Καθώς το 2025 αποτελεί πια παρελθόν, είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για τη χρονιά χωρίς να αισθανθεί ότι βρέθηκε σε ένα σταυροδρόμι: από τη μία οι πολιτικές αποφάσεις γύρω από το κλίμα, από την άλλη η ίδια η Γη που θερμαίνεται πιο γρήγορα απ’ όσο υποσχεθήκαμε ότι θα επιτρέψουμε. Τους τελευταίους 12 μήνες, η κλιματική αλλαγή έγινε μια καθημερινή, απτή πραγματικότητα.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός έχει ήδη επισημάνει ότι τα τελευταία 11 χρόνια είναι τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ, ενώ το 2025 αναμένεται να καταλήξει είτε ως η δεύτερη είτε ως η τρίτη θερμότερη χρονιά στην ιστορία των μετρήσεων. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus, η τελική αποτίμηση τον Ιανουάριο αναμένεται να δείξει ότι οι τρεις τελευταίες χρονιές ξεπέρασαν όλες το όριο των 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, που είχε τεθεί ως στόχος στη Συμφωνία του Παρισιού πριν από δέκα χρόνια.
Η εξήγηση όπως αναφέρει το Euronews είναι γνωστή: οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου έφτασαν σε ιστορικό ρεκόρ το 2025. Τα αέρια αυτά παράγονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων και από αλλαγές στη χρήση γης λόγω αποψίλωσης και εντατικής γεωργίας. Παγιδεύουν θερμότητα με ρυθμό ταχύτερο απ’ όσο η ατμόσφαιρα μπορεί να την αποβάλει πίσω στο διάστημα, με αποτέλεσμα τη συνεχή υπερθέρμανση του πλανήτη.
Στο πολιτικό μέτωπο, η χρονιά άνοιξε με τον Ντόναλντ Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο και με νέα αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού μια προεκλογική δέσμευση που υλοποίησε χωρίς καθυστέρηση. Ωστόσο, η πραγματική έκρηξη ήρθε τον Σεπτέμβριο, στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου χαρακτήρισε τις ανανεώσιμες πηγές «αστείο» και «πολύ ακριβές», φτάνοντας στο σημείο να αποκαλέσει την κλιματική αλλαγή «τη μεγαλύτερη απάτη που έχει διαπραχθεί ποτέ εις βάρος του κόσμου».
Την πρώτη κιόλας ημέρα της θητείας του, ήρε το πάγωμα στις εγκρίσεις εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ανοίγοντας τον δρόμο για εκτίναξη των αμερικανικών πωλήσεων. Το LNG παρουσιάζεται συχνά ως «καύσιμο-γέφυρα» για τη μετάβαση στις ΑΠΕ, όμως η παραγωγή και η μεταφορά του το καθιστούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, έως και κατά 33% πιο ρυπογόνο από τον άνθρακα. Το 2025, οι ΗΠΑ προμήθευσαν σχεδόν τη μισή ποσότητα LNG που εισήγαγε η Ευρώπη.
Έτσι οι ΗΠΑ έκαναν ένα σαφές βήμα προς τα πίσω, ενώ η Κίνα ανέβηκε μερικά κρίσιμα σκαλοπάτια. Παρά το γεγονός ότι παραμένει ο μεγαλύτερος ρυπαντής παγκοσμίως, ανάλυση του Carbon Brief δείχνει ότι οι εκπομπές CO2 της χώρας είναι στάσιμες ή μειώνονται εδώ και 18 μήνες. Οι εκπομπές από μεταφορές, χάλυβα και τσιμέντο έχουν υποχωρήσει, ενώ οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα αναμένεται να καταγράψουν φέτος την πρώτη ετήσια μείωση παραγωγής εδώ και μία δεκαετία, χάρη στην τεράστια ανάπτυξη των ΑΠΕ που καλύπτουν την αυξανόμενη ζήτηση. Το ερώτημα αν η Κίνα έφτασε στο «ταβάνι» των εκπομπών της παραμένει ανοικτό, αλλά η πιθανότητα θεωρείται πλέον σοβαρή.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΕ ανακάλεσε πρόσφατα το σχέδιο για κατάργηση των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035, λίγες μόνο ημέρες αφότου κατέληξε σε νομικά δεσμευτικό στόχο μείωσης εκπομπών κατά 90% έως το 2040 σε σχέση με το 1990. Το ερώτημα αν αυτά τα δύο είναι τεχνικά και πολιτικά συμβατά παραμένει οξύ.
Τμήματα της νομοθεσίας της Πράσινης Συμφωνίας μετακινούνταν για μήνες, στο πλαίσιο του πακέτου Omnibus I που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2025 με στόχο την «απλοποίηση» των κανόνων. Αντί γι’ αυτό, κατηγορήθηκε ότι αποδυναμώνει τα περιβαλλοντικά πρότυπα, δίνοντας στους πολέμιους της πολιτικής «μηδενικού ισοζυγίου» ένα εύκολο αφήγημα. Παράλληλα, ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα της ΕΕ, που ενεργοποιείται την 1η Ιανουαρίου 2026, έγινε πεδίο έντονων πιέσεων από βιομηχανίες για εξαιρέσεις και χαλαρότερη εφαρμογή.
Η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε το Omnibus I «πυρπόληση» των κλιματικών ρυθμίσεων, ενώ η BLOOM μίλησε για είσοδο της Ευρώπης σε «δημοκρατικό σκοτάδι».
Τον Νοέμβριο, η σύνοδος COP30 στη Βραζιλία έδωσε στιγμές έντασης, και κυριολεκτικά, όταν τμήμα περιπτέρου τυλίχθηκε στις φλόγες. Η διοργάνωση ξεχώρισε για δύο λόγους: πρώτον, μετά από τρεις COP σε αυταρχικά καθεστώτα, οι ακτιβιστές μπόρεσαν να κάνουν πιο αισθητή την παρουσία τους· δεύτερον, στο κενό προόδου ως προς τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού, άρχισαν να διαμορφώνονται συμμαχίες μεταξύ χωρών με πιο φιλόδοξη κλιματική ατζέντα, δημιουργώντας μια νέα διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους «πρόθυμους» και στους «απρόθυμους».
Παρά τα παραπάνω, η COP30 δεν κρίθηκε επιτυχημένη. Ο οργανισμός Climate Action Tracker την περιέγραψε ως «απογοητευτική», με «ελάχιστη έως καθόλου μετρήσιμη πρόοδο» στις προβλέψεις θέρμανσης για τέταρτη συνεχή χρονιά. Η τρέχουσα τροχιά δείχνει θέρμανση περίπου 2,6°C έως το 2100, με τη θερμοκρασία να συνεχίζει να ανεβαίνει και στον επόμενο αιώνα.
Ενώ οι διαπραγματεύσεις σκοντάφτουν, στις παγωμένες κορυφές του πλανήτη, στις θάλασσες και στη στεριά, οι αλλαγές επιταχύνονται, τροφοδοτώντας φόβους ότι πλησιάζουμε σε μη αναστρέψιμα σημεία καμπής. Μελέτη του ETH Zürich το 2025 περιγράφει ότι μπαίνουμε σε μια περίοδο «κορύφωσης της εξαφάνισης των παγετώνων», με οροσειρές όπως οι Άλπεις, τα Βραχώδη Όρη, ο Καύκασος και οι Άνδεις να μεταμορφώνονται οριστικά.
Η Βενεζουέλα επιβεβαίωσε ότι έχασε και τους τελευταίους της παγετώνες, ενώ για την Κεντρική Ευρώπη εκτιμάται πως, αν συνεχιστεί η παρούσα τάση θέρμανσης, έως το 2100 θα έχει απομείνει μόλις το 3% των σημερινών παγετώνων.
Στους ωκεανούς, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2025 προκάλεσε αίσθηση, προσομοιώνοντας κατάρρευση του συστήματος AMOC – του τεράστιου «ιμάντα» που μεταφέρει θερμότητα από τον ισημερινό προς τον βορρά και κρατά ήπιο το κλίμα της βόρειας Ευρώπης.
Στην Ανταρκτική, επιστήμονες παρακολουθούν με ανησυχία την αποσταθεροποίηση παγοραφιών. Ομάδα από το Πανεπιστήμιο East Anglia στο Ηνωμένο Βασίλειο, χρησιμοποιώντας το ερευνητικό υποβρύχιο Boaty McBoatface, χαρτογράφησε για πρώτη φορά τη «γραμμή γείωσης» κάτω από το Παγοράφι Dotson – το σημείο όπου ο παγετώνας αρχίζει να επιπλέει. Τα ευρήματα έδειξαν «εκπληκτικά ζεστό» νερό βαθιά στην κοιλότητα, γεγονός που εγείρει νέα ερωτήματα για τον ρυθμό τήξης.
Στη Γροιλανδία, το καλοκαίρι του 2025 αποδείχθηκε ασυνήθιστα παρατεταμένο. Το Δανικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο διαπίστωσε ότι η περίοδος τήξης ξεκίνησε στα μέσα Μαΐου και συνεχίστηκε έως τον Σεπτέμβριο – δηλαδή 12 ημέρες νωρίτερα από τον μέσο όρο 1981-2025. Στη σεζόν 2024-2025 χάθηκαν 105 δισεκατομμύρια τόνοι πάγου.
Η επιτάχυνση της τήξης τροφοδοτεί τη συνεχή άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Για το 2025 δεν υπάρχουν ακόμη πλήρη στοιχεία, αλλά το 2024 καταγράφηκε ρεκόρ ανόδου 5,9 χιλιοστών, ενώ ο μέσος ετήσιος ρυθμός για την περίοδο 2014-2023 ανέρχεται σε 4,7 χιλιοστά.
Την ίδια στιγμή, ο κατάλογος των φυσικών καταστροφών που επιδεινώθηκαν από την κλιματική αλλαγή τους τελευταίους 12 μήνες είναι μακρύς. Το Μεξικό και η Σρι Λάνκα επλήγησαν από πλημμύρες και κατολισθήσεις, ενώ στην Ινδονησία και τη Μαλαισία οι ακραίες βροχοπτώσεις άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς και τεράστιους αριθμούς εκτοπισμένων. Η Κούβα και η Τζαμάικα βρέθηκαν στη δίνη του τυφώνα Μελίσα.
Πέντε συνεχόμενα χρόνια ξηρασίας έχουν παραμορφώσει την άλλοτε Εύφορη Ημισέληνο, με Ιράν, Ιράκ και Συρία να αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς ελλείψεις νερού. Ξηρασίες υπήρχαν πάντα στην περιοχή, αλλά ταχεία ανάλυση του World Weather Attribution δείχνει ότι σε ένα ψυχρότερο, προβιομηχανικό κλίμα, ένα τέτοιο επεισόδιο διάρκειας ενός έτους θα αναμενόταν κάθε 50 έως 100 χρόνια· σήμερα, το ίδιο φαινόμενο αναμένεται να επαναλαμβάνεται κάθε δεκαετία.
Στην Ευρώπη, η Υπηρεσία Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus κατέγραψε το καλοκαίρι ρεκόρ εκπομπών από δασικές πυρκαγιές, με σχεδόν 13 γιγατόνους CO2 να απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα. Η ρύπανση PM2.5 βρέθηκε πάνω από τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ σε μεγάλες περιοχές της Ισπανίας και της Πορτογαλίας.
Οι θερμοκρασίες σημείωσαν επίσης νέο ρεκόρ. Παρότι το 2025 πιθανότατα δεν θα είναι η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, ήταν και πάλι εξαιρετικά ζεστό έτος. Η Φινλανδία βίωσε διαδοχικές ημέρες με θερμοκρασίες πάνω από 30°C για δύο εβδομάδες καύσωνα, η Τουρκία κατέγραψε νέο εθνικό ρεκόρ 50,5°C, ενώ παρόμοια ακραία επίπεδα σημειώθηκαν σε Ιράν και Ιράκ. Στην Κίνα καταρρίφθηκαν ρεκόρ σε πολλούς μετεωρολογικούς σταθμούς, και στην Ιαπωνία η 5η Αυγούστου 2025 έφερε νέο εθνικό ρεκόρ 41,8°C, μέσα σε ένα καλοκαίρι που έμοιαζε να μην τελειώνει.
Κοιτάζοντας μπροστά, το βρετανικό Met Office προβλέπει ότι το 2026 θα είναι μία από τις τέσσερις θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί.
Διαβάστε ακόμη
Το μπλακάουτ που «έκλεισε» τον εναέριο χώρο – Τεχνική βλάβη ή χρόνια αμέλεια;
Μισθωτοί, συνταξιούχοι και επαγγελματίες: Οι παροχές και οι ελαφρύνσεις που φέρνει το 2026
Νότιο Αιγαίο: Προς δημοπράτηση έργο 194,92 εκατ. ευρώ για απορρίμματα σε Μύκονο, Πάρο, Σύρο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα