. Οι σχέσεις του Μαρόκου με την Ουάσιγκτον παραμένουν ιδιαίτερα στενές, στοιχείο που πολλοί αναλυτές θεωρούν καθοριστικό για την εξέλιξη του έργου.
Η Νιγηρία στο επίκεντρο της ενεργειακής εξίσωσης
Η Νιγηρία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης, καθώς διαθέτει τα αποθέματα που επιθυμεί η Ευρώπη. Παρά τον πλούτο των ενεργειακών της πόρων, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμούς στις εξαγωγικές της δυνατότητες, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την ανάπτυξη νέων υποδομών μεταφοράς.
Οι νιγηριανές αρχές έχουν επανειλημμένα επιβεβαιώσει τη στήριξή τους στα μεγάλα σχέδια διασύνδεσης, θεωρώντας ότι μπορούν να ενισχύσουν τα κρατικά έσοδα και να αναβαθμίσουν τον ρόλο της χώρας στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση του Νίγηρα έχει γνωστοποιήσει ότι το τμήμα του αγωγού που θα διασχίζει τη χώρα αναμένεται να εισέλθει σε φάση κατασκευής τα επόμενα χρόνια, αν και η ασφάλεια παραμένει σημαντική πρόκληση λόγω της δράσης εξτρεμιστικών οργανώσεων στην περιοχή του Σαχέλ.
Μια αντιπαλότητα με βαθιές ρίζες
Πίσω από τα ενεργειακά σχέδια βρίσκεται μια σύγκρουση δεκαετιών. Οι σχέσεις Αλγερίας και Μαρόκου παραμένουν επιβαρυμένες κυρίως εξαιτίας του ζητήματος της Δυτικής Σαχάρας, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης.
Η διαφωνία αυτή έχει οδηγήσει ακόμη και στο κλείσιμο των χερσαίων συνόρων των δύο χωρών εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ενώ επηρεάζει συνολικά την πολιτική και οικονομική συνεργασία στη Βόρεια Αφρική.
Παρότι η αλγερινή οικονομία εξακολουθεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερη, το Μαρόκο καταγράφει τα τελευταία χρόνια ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική, προσελκύοντας επενδύσεις σε βιομηχανία, υποδομές και ενέργεια. Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του Ραμπάτ και έχει δημιουργήσει νέες ισορροπίες στην περιοχή.
Η Ευρώπη ως τελικός αποδέκτης
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει ποιο από τα δύο σχέδια θα καταφέρει τελικά να επικρατήσει. Το κόστος είναι τεράστιο, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν υψηλοί και η χρηματοδότηση ενός τόσο φιλόδοξου έργου δεν θεωρείται δεδομένη.
Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η ύπαρξη δύο παράλληλων αγωγών με τον ίδιο τελικό προορισμό δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί οικονομικά. Ωστόσο, τόσο η Αλγερία όσο και το Μαρόκο βλέπουν το διακύβευμα ως κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή ενεργειακή επένδυση. Για τις δύο χώρες, πρόκειται για μια μάχη κύρους, επιρροής και στρατηγικής ισχύος, με έπαθλο τον έλεγχο ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους που μπορεί να αποκτήσει η Ευρώπη τις επόμενες δεκαετίες.
Διαβάστε ακόμη
Barclays: Η νέα αυστηρή στροφή των κεντρικών τραπεζών απειλεί το ράλι των χρηματιστηρίων
Δάνεια του Νόμου Κατσέλη: Ο πόλεμος των τόκων (πίνακας)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα