Στα υψίπεδα όπου ο αέρας κόβει την ανάσα και ο χειμώνας μοιάζει ατελείωτος, μια αθόρυβη αλλαγή συντελείται μακριά από τα βλέμματα. Σε μια από τις πιο απομονωμένες γωνιές της Ινδίας, γυναίκες που μέχρι πρόσφατα ζούσαν αποκλειστικά με τον ρυθμό της καθημερινής επιβίωσης, έχουν μετατραπεί στους πιο σταθερούς συμμάχους ενός από τα σπανιότερα αρπακτικά της Ασίας: της λεοπάρδαλης του χιονιού.
Ένα φάντασμα των Ιμαλαΐων
Η λεοπάρδαλη του χιονιού επιβιώνει σήμερα σε μόλις 12 χώρες της Κεντρικής και Νότιας Ασίας. Η Ινδία φιλοξενεί έναν από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς της, με εθνική έρευνα του 2023 —την πρώτη πλήρους κλίμακας καταγραφή— να εκτιμά ότι στη χώρα ζουν πάνω από 700 ζώα. Ένα από τα βασικά τους καταφύγια βρίσκεται γύρω από το χωριό Κίμπερ, στην κοιλάδα Σπίτι της πολιτείας Χιματσάλ Πραντές: μια παγωμένη, άνυδρη έρημος μεγάλου υψομέτρου, σκαρφαλωμένη στα Ιμαλάια.
Εδώ, οι λεοπαρδάλεις κινούνται σχεδόν αόρατες ανάμεσα σε βράχια και χαράδρες. Για τους κατοίκους, για δεκαετίες, ήταν περισσότερο απειλή παρά θαύμα — ένας σιωπηλός εχθρός που επιτίθετο στα κοπάδια, απειλώντας το ήδη εύθραυστο εισόδημα των οικογενειών.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η εικόνα αυτή αρχίζει να αλλάζει. Στο Κίμπερ και στα γύρω χωριά, ολοένα και περισσότεροι αντιλαμβάνονται ότι η λεοπάρδαλη του χιονιού δεν είναι απλώς ένα αρπακτικό, αλλά κρίσιμος ρυθμιστής της τροφικής αλυσίδας — θεμέλιο για την ισορροπία ενός εξαιρετικά ευάλωτου ορεινού οικοσυστήματος.
Στο επίκεντρο αυτής της μεταστροφής βρίσκονται περίπου δώδεκα γυναίκες της περιοχής, οι οποίες συνεργάζονται με το δασαρχείο και οργανώσεις προστασίας της φύσης για την παρακολούθηση και τη διατήρηση του είδους. Ο ρόλος τους, άλλοτε ανύπαρκτος, γίνεται πλέον καθοριστικός.
Η ομάδα «Σένμο» και η επιστήμη στο πεδίο
Τοπικά, η λεοπάρδαλη είναι γνωστή ως «Σεν». Από εκεί εμπνεύστηκαν και το όνομα της ομάδας τους: «Σένμο». Οι γυναίκες εκπαιδεύτηκαν στη χρήση καμερών-παγίδων, στη διαχείριση καρτών μνήμης και στην καταγραφή δεδομένων — εργαλεία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αποκλειστικά ανδρική υπόθεση.
«Βλέπαμε τους άντρες να το κάνουν και αναρωτιόμασταν γιατί όχι κι εμείς», λέει η Λόμπζανγκ Γιανγκτσέν, τοπική συντονίστρια. Ήταν από τις γυναίκες που συμμετείχαν ενεργά στην έρευνα του 2024 στο Χιματσάλ Πραντές, η οποία κατέγραψε 83 λεοπαρδάλεις του χιονιού στην πολιτεία — αύξηση από τις 51 το 2021. Η καταγραφή βασίστηκε σε κάμερες απλωμένες σε σχεδόν 26.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με τα ζώα να αναγνωρίζονται από τα μοναδικά μοτίβα ροζετών στο τρίχωμά τους.
Η δουλειά στο πεδίο δεν είναι απλή. Γίνεται κυρίως τον χειμώνα, όταν τα βαριά χιόνια αναγκάζουν λεία και θηρευτές να κατεβαίνουν χαμηλότερα. Οι γυναίκες ξυπνούν πριν χαράξει, τελειώνουν τις δουλειές του σπιτιού και ξεκινούν για πολύωρες διαδρομές, περπατώντας χιλιόμετρα σε υψόμετρα άνω των 4.300 μέτρων, εκεί όπου κάθε ανάσα κοστίζει.
Αναζητούν ίχνη, ξυσίματα σε βράχους, σημάδια οσμής. Στήνουν κάμερες, ελέγχουν γωνίες λήψης, αντικαθιστούν μπαταρίες και συλλέγουν κάρτες μνήμης που είχαν τοποθετηθεί εβδομάδες νωρίτερα. Το απόγευμα, πίσω στον καταυλισμό, ακολουθεί η ανάλυση των δεδομένων σε υπολογιστές — μια νέα, άγνωστη γλώσσα για πολλές από αυτές.
«Σπούδασα μόνο μέχρι την πέμπτη τάξη», λέει η Τσέρινγκ Λάνζομ. «Στην αρχή φοβόμουν τον υπολογιστή. Τώρα, μαθαίνουμε».
Από το εισόδημα στη συνείδηση
Όταν εντάχθηκαν στο πρόγραμμα το 2023, το περιβάλλον δεν ήταν το βασικό τους κίνητρο. Οι χειμώνες στην κοιλάδα είναι μακροί και άγονοι, με ελάχιστες ευκαιρίες εργασίας. Το ημερομίσθιο των 500–700 ρουπιών ήταν σημαντικό. Όμως, στην πορεία, άλλαξε κάτι βαθύτερο.
«Παλιά τη βλέπαμε ως εχθρό», λέει η Ντόλμα Ζάνγκμο. «Τώρα καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να την προστατεύσουμε». Παράλληλα με την έρευνα, οι γυναίκες βοηθούν τους κτηνοτρόφους να ασφαλίσουν τα ζώα τους και να κατασκευάσουν ανθεκτικά μαντριά, μειώνοντας τις απώλειες από επιθέσεις.
Καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει ραγδαία το τοπίο των Υπεριμαλαΐων, οι ειδικοί θεωρούν τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων κρίσιμη. Οι ίδιες οι γυναίκες το λένε πιο απλά: αυτή η δουλειά τις δένει ξανά με τον τόπο τους.
«Γεννηθήκαμε εδώ. Αυτό είναι το σπίτι μας», λέει η Λόμπζανγκ. «Φοβόμαστε καμιά φορά, γιατί είναι αρπακτικά. Αλλά εδώ ανήκουμε».
Διαβάστε ακόμη
Γουόρεν Μπάφετ: Η επαγγελματική συμβουλή που δίνει στα παιδιά του
Γραφειοκρατία με φόντο την Φρανκφούρτη: Όταν οι κανόνες πνίγουν τις τράπεζες (πίνακας)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα