Ο κανιβαλισμός μπορεί να φαίνεται ακραίος ή αφύσικος, όμως στα φίδια αποδεικνύεται πως αποτελεί ένα επαναλαμβανόμενο εξελικτικό μοτίβο. Όπως επισημαίνουν επιστήμονες, η συμπεριφορά αυτή έχει εμφανιστεί κατ’ επανάληψη στην εξελικτική πορεία των φιδιών, συχνά υπό την πίεση περιβαλλοντικών συνθηκών, σύμφωνα με δημοσίευμα του Live Science.
Αναλύοντας περισσότερες από 500 καταγεγραμμένες περιπτώσεις κανιβαλισμού σε φίδια, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πρακτική αυτή εξελίχθηκε ανεξάρτητα τουλάχιστον 11 φορές σε διαφορετικές εξελικτικές γραμμές. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στις 2 Νοεμβρίου 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Biological Reviews.
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι, παρότι τα περιστατικά παρατηρούνται σε ποικίλα οικολογικά περιβάλλοντα, συνολικά ο κανιβαλισμός συνιστά μια συχνή και επαναλαμβανόμενη στρατηγική, που φαίνεται να προσφέρει πλεονεκτήματα όταν τα φίδια καλούνται να αξιοποιήσουν ευκαιριακές διατροφικές επιλογές. Όπως δήλωσε στο Live Science η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Μπρούνα Φαλκάο, μεταπτυχιακή φοιτήτρια βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, για τους ανθρώπους ο κανιβαλισμός θεωρείται «κάτι παράξενο και αποκρουστικό», ωστόσο για τα φίδια είναι «ωφέλιμος για την οικολογική τους προσαρμογή» και λειτουργεί ως στρατηγική επιβίωσης.
Ο βιολόγος και εξερευνητής του National Geographic Ξαβιέ Γκλοντάς, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, υπογράμμισε ότι ο κανιβαλισμός απαντάται ευρέως στο ζωικό βασίλειο, αν και παλαιότερα θεωρούνταν εξελικτικά δυσπροσαρμοστικός. Σύγχρονες μελέτες, όμως, δείχνουν ότι μπορεί να συνδέεται με τη ρύθμιση πληθυσμών, την περιορισμένη διαθεσιμότητα πόρων ή με ευκαιριακή θήρευση.
Η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε συνολικά 503 αναφορές κανιβαλισμού που αφορούσαν 207 είδη φιδιών, από όλες τις γεωγραφικές περιοχές όπου απαντώνται φίδια, τόσο στο φυσικό τους περιβάλλον όσο και σε αιχμαλωσία. Οι περισσότερες καταγραφές εντοπίστηκαν στις οικογένειες Colubridae, Viperidae και Elapidae. Η Colubridae, η μεγαλύτερη οικογένεια φιδιών, αντιστοιχούσε στο 29% των αναφορών, με τους ερευνητές να εκτιμούν ότι η συμπεριφορά αυτή σχετίζεται κυρίως με στρεσογόνους παράγοντες, όπως η έλλειψη τροφής. Η Viperidae κάλυπτε το 21% των περιστατικών, κυρίως σε συνθήκες αιχμαλωσίας, ενώ η Elapidae –που περιλαμβάνει και τις κόμπρες– αντιστοιχούσε στο 19%, κάτι που δεν θεωρήθηκε έκπληξη, καθώς τα συγκεκριμένα είδη είναι γνωστό ότι τρέφονται με άλλα φίδια.
Η μελέτη υποδεικνύει ακόμη ότι σχεδόν τα μισά από τα είδη που επιδίδονται σε κανιβαλισμό διαθέτουν ευέλικτη διατροφή, αν και ο Γκλοντάς εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς την απόλυτη σύνδεση. Αντίθετα, κρίσιμο ρόλο φαίνεται να παίζει η μορφολογία της γνάθου, καθώς δεν εντοπίστηκαν περιστατικά κανιβαλισμού σε φίδια που δεν μπορούν να διανοίξουν επαρκώς το στόμα τους.
Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν ότι ο κανιβαλισμός στα φίδια αντανακλά την εξελικτική τους επιτυχία και την ικανότητά τους να προσαρμόζονται ευκαιριακά στις συνθήκες. Όπως επισημαίνει η Φαλκάο, είναι «εντυπωσιακό» ότι η συμπεριφορά αυτή εξελίχθηκε ανεξάρτητα τόσες φορές, ενώ θεωρείται πιθανό πως υπάρχουν ακόμη πολλές αχαρτογράφητες περιπτώσεις στα επιστημονικά αρχεία.
Διαβάστε ακόμη
Το κράτος ζητά συνέπεια αλλά… χρωστά 3,2 δισ. ευρώ!
Κυβέρνηση: «Μαγνήτες» για την επιστροφή των «νέων» στη γαλάζια ψήφο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα